To Cine -Δράση συνεχίζει τις προβολές του την Πέμπτη 23 Ιουλίου στις 21.00 στο 3ο Δημοτικό Σχολείο Βριλησσίων (25ης Μαρτίου και Μακεδονίας) με τον «Βορρά» του Gregory Nava. Ένα φιλμ του ανεξάρτητου αμερικανικού κινηματογράφου που ξεχειλίζει από εκπληκτική οπτική ομορφιά, βαθιά και ειλικρινή συγκίνηση, οργή και ελπίδα. Αφηγείται με ρομαντικό και ποιητικό ύφος την απλή ιστορία ενός αδελφού και μιας αδελφής από τη Γουατεμάλα που διέφυγαν από τις διώξεις στην πατρίδα τους, ταξίδεψαν βόρεια και έφτασαν στην Λος Άντζελες. Ήταν παράνομοι μετανάστες αλλά και τότε, όπως και τώρα, όπως ακόμα και εκείνη την εποχή που ο Τζον Στάινμπεκ έγραφε τα «Σταφύλια της Οργής» η οικονομία της Καλιφόρνιας δεν μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς την «αόρατη» παρουσία τους ως φθηνά εργατικά χέρια όσο και αν οι ντόπιοι δεν ήταν διατεθειμένοι να μοιραστούν μαζί τους το δικό τους αμερικάνικο όνειρο.
Μια ταινία σε τρία μέρη
Η ταινία χωρίζεται σε τρία μέρη . Το πρώτο, το «Arturo Xuncax» αναφέρεται στη ζωή της Ρόζα (Zaide Silvia Gutierrez) και του Ενρίκε (David Villalpando) στη Γουατεμάλα, στη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου. Μια χώρα γεμάτη με την ίδια ομορφιά και τις μαγικές εικόνες που περιγράφει ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες στα «Εκατό Χρόνια Μοναξιάς». Είναι μέλη μιας κοινότητας ιθαγενών, που αγανακτισμένοι από το να θεωρούνται ως «brazos fuertes» (δυνατά χέρια), δηλαδή χειρώνακτες εργάτες αποκλειστικά και τίποτε παραπάνω, προσπαθούν να οργανωθούν, ενάντια στους ισχυρούς ιδιοκτήτες γης οι οποίοι τους αντιμετωπίζουν ως στοιχεία της ιδιοκτησίας τους. Τα σχέδια των υπό εξέγερση εργατών αποκαλύπτονται και ο κυβερνητικός στρατός, πάντα στην υπηρεσία των ισχυρών, καταστρέφει ολοσχερώς το χωριό και εξοντώνει τους πρωτεργάτες. Ανάμεσα στους δολοφονημένους είναι και ο πατέρας των νεαρών, (Ernesto Gomez Cruz), ενώ η μητέρα (Alicia del Lago) πέφτει θύμα απαγωγής. Στο δεύτερο μέρος, το «El Coyote» τα δύο αδέλφια, τα οποία μετά βίας έχουν ξεφύγει από τη σφαγή, αποφασίζουν να καταφύγουν στο Βορρά «El Norte», όπως αποκαλούν τις ΗΠΑ. Αφού πάρουν οικονομική βοήθεια από φίλους και χιουμοριστικές συμβουλές από έναν βετεράνο μετανάστη σχετικά με τους τρόπους που θα αποφύγουν την σύλληψη στο Μεξικό, κάνουν ένα οδυνηρό ταξίδι με φορτηγά, λεωφορεία και άλλα μέσα. Στα σύνορα προσπαθούν να προσλάβουν ένα «κογιότ» για να τους καθοδηγήσει και τελικά καταλήγουν να σέρνονται στον προορισμό των ονείρων τους, μέσα από μια σήραγγα αποστράγγισης. Το τελευταίο «The North» αφορά την άφιξη τους στο Λος Άντζελες, την εκεί παραμονή τους, τις προσωρινές παράνομες δουλειές και τις προσπάθειες τους να ενσωματωθούν στη ζωή των ντόπιων. Αρχικά βλέπουν την πόλη σαν ένα λαμπερό χαλί από φώτα, που όμως γρήγορα μετατρέπεται σε ένα φτηνό μοτέλ για ημερομίσθιους εργάτες και σε μια σειρά από δουλειές στην παράνομη, σκιώδη αγορά εργασίας. Ο Ενρίκε γίνεται σερβιτόρος. Η Ρόζα καμαριέρα. Επειδή είναι ελκυστικοί, έξυπνοι και έχουν ένα συγκεκριμένο αφελές θράσος, πετυχαίνουν για ένα διάστημα, πριν από το θλιβερό, ποιητικό τέλος της ταινίας.
Τα «χρώματα» και οι μουσικές του φιλμ
Το φιλμ γυρίστηκε εν μέρει στο Μεξικό. Μεθυστικά τρυφερό και ανησυχητικά ρεαλιστικό αναλύει την παράνομη μετανάστευση χωρίς να δοξάζει ή να καταδικάζει όσους είναι αναγκασμένοι να καταλήξουν σε αυτή την επικίνδυνη για τη ζωή τους λύση. Συγκινεί και θυμώνει διηγούμενο μια ιστορία που επαναλαμβάνεται κάθε μέρα, κάθε χρόνο, κάθε ώρα. Δεν κάνει καμία δήλωση, απλά επιμένει σε αυτό που θέλουν όλοι οι μετανάστες: καλύτερες ζωές για τους ίδιους και τα παιδιά τους. Το κάθε μέρος της είναι ουσιαστικά διαχωρισμένο από τα άλλα δύο με σκόπιμη έμφαση σε συγκεκριμένα χρώματα. Μπλε και έντονα κόκκινα για τη Γουατεμάλα, σκονισμένο κίτρινο και ανοιχτό καφέ για το Μεξικό και μπλε σκούρο για τις ΗΠΑ. Η ιστορία δηλαδή ζωγραφίζεται όχι με τα ζοφερά γκρίζα του νεορεαλισμού, αλλά με την παλέτα του Μεξικού, γεμάτη χρώμα και φαντασία. Μια πρώιμη σκηνή που περιλαμβάνει σύννεφα από πεταλούδες συνδυάζει τοπικούς θρύλους και μαγικό ρεαλισμό, ενώ άφθονο χρώμα φωτίζει την ταινία μέσα από πουκάμισα, φορέματα, πόντσο, κουβέρτες, σπίτια, χωριά. Συγκεκριμένες μελωδίες ενισχύουν το πολιτισμικό και συναισθηματικό σοκ που αντιμετωπίζουν οι πρωταγωνιστές καθώς περνούν από τη μια χώρα στην άλλη. Ο θεατής ακούει λαϊκή μουσική της Γουατεμάλας, το Adagio for Strings Op. 11 του Samuel Barber και παραδοσιακή μεξικανική μουσική, στοιχεία που της δίνουν μια ξεχωριστή οπτική και μουσική δύναμη.
Συνεπώς το «El Norte» είναι σπουδαία ταινία, μια από τις καλύτερες για το θέμα για πολλούς διαφορετικούς λόγους. Ένας είναι ο τρόπος που χειρίζονται το θέμα ο Gregory Nava και η συν-σεναριογράφος Anna Thomas. Αναγνωρίζουν όλες τις πολιτικές πραγματικότητες της Λατινικής Αμερικής. Οι Λατινοαμερικανοί δεν υποτιμώνται, δεν συμβολίζουν κάτι, είναι απλώς ο εαυτός τους, άνθρωποι με όλα τα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου είδους. Ο Ενρίκε και η Ρόζα δεν είναι οι «γενναίοι» πιονέροι μετανάστες, όπως θεωρούνται σήμερα οι πρόγονοι των Αμερικανών που ίδρυσαν μια αυτοκρατορία εξοντώνοντας τους ιθαγενείς Ινδιάνους, αλλά δύο νέοι που αναζητούν το μέλλον στις κουρελιασμένες σελίδες ενός παλιού περιοδικού για το σπίτι. Ένας δεύτερος είναι αυτός που αναφέρεται παραπάνω: η μουσική και το χρώμα. Και ένας τρίτος είναι το γεγονός ότι αποτελεί μια από τις πρώτες ταινίες που προσεγγίζει το θέμα των «παράνομων εργατών» αποκλειστικά μέσα από τα δικά τους μάτια. Μια ταινία που μπαίνει στις καρδιές των χαρακτήρων της και ζει μαζί τους.
Γουατεμάλα, ΗΠΑ, Δραματική, 1983. Διάρκεια: 130’ Σκηνοθεσία: Gregory Nava. Σενάριο: Gregory Nava, Anna Thomas. Πρωταγωνιστούν: Zaide Silvia Gutiérrez, David Villalpando, Ernesto Gómez Cruz, Alicia del Lago, Trinidad Silva.
Εδώ το trailer: https://www.youtube.com/watch?v=jPoqBCvyG9k
