Οι Μεγάλες Νίκες: Στα όρια του Μύθου και της Ιστορίας

Η Αμαρυσία βρέθηκε την πρώτη μέρα της έκθεσης εκεί και αποκαλύπτει βήμα – βήμα τι μπορεί να δει κανείς, εάν την επισκεφτεί!

Γράφει η Kωνσταντίνα Μαρκόγλου: Φοιτήτρια Αρχαιολογίας, ΕΚΠΑ

Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, στα πλαίσια εορτασμού για την επέτειο των 2.500 χρόνων από τη Μάχη των Θερμοπυλών και τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας, εγκαινίασε στις 19 Οκτωβρίου, περιοδική έκθεση με τίτλο «Οι Μεγάλες Νίκες· στα όρια του Μύθου και της Ιστορίας».

Η περιήγηση στην έκθεση ξεκινά με ένα εισαγωγικό σημείωμα, το οποίο κάνει γνωστό στο κοινό το περιεχόμενο της έκθεσης. Γίνεται αναφορά για το δίπολο ανάμεσα στον μυστικισμό της Ανατολής και την αδιαφορία του για την ανθρώπινη ουσία, καθώς και στην ανθρωποκεντρική πνευματική αρχή του Ελληνικού Κόσμου. Αυτά τα δυο καθορίζουν και τη σημασία των Περσικών Πολέμων τόσο για την ιστορική, όσο και για τη συλλογική ταυτότητα των Ελλήνων.

Παράλληλα αποτυπώνεται η σχέση των ανθρώπων με τη θρησκεία επισημαίνοντας πως «τα ιστορικά συμβάντα με τις λαμπρές μάχες, τους πρωταγωνιστές, τους θρύλους και τις δοξασίες, και κυρίως τη θρησκεία και το θείο που παρεμβαίνει και τιμωρεί κάθε είδους αυθαιρεσίας και αλαζονείας, αναφέρονται αριστουργηματικά στην τραγωδία, την ποίηση και την ιστοριογραφία» και προμηνύοντας έτσι, πώς θα δοθούν στους επισκέπτες τα προαναφερόμενα ιστορικά γεγονότα, χρησιμοποιώντας εδάφια αρχαίων κειμένων και μυθολογικές αφηγήσεις.

Πράγματι, η συνέχεια της έκθεσης αναβιώνει μέσα από 105 αρχαία έργα, μνήμες και τεκμήρια για τις στιγμές των ανθρώπων τότε (490-479 π.Χ.). Αξίζει να σημειωθεί πως τα εκθέματα δεν προέρχονται μόνο από τη συλλογή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Μεγάλη προσφορά υπάρχει και από τα αρχαιολογικά μουσεία: Άστρους, Θήβας, Ολυμπίας, καθώς και το Μουσείο Κοτσανά Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας.

Η θεματική της έκθεσης διαιρείται σε οκτώ ενότητες. Οι έξι πρώτες είναι αφιερωμένες σε διαφορετικά επεισόδια και μάχες των Περσικών Πολέμων. Οι άλλες δυο ενότητες αφορούν την αντανάκλαση των Περσικών Πολέμων στην αρχαία και σύγχρονη εικονιστική τέχνη, καθώς και την ιδεολογική τους σημασία. Ως προς τη μεταγενέστερη μορφή τέχνης, υπάρχει πριν το τέλος της έκθεσης οθόνη με κινούμενες φωτογραφίες. Κάποιες από αυτές φέρουν τις εξής δημιουργίες: η Χάρτα της Ελλάδος του Ρήγα Φεραίου (1798), ο Λεωνίδας στις Θερμοπύλες, του Jacques – Louis David (1814), το πέρασμα των Θερμοπυλών, του Edward Dodwell (1821), η μάχη της Σαλαμίνας, του Wilhelm von Kaulbach (1868) και του Κωνσταντίνου Βολανάκη (1882) κ.ά.

Το κοινό καθ’ όλον τον ρουν της έκθεσης, προσλαμβάνει τη δραματική ατμόσφαιρα των γεγονότων και το ελπιδοφόρο μήνυμα της Νίκης μέσα από ψηφιακά τεχνάσματα, αρχαία αποσπάσματα και ευρήματα που είτε η παρελθούσα λειτουργία τους (βλ. πολεμική εξάρτυση Ελλήνων οπλιτών και Περσών) είτε η παράσταση που φέρουν (βλ. ερυθρόμορφη υδρία με την αρπαγή της Ωρείθυιας), μαρτυρούν την καταλυτική σημασία των Περσικών Πολέμων για την αρχαία ελληνική ιστορία.

Αφού κανείς ολοκληρώσει την περιήγηση, μπορεί να διαβάσει τον επιστημονικό κατάλογο της έκθεσης και να καταγράψει σχόλια/παρατηρήσεις στο βιβλίο εντυπώσεων. Ο κατάλογος πλαισιώνεται από 18 δοκίμια έγκριτων επιστημόνων στον χώρο της αρχαιολογίας και της ιστορίας της τέχνης, που αναδεικνύουν τους τρόπους με τους οποίους οι Μεγάλες Νίκες των Περσικών Πολέμων επηρέασαν την πολιτική, την κοινωνία και την τέχνη.