Γράφει η Πέγκη Φαράντου: Διδάκτωρ Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών – Συγγραφέας – Ζωγράφος.
www.pegifarandos.gr
Το καλοκαίρι τελειώνει, ο καιρός αλλάζει και οι θερινές διακοπές φτάνουν στο τέλος. Μαζί με την όμορφη εικόνα των εκδρομέων που επιστρέφουν από τις διακοπές, παρατηρούμε και άλλες εικόνες.
Άνθρωποι συνωστίζονται σε ουρές έξω από αστυνομικά τμήματα, για να εκδώσουν νέες ταυτότητες. Ο λόγος που γίνεται αυτό είναι γιατί ένα μεγάλο μέρος πολιτών δεν επιθυμεί να αποκτήσει τη νέα ταυτότητα που ονομάστηκε «ταυτότητα του πολίτη». Το θέμα αυτό των ταυτοτήτων δημιουργεί δύο πόλους με έντονη αντιπαράθεση και ένταση. Ακολουθούν συγκεντρώσεις και πορείες στους δρόμους με πανό και συνθήματα. Άνθρωποι όλων των ηλικιών εκφράζουν την αντίρρησή τους απέναντι στην πρόθεση της κυβέρνησης να αλλάξει τα δεδομένα των ταυτοτήτων που ισχύουν μέχρι σήμερα. Άπειρες οι αντιπαραθέσεις στο διαδίκτυο, στα κανάλια της τηλεόρασης, στο ραδιόφωνο αλλά και στο καφενείο.
Αντιπαραθέσεις παντού, με θέμα τις ταυτότητες, τα εμβόλια, τα κόμματα, τις ομάδες· φωνές, ένταση, βία, ψυχική, σωματική, τιμωρία, επιβολή, προσβολή, χειροδικία. Καμία συζήτηση.
Οι άνθρωποι δεν συζητούν, δεν αναζητούν μαζί, όπως λέει μια ακόμη όμορφη ελληνική λέξη. Συν-ζητώ, αναζητώ μαζί, με τον συνομιλητή μου. Τον ακούω με προσοχή, του αφήνω χρόνο να μιλήσει, επεξεργάζομαι με αγαθή πρόθεση τα λεγόμενά του, παρά τις όποιες διαφωνίες. Προσπαθώ να ακούσω τον λόγο του, να κατανοήσω την άποψή του. Απαντώ και αναζητώ μαζί του λύσεις.
Καμία συζήτηση στη χώρα που δίδαξε τον λόγο και τον διάλογο. Συζήτηση σαν αυτή που μας δίδαξε ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός, η αρχαία ελληνική φιλοσοφία και η πολιτική στην αρχαία Ελλάδα. Χιλιάδες επισκέπτες φωτογραφίζουν καθημερινά πίνακες ζωγραφικής σε μουσεία, με τους Έλληνες φιλοσόφους να περπατούν και να κουβεντιάζουν για τη δημοκρατία…
Η πραγματικότητα όμως δεν έχει πια καμία σχέση με αυτή την εικόνα. Την πραγματικότητα μπορεί να τη δει κάποιος εύκολα στα τηλεοπτικά πάνελ. Η εικόνα είναι η εξής· δύο ή περισσότεροι άνθρωποι «συζητούν» μεταξύ τους, το ύφος τους είναι έντονο και ο τόνος της φωνής δυνατός. Κανένας δεν κοιτά τον συνομιλητή του στα μάτια. Όλοι κοιτούν τον φακό, όλοι κοιτούν τον εαυτό τους. Είναι αστείο, συζητούν και κανείς δεν κοιτά τον συνομιλητή του στα μάτια. Ο λόγος του ομιλητή έχει χαρακτήρα μονόλογου, κανείς δεν συν-ζητά, θέλει να πει αυτά που έχει σκεφτεί και να αποχωρήσει. Η εικόνα αυτή αποτελεί και εσφαλμένο πρότυπο για τον θεατή που την εισπράττει, ιδιαίτερα αν αυτός ο θεατής είναι ένα παιδί.
Πού είναι ο διάλογος που δίδαξε η Ελλάδα, πού είναι η συν-ζήτηση. Η Ελλάδα, που δίδαξε τον πολιτισμό, την ελευθερία του ανθρώπου, τη δημοκρατία, το «ωραίο», που αποτέλεσε πυξίδα για όλο τον κόσμο, χάνει μια μια τις ρίζες που τη συνθέτουν. Χάνοντας αυτές τις ρίζες, όσο μικρές ή μεγάλες και αν είναι, ο κορμός του δέντρου που λέγεται Ελλάδα χάνει τη δύναμή του. Ο Έλληνας χάνει την ταυτότητά του. Με ποιον τρόπο; Με το να χάνει τα χαρακτηριστικά του. Τα χαρακτηριστικά του Έλληνα βασίζονταν στον πολιτισμό του, στη ελευθερία πράξης και έκφρασης, στην τέχνη, στις κοινωνικές σχέσεις, στον δημοκρατικό διάλογο των πολιτών. Στην ελευθερία του ανθρώπου και κατά συνέπεια του πολίτη. Στο πλαίσιο αυτής της ελευθερίας ο άνθρωπος έχει γνώμη και μπορεί να την εκφράσει. Ο ελεύθερος πολίτης, μιας δημοκρατικής χώρας σαν την Ελλάδα, δεν υπακούει παθητικά σε νόμους αλλά συζητά, έχει λόγο και αντίλογο.
Το τι ορίζει η ταυτότητα ενός προσώπου είναι αναφαίρετο πολιτικό δικαίωμα. Στο πλαίσιο της ελευθερίας, οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να μιλούν δυνατά πλέον για την ταυτότητά τους, για το τι είναι, έχουν όμως αναφαίρετο δικαίωμα να μιλούν δυνατά και γι’ αυτό που δεν θέλουν να είναι…
