Από την έντυπη έκδοση της IASIS που κυκλοφόρησε στις 18/07
Η καραντίνα των δύο περίπου μηνών ανέδειξε την αδυναμία των περισσότερων να διαχειριστούν τον εαυτό τους. Να μείνουν μόνοι στο σπίτι χωρίς φυσική επαφή με φίλους, συναδέλφους και συγγενείς χωρίς ταξίδια και διασκεδάσεις. Βέβαια, οι συνθήκες δεν ήταν ίδιες για όλους καθώς άλλοι κλήθηκαν να παραμείνουν σε καραντίνα σε ένα σπίτι 60 τ.μ. με 4μελή οικογένεια ενώ άλλοι έμειναν «κλεισμένοι» στο ευρύχωρο σπίτι τους στα προάστια με μεγάλο κήπο…
Όταν, όμως, οι ψυχίατροι άρχισαν να καταμετρούν τα περιστατικά κατάθλιψης και επιδείνωσης της ψυχικής κατάστασης, διαπίστωσαν ότι δεν ήταν απαραίτητα οι πιο φτωχοί που απέκτησαν πρόβλημα αλλά αυτοί που αρνούνται να πιστέψουν στα επιστημονικά δεδομένα, αυτοί που κάνουν «άρνηση» λόγω φόβου. Ομοίως, 
μεγαλύτερο πρόβλημα φαίνεται να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και οι νεώτεροι, οι πρώτες ίσως από ορμονικούς λόγους και οι δεύτεροι επειδή είναι πιο δύσκολο για τους νεώτερους να καθίσουν «φρόνιμα» στο σπίτι με τη μοναξιά τους χωρίς φίλους και βόλτες.
Πρωτοβουλία ΠΙΣ και ΑΠΘ
Διεθνούς αναγνώρισης έτυχε πρωτοβουλία του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ) για τη δημιουργία ερωτηματολογίου, δια του οποίου διερευνάται η επίπτωση της πανδημίας και της καραντίνας στον ψυχισμό των ανθρώπων. Ήδη, παραπάνω από 20 χώρες ενημέρωσαν ότι έχουν συμπεριληφθεί στο σχετικό πρόγραμμα και χρησιμοποιούν το ερωτηματολόγιο ενώ ο ΠΙΣ δέχεται τα συγχαρητήρια ενώσεων και μεμονωμένων γιατρών από Ευρώπη, Ασία και Αμερική. Για το θέμα αυτό, μάλιστα, ενημέρωσε την Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο πρόεδρος του ΠΙΣ, Δρ. Αθανάσιος Εξαδάκτυλος.
Το πρόγραμμα, που σχεδιάστηκε με ευθύνη του καθηγητή Ψυχιατρικής στη Γ’ Ψυχιατρική Κλινική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Κωσταντίνου Φουντουλάκη και υπεύθυνου στο Ινστιτούτο του ΠΙΣ για την Ψυχική Υγεία, έχει υιοθετηθεί από τις παρακάτω χώρες που έχουν ήδη πιστοποιηθεί για την πρακτική εφαρμογή του: Αζερμπαϊτζάν, Λευκορωσία, Βραζιλία, Βουλγαρία, Καναδάς, Κροατία, Αίγυπτος, Γαλλία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ινδία, Ισραήλ, Ιταλία, Λετονία, Μαλαισία, Ινδονησία, Αυστραλία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Ρωσία, Σερβία, Τουρκία, Μεγάλη Βρετανία και ΗΠΑ. Σημειώνουμε ότι προστίθενται συνεχώς χώρες στην παραπάνω λίστα.
Οι μελέτες
Το προηγούμενο διάστημα «έτρεξαν» δύο μελέτες ψυχικής υγείας. Η μια αφορά στην ψυχική υγεία των Ελλήνων φοιτητών κατά τη διάρκεια της καραντίνας και έγινε υπό την αιγίδα της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ και της Πρυτανείας του ΑΠΘ. Η δεύτερη είναι μια επέκταση της πρώτης με πολύ μεγαλύτερο και λεπτομερέστερο πρωτόκολλο, που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του τομέα Ψυχικής Υγείας του Ινστιτούτου Ιατρικών Ερευνών του ΠΙΣ.
Αξιοπρόσεκτο όσο και ανησυχητικό είναι, ότι η πρώτη έρευνα έδωσε αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης, στρες 
και αυτοκτονικών σκέψεων μεταξύ των φοιτητών καθώς και ανησυχητικά ποσοστά για συνωμοσιολογικές θεωρίες γύρω από την πανδημία. Μάλιστα, ο κ. Φουντουλάκης σημειώνει ότι υπάρχει σαφής συσχέτιση της τάσης για συνωμοσιολογικές απόψεις με την κατάθλιψη! Διότι τα άτομα που τείνουν να αρνούνται την πραγματικότητα και τα επιστημονικά δεδομένα, το κάνουν κυρίως από φόβο και εσωτερική αδυναμία.
Ταυτόχρονα, ο καθηγητής επισημαίνει ότι θα πρέπει η Πολιτεία να πάρει μέτρα ψυχικής υγείας με ενημέρωση και οργάνωση πλαισίων για τη στήριξη του πληθυσμού. Διότι η κοινωνία δεν μπορεί από άποψη δημόσιας ψυχικής υγείας να αντέξει δεύτερη μαζική καραντίνα. Όπως αναφέρει ο κ. Φουντουλάκης, η πρώτη μελέτη, που αφορά στις επιπτώσεις της καραντίνας στην ψυχική υγεία των φοιτητών, έδειξε αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης και νέων περιστατικών κατάθλιψης, σκέψεων αυτοκτονίας καθώς υψηλή πίστη σε θεωρίες συνωμοσίας.
Μάλιστα, σύμφωνα με τα δεδομένα της μελέτης αυτής, το ποσοστό των φοιτητών που έκαναν σκέψεις αυτοκτονίας κυμαίνεται μεταξύ 2,5 – 3% είναι υψηλό καθώς κανονικό θεωρείται ένα ποσοστό της τάξης του 0,5%. Επίσης, η πίστη σε θεωρίες συνωμοσίας ανέρχεται σε 30% αλλά και αν συνυπολογιστούν και απαντήσεις όπως το «ίσως», το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 50%. Η πίστη στις θεωρίες συνωμοσίας συνδέεται με το άγχος και τη μελαγχολία που σχετίζονται με τη διαχείριση του θυμού και του φόβου.
Ανάλογα ευρήματα προκύπτουν και από τα μέχρι στιγμής δεδομένα της δεύτερης έρευνας, η οποία αφορά στην ψυχική υγεία του γενικού πληθυσμού στη διάρκεια του lockdown. «Ο εγκλεισμός επέδρασε έντονα στην ψυχική υγεία. Θα πρέπει στον σχεδιασμό της πολιτικής προστασίας να λαμβάνεται υπόψη η ψυχική υγεία. Αν ένα ποσοστό 10% του πληθυσμού έχει κατάθλιψη και ένα 10% έχει πολύ έντονο στρες, αυτό το 20% δεν θα μπορέσει να βοηθήσει και για τον λόγο αυτόν, κατά τον σχεδιασμό της πολιτικής προστασίας πρέπει να δοθεί βάρος και στην ψυχική υγεία των πολιτών» πρόσθεσε ο καθηγητής.
