Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο που δημιουργήθηκε από τον άνθρωπο και οφείλει να υπηρετεί τις ανθρώπινες ανάγκες, χωρίς να υποκαθιστά την ανθρώπινη κρίση, τη δημιουργικότητα και την ενσυναίσθηση. Ούτε η άκριτη αποθέωσή της ούτε η απόλυτη δαιμονοποίησή της μπορούν να απαντήσουν στις προκλήσεις της εποχής. Το ζητούμενο είναι η αξιοποίησή της με κριτική σκέψη, υπευθυνότητα, δεοντολογία και επίκεντρο τον άνθρωπο.
Η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη δεν αφορά πλέον ένα μακρινό τεχνολογικό μέλλον. Αφορά τις αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα, τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται η κοινωνία, η εκπαίδευση και η εργασία, αλλά και τις δεξιότητες που χρειάζονται οι πολίτες για να ανταποκριθούν σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται διαρκώς.
Η εκπαίδευση έχει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση μιας κοινωνίας που θα μπορεί να αξιοποιεί υπεύθυνα τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης. Δεν αρκεί οι πολίτες να γνωρίζουν πώς να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία. Χρειάζεται να αναπτύσσουν κριτική σκέψη, ψηφιακό γραμματισμό, δημιουργικότητα, ικανότητα αξιολόγησης πληροφοριών και επίγνωση των περιορισμών της τεχνολογίας.
Η εκπαιδευτική διαδικασία καλείται να μετασχηματιστεί, χωρίς να χάσει τον ανθρωποκεντρικό της χαρακτήρα. Ο εκπαιδευτικός δεν αντικαθίσταται από την τεχνολογία. Αντίθετα, ο ρόλος του αποκτά νέες διαστάσεις, καθώς καλείται να καθοδηγεί, να εμπνέει, να καλλιεργεί την κριτική σκέψη και να ενισχύει την κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη των εκπαιδευομένων.
Αντίστοιχα, η διά βίου μάθηση και η συνεχής επανεκπαίδευση αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την ομαλή προσαρμογή στις μεταβολές της αγοράς εργασίας. Η πρόκληση δεν είναι απλώς να εκπαιδεύσουμε τους ανθρώπους να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των νέων τεχνολογιών, αλλά να διασφαλίσουμε ότι η τεχνολογική αλλαγή θα δημιουργεί αξιοπρεπείς ευκαιρίες απασχόλησης και επαγγελματικής εξέλιξης.
Στο πλαίσιο αυτό, η Αμαλία – Μαρία Κουτσογιάννη, στέλεχος της Ειδικής Γραμματείας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού, ανέδειξε τη σχέση της τεχνητής νοημοσύνης με τη Στρατηγική Προοπτική Διερεύνηση (Strategic Foresight). Με απλά λόγια, το foresight δεν επιχειρεί να προβλέψει ένα και μοναδικό μέλλον, αλλά να διερευνήσει διαφορετικές πιθανές εξελίξεις, ώστε οι κοινωνίες και οι θεσμοί να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι και να λαμβάνουν πιο ανθεκτικές αποφάσεις σήμερα.
Σε αυτή τη διαδικασία, η τεχνητή νοημοσύνη έχει έναν διπλό ρόλο: από τη μία αποτελεί η ίδια αντικείμενο διερεύνησης, καθώς μπορεί να μετασχηματίσει την εργασία, την εκπαίδευση, την ασφάλεια, τις δημόσιες υπηρεσίες και την κοινωνία συνολικά· από την άλλη, λειτουργεί ως εργαλείο foresight, βοηθώντας στην επεξεργασία μεγάλου όγκου πληροφοριών, στον εντοπισμό νέων τάσεων και πρώιμων σημάτων αλλαγής και στη διαμόρφωση εναλλακτικών σεναρίων. Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, είναι ότι η τεχνολογία ενισχύει την αναλυτική μας ικανότητα χωρίς να υποκαθιστά την ανθρώπινη κρίση, την ηθική αξιολόγηση και την ευθύνη των αποφάσεων.
Στο πεδίο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, ο Δρ. Οδυσσέας Κοψιδάς, καθηγητής της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων, ανέδειξε ζητήματα που βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής πραγματικότητας: την εξατομικευμένη μάθηση, την ακαδημαϊκή δεοντολογία και τις νέες δεξιότητες που απαιτούνται στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να προσφέρουν νέες δυνατότητες πρόσβασης στη γνώση και υποστήριξης της μαθησιακής διαδικασίας. Ωστόσο, η αξιοποίησή τους προϋποθέτει την ανάπτυξη κριτικής σκέψης, την ικανότητα ελέγχου και αξιολόγησης των πληροφοριών, καθώς και τον σεβασμό της ακαδημαϊκής ακεραιότητας και της ιδιωτικότητας. Η πρόκληση για την εκπαίδευση δεν είναι απλώς να ενσωματώσει νέα ψηφιακά εργαλεία, αλλά να προετοιμάσει ανθρώπους που θα μπορούν να τα χρησιμοποιούν συνειδητά, δημιουργικά και υπεύθυνα.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην ειδική αγωγή και εκπαίδευση, όπου η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία περισσότερο προσβάσιμων και εξατομικευμένων μαθησιακών εμπειριών. Στην εισήγησή της, η Ειρήνη Χαϊδή, ειδική παιδαγωγός, υποψήφια διδάκτωρ του Τμήματος Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και επιστημονική συνεργάτιδα του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» στο Net Media Lab & Mind-Brain R&D, εστίασε στις δυνατότητες αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης, των ψηφιακών εφαρμογών και των σοβαρών παιχνιδιών (serious games) για την υποστήριξη μαθητών με διαταραχή αυτιστικού φάσματος.
Μέσα από κατάλληλα σχεδιασμένες εκπαιδευτικές εφαρμογές, η μάθηση μπορεί να προσαρμόζεται καλύτερα στις ανάγκες, στον ρυθμό και στις δυνατότητες κάθε μαθητή. Τα serious games μπορούν να δημιουργήσουν ένα πιο ελκυστικό και ασφαλές περιβάλλον εξάσκησης, στο οποίο τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν συναισθήματα, να εξασκούν δεξιότητες επικοινωνίας και κοινωνικής αλληλεπίδρασης και να συμμετέχουν ενεργότερα στη μαθησιακή διαδικασία.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάπτυξη κοινωνικοσυναισθηματικών δεξιοτήτων, οι οποίες αποτελούν σημαντικό μέρος της εκπαιδευτικής και κοινωνικής υποστήριξης των παιδιών με αυτισμό. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία εξατομικευμένων δραστηριοτήτων και στην προσαρμογή του εκπαιδευτικού υλικού. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται από τον παιδαγωγικό σχεδιασμό, την επιστημονική τεκμηρίωση και τη συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
Καθοριστικός παραμένει ο ρόλος του εκπαιδευτικού, καθώς και η συνεργασία με την οικογένεια. Η τεχνολογία δεν μπορεί από μόνη της να υποκαταστήσει τη σχέση εμπιστοσύνης, την ενσυναίσθηση και την ανθρώπινη επικοινωνία που βρίσκονται στον πυρήνα της εκπαιδευτικής πράξης. Αντίθετα, όταν χρησιμοποιείται με σαφείς παιδαγωγικούς στόχους, μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά, ενισχύοντας τις δυνατότητες συμμετοχής και συμπερίληψης κάθε μαθητή.
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις αναδεικνύουν μια κοινή πρόκληση: η τεχνολογική εξέλιξη χρειάζεται να συνοδεύεται από στρατηγική σκέψη, υπεύθυνη εκπαιδευτική αξιοποίηση και σταθερή προσήλωση στις ανθρώπινες ανάγκες. Η πρόοδος δεν κρίνεται μόνο από το πόσο εξελιγμένα είναι τα εργαλεία που δημιουργούμε, αλλά και από το κατά πόσο μπορούμε να τα αξιοποιούμε με τρόπο ουσιαστικό, δίκαιο και συμπεριληπτικό.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ούτε πανάκεια ούτε απειλή από μόνη της. Είναι ένα ανθρώπινο δημιούργημα, του οποίου η αξία εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται, χρησιμοποιείται και αξιολογείται. Η κριτική σκέψη, η υπευθυνότητα, η προστασία της ιδιωτικότητας, η συναισθηματική νοημοσύνη και ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, παραμένουν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την αξιοποίησή της. Το ζητούμενο είναι μια τεχνολογία που δεν θα απομακρύνει τον άνθρωπο από το επίκεντρο, αλλά θα ενισχύει τις δυνατότητές του και θα συμβάλλει σε μια κοινωνία με περισσότερες ευκαιρίες, γνώση και συμπερίληψη.
Όλα τα παραπάνω τονίστηκαν και αναδείχθηκαν στο Συνέδριο «AI & Society» του Aegean College, που διεξήχθη στις 21 Οκτωβρίου 2026, στο ξενοδοχείο Divani Caravel στην Αθήνα, με παρουσιάστρια τη δημοσιογράφο Σία Κοσιώνη. Μέσα από τις διαφορετικές επιστημονικές προσεγγίσεις, αναδείχθηκε η σημασία της υπεύθυνης και κριτικής αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης, με επίκεντρο τον άνθρωπο, την εκπαίδευση, την ηθική και τη συμπερίληψη.
Οι εισηγήσεις του Συνεδρίου
1. Αμαλία – Μαρία Κουτσογιάννη
Υποψήφια Διδάκτωρ, Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, Στέλεχος της Ειδικής Γραμματείας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού
Τίτλος εισήγησης: «Τεχνητή Νοημοσύνη, Στρατηγική Προοπτική Διερεύνηση (Strategic Foresight) και Συστημική Ανθεκτικότητα σε Κρίσιμους Τομείς».
2. Δρ Οδυσσέας Κοψιδάς
Καθηγητής Aegean College, Υπεύθυνος Σπουδών και Έρευνας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης
Τίτλος εισήγησης: «Τεχνητή Νοημοσύνη και Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση: Εξατομικευμένη Μάθηση, Ακαδημαϊκή Δεοντολογία και Νέες Δεξιότητες».
3. Ειρήνη Χαϊδή
Υποψήφια Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Επιστημονική Συνεργάτιδα ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», Ειδική Παιδαγωγός.
Τίτλος εισήγησης: «Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση: Εξατομικευμένη Μάθηση, Serious Games και Ανάπτυξη Κοινωνικο-συναισθηματικών Δεξιοτήτων σε Μαθητές με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος».






































































































