Από την έντυπη έκδοση της IASIS που κυκλοφορεί
∆ρ. Αναστάσιος Κανελλόπουλος, MD – Χειρουργός – Οφθαλµίατρος
Tα µέτρα κατά της πανδηµίας που προκαλεί ο νέος κορωνοϊός, έχουν στρέψει δισεκατοµµύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσµο στην καθηµερινή χρήση ηλεκτρονικών συσκευών.
Σύµφωνα µε την UNESCO, ανάµεσά τους συµπεριλαµβάνεται το 80% του παγκόσµιου µαθητικού πληθυσµού ή αλλιώς 1,37 δισεκατοµµύρια µαθητές, οι οποίοι κατά διαστήµατα αναγκάζονται να αντικαταστήσουν για µικρά ή µεγάλα χρονικά διαστήµατα την εκπαίδευση στο σχολείο µε την τηλεκπαίδευση από το σπίτι.
Ωστόσο η καθηµερινή, πολύωρη ενασχόληση παιδιών και εφήβων µε τα ψηφιακά µέσα, ανησυχεί γονείς και ειδικούς. ∆εν είναι µόνο η καθιστική ζωή µε τις συνέπειές της που προβληµατίζουν, αλλά και η υγεία των µατιών τους. Το κύριο πρόβληµα είναι η µυωπία, οι σοβαρές µορφές της οποίας εξαπλώνονταν ραγδαία, πολύ πριν εισβάλει ο νέος κορωνοϊός στη ζωή µας.
Όπως έγραψε πριν από λίγες εβδοµάδες στο ιατρικό περιοδικό «The Lancet» διεθνής οµάδα επιστηµόνων, η µυωπία αποτελεί πολύ σηµαντικό πρόβληµα δηµοσίας υγείας. Περισσότερα από 2 δισεκατοµµύρια άνθρωποι πάσχουν ήδη από αυτήν, µε το 15% να έχουν υψηλού βαθµού µυωπία. Επιπλέον, το 2020 υπολογιζόταν ότι 161 εκατοµµύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσµο ήταν τυφλοί ή έπασχαν από µέτρια έως σοβαρή διαταραχή της όρασης εξαιτίας αδιόρθωτης µυωπίας.
Οι προβλέψεις των ειδικών για το τι µας περιµένει στη συνέχεια είναι τουλάχιστον δυσοίωνες. Ήδη από το 2016 είχαν εκτιµήσει ότι έως το 2050 η µυωπία θα προσβάλει 5 δισεκατοµµύρια ανθρώπους δηλαδή, περισσότερο από το µισό του αναµενόµενου παγκόσµιου πληθυσµού. Τι θα συµβεί τώρα, µετά από έναν χρόνο εγκλεισµού στα σπίτια και τη συνέχιση της πανδηµίας, ουδείς µπορεί να το πει µε βεβαιότητα.
Τι σχέση µπορεί να έχει η µυωπία µε την πανδηµία
«Τα πρώτα χρόνια της ζωής είναι µια εξαιρετικά κρίσιµη περίοδος για την ανάπτυξη των µατιών και της όρασης», εξηγεί ο Χειρουργός – Οφθαλµίατρος δρ Αναστάσιος Κανελλόπουλος. «Η οπτική οξύτητα αναπτύσσεται ραγδαία µετά τη γέννηση και φθάνει στην πλήρη ανάπτυξή της στην ηλικία των 8 ετών, περίπου. Ήδη, όµως, µετά τα 2 έτη αρχίζει προοδευτικά να φθίνει η πλαστικότητα του οπτικού φλοιού του εγκεφάλου. Εποµένως, η έλλειψη οπτικών ερεθισµάτων κατά τα 8 πρώτα χρόνια της ζωής µπορεί να οδηγήσει σε µόνιµη διαταραχή της όρασης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο συνιστάται πλήρης αποφυγή των ψηφιακών οθονών πριν από την ηλικία των 2 ετών και µετά περιορισµένης διάρκειας (περίπου µια ώρα ηµερησίως) ενασχόληση µε την τηλεόραση έως τα 5-6 έτη».
Τα κινητά και τα άλλα ηλεκτρονικά µέσα πρέπει να µπαίνουν στη ζωή των παιδιών ακόµα αργότερα. Μάλιστα η ενασχόληση µαζί τους δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 2 ώρες ηµερησίως (µαζί µε την τηλεόραση). Και αυτό, διότι τα µάτια εξακολουθούν να µεγαλώνουν και να αλλάζουν σχήµα. «Η δεύτερη κρίσιµη περίοδος στην ανάπτυξή τους είναι µεταξύ παιδικής ηλικίας και εφηβείας», εξηγεί ο κ.
Κανελλόπουλος. «Κατά την περίοδο αυτή, ο συνδυασµός γενετικών παραγόντων και έλλειψης περιβαλλοντικών ερεθισµάτων (όπως η έκθεση στον ήλο και η παραµονή σε υπαίθριους χώρους) µπορεί να οδηγήσει στη µυωπία. Η µυωπία θεωρείται εν µέρει γενετική και εν µέρει περιβαλλοντική. Έχει βρεθεί πως όσο περισσότερο κοιτάζουν παιδιά και έφηβοι αντικείµενα που βρίσκονται πολύ κοντά τους (π.χ. βιβλία, τετράδια, κοµπιούτερ, τηλεοράσεις) και πως όσο περισσότερο µένουν σε κλειστούς χώρους, τόσο πιθανότερο είναι να εκδηλώσουν µυωπία, εάν έχουν και γενετική προδιάθεση». Αντιθέτως, όταν τα παιδιά και οι έφηβοι βρίσκονται αρκετές ώρες την ηµέρα σε υπαίθριους χώρους, όπου µοιραία τα µάτια τους ατενίζουν αντικείµενα που βρίσκονται µακριά τους, ο κίνδυνος µυωπίας µειώνεται.
Τι έδειξε η έρευνα για την υγεία των µατιών µας
∆υστυχώς, στις µέρες µας τα περισσότερα παιδιά και έφηβοι κοιτάζουν κυρίως τις οθόνες των υπολογιστών τους, είτε για να κάνουν µάθηµα είτε για να παίξουν και να επικοινωνήσουν µε τους φίλους τους. Αυτό απέδειξε µεγάλη έρευνα που διεξήχθη το 2020 στις ΗΠΑ. Στην έρευνα συµµετείχαν 2.000 γονείς που είχαν παιδιά ηλικίας κάτω των 18 ετών. Οι επτά στους δέκα γονείς είπαν ότι τα παιδιά τους βλέπουν εν µέσω πανδηµίας περισσότερη τηλεόραση και το 55% ότι τα παιδιά τους ασχολούνται περισσότερο µε τα τάµπλετ, τα κινητά, τα λάπτοπ και τα βιντεοπαιχνίδια.
Η έρευνα έδειξε ακόµα ότι διπλασιάστηκαν κατά την πανδηµία οι ανήλικοι που αφιερώνουν περισσότερες από 4 ώρες ηµερησίως στις ηλεκτρονικές συσκευές (από 21% έφτασαν το 44% του συνόλου) ή στα βιντεοπαιχνίδια (από 13% έφτασαν το 28%). Παρόλα αυτά, είναι αµφίβολο ότι ένα παιδί θα πάθει µυωπία από το µπλε φως που εκπέµπει η οθόνη του κινητού ή του λάπτοπ, λέει ο κ. Κανελλόπουλος. Μπορεί όµως να έχει πρόβληµα επειδή κοιτάζει συνεχώς ένα κοντινό αντικείµενο, ακόµα κι αν γράφει σε χαρτί.
Για να αποφύγει αυτή την παγίδα αλλά και το σύνδροµο ψηφιακής κόπωσης των µατιών (προκαλεί ξηρότητα στα µάτια και άλλα συµπτώµατα), το παιδί πρέπει να κάνει συχνά διαλείµµατα. Κάθε 20 λεπτά πρέπει να σηκώνεται από την καρέκλα του και να κοιτάζει για 20 δευτερόλεπτα κάτι που βρίσκεται σε απόσταση τουλάχιστον 6 µέτρα.
Μην το αφήνετε, επίσης, να γράφει στην ηλεκτρονική συσκευή σε υπαίθριους χώρους µε έντονο φυσικό φωτισµό. Μην παραλείπετε, τέλος, να ενθαρρύνετε το παιδί να ανοιγοκλείνει συχνά τα βλέφαρά του όσο ασχολείται µε τον υπολογιστή του, ώστε να ενυδατώνονται καλύτερα τα µάτια του.
