Γράφει ο Μιχάλης Μελετίου
Βιολόγος, συγγραφέας
bio.mich@yahoo.gr
1. Είναι ένδειξη αδυναμίας το να μην θέτεις τα σωστά για την εποχή ερωτήματα. Δημιουργείς σύγχυση και δυσκολία στην αναγνώριση των αξιών που πρέπει να διέπουν τις δράσεις μας. Τα σπουδαιότερα ερωτήματα από καταβολής ανθρώπινης σκέψης, που ταυτόχρονα είναι και τα κορυφαία πολιτικά ερωτήματα, είναι τα εξής:
Ποιος είμαι; Πόσο καλά με ξέρω; Αυτά είναι ερωτήματα αποκλειστικά δικά μας. Τολμούμε να δώσουμε ειλικρινείς απαντήσεις; Από τις απαντήσεις κρίνεται το παν. Κρίνεται μέχρι και το μέλλον της κοινωνίας που μοιραζόμαστε. Επομένως το θεμέλιο δεν είναι θεσμικό. Είναι αμιγώς προσωπικό. Η αυτογνωσία είναι η πιο ριζοσπαστική πολιτική πράξη. Δεν περιορίζεται σε πολιτικές ιδεολογίες. Είναι ο πρωινός ήλιος που διαλύει την ομίχλη για να φανούν οι εύφορες πεδιάδες του Πνεύματος. Η αναμέτρηση με τον εαυτό μας κυοφορεί την προσωπική ευθύνη και γεννά την κοινωνική δικαιοσύνη.
2. Ο άνθρωπος έρχεται στη ζωή ως μια αγεώργητη γη. Η ποιοτική σπορά δεν αποτελεί δεδομένη βιολογική κατάληξη, αλλά μια επίπονη κατάκτηση που προκύπτει μέσα από το βίωμα, τη μάθηση και, κυρίως, τη δοκιμασία. Υπό αυτό το πρίσμα, που είναι αυτόχρημα σπουδαίο μιας και θα καθορίσει την προσωπικότητα του καθενός, η ζωή είναι ένα διαρκές και αδυσώπητο πεδίο μάχης. Η δε πραγμάτωση του ατόμου δεν πρέπει να νοείται ως μια γραμμική και χωρίς εκπλήξεις πορεία, αλλά ως ένα αδιάλειπτο και επίμονο αίτημα αυτοϋπέρβασης.
3. Σήμερα εγκλωβιστήκαμε σε μια γραμμική αντίληψη της προόδου. Ότι υποχρεωτικά η ιστορία θα μας οδηγήσει σε κάτι καλύτερο. Έτσι, ψάχνουμε τις λύσεις των αδιεξόδων στα εξωτερικά χαρακτηριστικά του συλλογικού μας βίου: στην αρχιτεκτονική των θεσμών, στην αυστηρότητα των νόμων, στις οικονομικές θεωρίες. Όμως καμία κοινωνία δεν βελτιώθηκε ουσιαστικά αν δεν βελτιώθηκε πρώτα το υποκείμενο που την σμιλεύει, δηλαδή ο άνθρωπος. Όταν το ανθρωπολογικό υπόβαθρο παρακμάζει, το θεσμικό οικοδόμημα αναγκαστικά οπισθοδρομεί. Μια κοινωνία λοιπόν όταν δεν μεριμνά μονίμως για την ποιοτική αναμόρφωση των πολιτών της, όσο εκσυγχρονισμένη κι αν παρουσιάζεται, παραμένει μετέωρη.
4. Ένας διαχρονικά σπουδαίος τρόπος ποιοτικής αναβάθμισης είναι ασφαλώς η παιδεία. Η αποστολή της είναι περισσότερο οντολογική παρά χρησιμοθηρική. Θέλει να μας προμηθεύσει με διανοητικά εργαλεία και με πραότητα πνεύματος προκειμένου να μπορέσουμε να απαντήσουμε στα κρίσιμα ερωτήματα που θέσαμε στην πρώτη παράγραφο. Όπως ο φούρναρης πλάθει με τέχνη το ζυμάρι, έτσι και η παιδεία, μέσω της δικής της «τέχνης», σμιλεύει την προσωπικότητα και τον χαρακτήρα μας με τελικό προορισμό την αυτόβουλη πράξη.
Φέρει δηλαδή μέσα της το στοιχείο της ηθικής ευθύνης. Και όπως ο φούρνος θα ψήσει το ζυμάρι, έτσι και η πράξη θα ψήσει τη θεωρία. Και όπως το νερό με το αλεύρι μεταμορφώνονται σε κάτι ανώτερο, έτσι και η θεωρία με τις πράξεις θα μεταμορφώσουν τον άνθρωπο σε κάτι ανώτερο.
