Η εικονική πραγματικότητα της ενεργειακής πολιτικής στην Ελλάδα

Γράφει ο Ευστάθιος Χιώτης
Δρ. μεταλλειολόγος μηχανικός ΕΜΠ Μηχανικός Πετρελαίων Imperial College πρώην διευθυντής στη Δημόσια Επιχείρηση Πετρελαίων και στο Ινστιτούτο Γεωλογίας και Ερευνών Υπεδάφους

Στα πλαίσια της επιτελικής διακυβέρνησης, μεταξύ άλλων και η ενεργειακή πολιτική εκπορεύεται από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη που κινείται από ένα πλέγμα παρεξηγήσεων, υποβολιμιαίων κατά τη γνώμη μου, τις οποίες μάλιστα υποστηρίζει με εμμονή και στη Βουλή. Για παράδειγμα, τον Φεβρουάριο 2026 στο πλαίσιο της «Ώρας του Πρωθυπουργού» απευθυνόμενος προς τον Νίκο Ανδρουλάκη είπε με ύφος αυστηρού διδασκάλου:

1. «Μιλήσατε για τις τιμές του ρεύματος εξακολουθώντας να επαναλαμβάνετε το ψέμα, γιατί περί ψέματος πρόκειται, κ. Ανδρουλάκη, ότι «η Ελλάδα έχει το πιο ακριβό ή ένα από τα πιο ακριβά ρεύματα στην Ευρώπη. Τα τιμολόγια των ελληνικών νοικοκυριών, κ. Ανδρουλάκη, το πρώτο εξάμηνο του 2025 -και περιορίζομαι στο πρώτο εξάμηνο γιατί μέχρι εκεί έχουμε διαθέσιμα στοιχεία από την Eurostat- ήταν 21% φθηνότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Καταθέτω τον σχετικό πίνακα στα πρακτικά για να ενημερωθείτε και να είστε πιο ακριβής». Είπε επίσης:

2. Θα περάσουν αυτές οι χαμηλές τιμές στη λιανική; Βεβαίως και θα περάσουν. Περιμένουμε από όλους τους «παίκτες», αλλά και από τη ΔΕΗ που είναι ο μεγάλος «παίκτης», που σε μεγάλο βαθμό δίνει και τον τόνο στην αγορά, να δούμε χαμηλότερες τιμές τον επόμενο μήνα.

3. Θέλετε να βάζουμε και λιγνίτη στο μείγμα; Γιατί αν θέλετε να βάλουμε λιγνίτη στο μείγμα, το οποίο θα το κάνουμε μόνο σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, εάν κινδυνεύουμε πραγματικά ως προς τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικού ρεύματος, τότε θα πρέπει να εξηγήσετε στους Έλληνες πολίτες γιατί ουσιαστικά τους ζητάτε να πληρώνουν ακριβότερο ρεύμα από αυτό το οποίο πληρώνουν σήμερα.

Στα σχόλια αυτά θα αναφερθούμε εκτενέστερα στη συνέχεια. Σημειώνουμε προς στιγμή όμως ότι, όσον αφορά το σχόλιο 1, «το ψέμα» του κυρίου Ανδρουλάκη δεν στερείται αλήθειας. Η εμμονή του κυρίου πρωθυπουργού σχετίζεται ασφαλώς προς το επιχείρημα του υφυπουργού Νίκου Τσάφου ότι «η χώρα μας είναι η 10η φθηνότερη της ΕΕ και 19% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο για το 2025». Και για τεκμηρίωση δημοσίευσε πίνακα της Eurostat, τον οποίο μάλλον παρερμήνευσε, όπως θα φανεί παρακάτω.

Το δεύτερο σχόλιο, μελλοντική υπόσχεση κατά βάση, αναφέρεται σε ένα πολύ σοβαρό θέμα που αξίζει λεπτομερή συζήτηση στη συνέχεια, αν δηλαδή οι χαμηλές τιμές των ΑΠΕ φτάνουν στην κατανάλωση. Όσον αφορά τέλος το τρίτο σχόλιο (γιατί αν θέλετε να βάλουμε λιγνίτη στο μείγμα, το οποίο θα το κάνουμε μόνο σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης), προφανώς εννοεί διατήρηση λιγνιτικών σταθμών σε εφεδρεία, θέμα για το οποίο φαίνεται να μην έχει ενημερωθεί ότι η ΔΕΗ απέκλεισε τον λιγνίτη δια παντός.

Το συγκριτικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στη λιανική κατανάλωση

Τον Μάιο 2026 μελέτη του Green Tank κατέληξε στο συμπέρασμα ότι διαχρονικά η Ελλάδα συγκαταλέγεται ανάμεσα στις ακριβότερες χώρες της ΕΕ-27 ως προς το κόστος ενέργειας και προμήθειας, δηλαδή το ανταγωνιστικό σκέλος των τιμολογίων της λιανικής. Το 2025 ήταν η πιο ακριβή χώρα της ΕΕ-27 με βάση την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών και η τρίτη ακριβότερη σε ονομαστικές τιμές.

Ο υφυπουργός ΠΕΝ Νίκος Τσάφος θεώρησε την εκτίμηση αυτή «λογιστικά εσφαλμένη» και στην απάντησή του προέβη σε αποκαλύψεις «χειροπρακτικής» της τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας. Εξήγησε δηλαδή ότι: «Στην Ελλάδα, το “ανταγωνιστικό σκέλος” …… δεν είναι απλά το “ανταγωνιστικό σκέλος” καθαυτό. Περιέχει (α) τις απώλειες του συστήματος και του δικτύου, και (β) όλα τα κόστη για τη σταθεροποίηση του συστήματος (εφεδρείες και λοιπές υπηρεσίες). Σε άλλες χώρες, αυτά τα κόστη συχνά συμπεριλαμβάνονται στις χρεώσεις δικτύου. Υπάρχουν κόστη που εμείς βάζουμε στη στήλη “ενέργεια και προμήθεια” ενώ άλλες χώρες τα βάζουν στις “χρεώσεις δικτύου”. Είμαστε πολύ ψηλά στη μία στήλη και πολύ χαμηλά στην άλλη στήλη». Παρουσίασε επίσης πίνακα με ανάλυση του κόστους των ευρωπαϊκών χωρών σε τρέχουσες τιμές σε ευρώ, με δεδομένα του Eurostat.

Σε ανταπάντηση ο Νίκος Μάντζαρης, εκ μέρους του Green Tank παρουσίασε αντίστοιχο πίνακα του αθροίσματος του ανταγωνιστικού σκέλους και της χρέωσης δικτύων, αλλά με βάση την ανταγωνιστική δύναμη των χωρών. Βάσει αυτών συμπέρανε ότι «η Ελλάδα με 239,3 €/MWh είναι 6η ακριβότερη στην ΕΕ-27 το 2025 με πραγματικούς όρους δηλαδή με βάση την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών και 16% ακριβότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ-27. Μάλιστα η θέση της χώρας μας χειροτέρευσε σε σχέση με το 2024 όταν κατατασσόταν 9η με 235.6 €/MWh και αρκετά πιο κοντά στον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο (214.9 €/MWh)».

Για την περαιτέρω διερεύνηση του θέματος επανήλθαμε στα δεδομένα Eurostat που παρουσίασε ο υφυπουργός, που συμπεριλάβαμε στον Πίνακά μας τη λιανική τιμή της ετήσιας κλάσης κατανάλωσης 2500 έως 4999 kWh για το 2025. Στις γαλάζιες στήλες φαίνεται η ανάλυση κόστους σε τρέχουσες τιμές που χρησιμοποίησε για σύγκριση της Ελλάδας ο Ν. Τσάφος. Στις ερυθρές στήλες παρατίθεται αντίστοιχη ανάλυση κόστους με βάση την αγοραστική αξία. Για τη μετατροπή χρησιμοποιήσαμε τον συντελεστή αναγωγής που χρησιμοποίησε η Eurostat στο δεύτερο εξάμηνο 2025 και φαίνεται στη δεύτερη στήλη για κάθε χώρα.

Οι χώρες της ΕΕ είναι ταξινομημένες κατά φθίνουσα σειρά της ανηγμένης τελικής τιμής, του αθροίσματος δηλαδή των ερυθρών στηλών (ενέργεια και προμήθεια) + (χρεώσεις για δίκτυα) + (φόροι κ.λπ). Είναι εντυπωσιακή η ανατροπή ταξινόμησης με βάση την αγοραστική αξία, ιδιαίτερα στη περίπτωση της Ρουμανίας, που αποδεικνύεται ως η ακριβότερη χώρα με τελική τιμή 411 €/MWh, από 240 €/MWh σε τρέχουσες τιμές.

Στην τελευταία στήλη φαίνεται το μερικό άθροισμα (ενέργεια + δίκτυα), έτσι ώστε τα ανάμεικτα δεδομένα του υφυπουργού να είναι συγκρίσιμα με τις άλλες χώρες. Η στήλη αυτή, απαλλαγμένη από τους φόρους και τις λοιπές χρεώσεις, είναι ενδεικτική του τεχνικού κόστους. Βάσει αυτού η Ελλάδα με 239 €/MWh είναι στο ίδιο επίπεδο με τις ακριβές χώρες Γερμανία (234 €/MWh), Ιταλία (234 €/MWh) και Βέλγιο (244 €/MWh).

Να σημειώσουμε ακόμη ότι η ανορθόδοξη μεταφορά κόστους από τα δίκτυα στο ανταγωνιστικό σκέλος ευνοεί το ολιγοπώλιο των παρόχων, στους οποίους προσφέρει αυξημένη βάση λιανικής τιμολόγησης. Ακόμη σημαντικότερη είναι η άλλη αποκάλυψη του υφυπουργού, η συμπερίληψη των λογαριασμών προσαυξήσεων εξισορρόπησης (ΛΠ3 κλπ) στη λιανική τιμή. Όπως αναφέρει: «Για να πάει κάποιος από τη χονδρική στη λιανική πρέπει να προσθέσει (α) τους λογαριασμούς προσαυξήσεων (απώλειες, εφεδρείες, ευστάθεια συστήματος), (β) τις απώλειες στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ και (γ) το περιθώριο των εταιρειών προμήθειας». Η τελευταία διευκρίνιση ανεβάζει την τιμή προημερήσιας αγοράς στην Ελλάδα κατά 10 έως 20% και επομένως η σύγκριση με άλλες χώρες ωραιοποιεί τις τιμές του Ελληνικού Χρηματιστηρίου.

Τέλος, για τους πλέον δύσπιστους στο τεστ «αλήθεια ή ψέματα» παραθέτουμε στην Εικόνα 1 τον χάρτη μέσων τιμών προημερήσιας αγοράς των ευρωπαϊκών χωρών για το 2025. Είναι οφθαλμοφανές ότι η Ελλάδα σε τρέχουσες τιμές ήταν πολύ ακριβότερη από τη Γερμανία, όταν μάλιστα προστεθούν οι ενδοημερήσιες προσαυξήσεις, πόσο μάλλον σε τιμές με βάση την αγοραστική αξία. Λένε ψέματα και οι ευρωπαϊκές στατιστικές;

Γιατί οι φθηνές τιμές των ΑΠΕ δεν φτάνουν στη λιανική και οι μικροί παραγωγοί χρεωκοπούν;
Είναι ένα πρόβλημα σύνθετο που αφορά όλους, τους παραγωγούς ΑΠΕ, τους προμηθευτές, τους καταναλωτές και την ενεργειακή πολιτική.

1. Το πρόβλημα από την πλευρά των παραγωγών ΑΠΕ
Σε ανακοίνωση εκ μέρους του ΔΣ του Συλλόγου HELIOS και της Πρωτοβουλίας για την Ενότητα των Μικρών Παραγωγών Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά Πάρκα τονίζεται ότι οι πολλές ώρες μηδενικών ή αρνητικών τιμών δεν αποτελούν «επιτυχία» του συστήματος, αλλά ένδειξη δυσλειτουργίας του. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η ενέργεια αυτή παράγεται και απορροφάται από το σύστημα, αλλά δεν αμείβεται.

Είναι αναμενόμενο και κοινώς ομολογούμενο ότι «έρχονται κανόνια στην αγορά των φωτοβολταϊκών», όπως επισημαίνεται στο Energypress (4/5/26). Με αμείωτο ρυθμό συνεχίζεται η οικονομική αιμορραγία των μικρομεσαίων επενδυτών στα φωτοβολταϊκά από τις μηδενικές ή αρνητικές τιμές ΑΠΕ. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τη ΡΑΑΕΥ το πρώτο τετράμηνο του 2026 έχουν περικοπεί 876,5 GWh περίπου. Συγκριτικά, το αντίστοιχο περσινό διάστημα οι Διαχειριστές είχαν περικόψει ηλεκτρική ενέργεια 588,5 GWh. Επομένως, ο «κόφτης» είναι φέτος διευρυμένος κατά 49% και είναι θέμα χρόνου να δημιουργηθεί το πρώτο «κύμα» κόκκινων δανείων στις ΑΠΕ.

Η ΠΟΣΠΗΕΦ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Παραγωγών Ηλεκτρικής Ενέργειας από Φωτοβολταϊκά) πρότεινε στην πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ στις 12/5/2026 τη φορολόγηση των υπερεσόδων των προμηθευτών.

Το θέμα που δεν αποκαλύπτεται αλλά υπονοείται είναι ότι οι μικροί παραγωγοί ΑΠΕ ζημιώνουν, ενώ το ολιγοπώλιο των προμηθευτών αποκομίζει υπερκέρδη.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Φωτοβολταϊκών (ΠΟΣΠΗΕΦ) μίλησε ανοιχτά. Αναφορικά με τη δήλωση του υφυπουργού ΥΠΕΝ ότι έχουμε χαμηλή τιμή χονδρικής, αντιτείνει (4/5/26) ότι το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν επωφελούνται οι τελικοί καταναλωτές από τη χαμηλότερη τιμή χονδρικής. Η απάντησή τους είναι ΟΧΙ.

Επωφελούνται μόνο οι προμηθευτές, οι οποίοι αγοράζουν με τιμή μηδέν ή αρνητική δηλαδή πληρώνονται για να αγοράσουν ρεύμα, το οποίο πωλούν πανάκριβα στη λιανική. Την Κυριακή (3/5/26), οι πάροχοι πληρώθηκαν 50 €/MWh για να αγοράσουν ρεύμα το οποίο πούλησαν με 220 €/MWh στους τελικούς καταναλωτές.

Σε άλλο δημοσίευμα η αποκάλυψη των απόψεων της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Φωτοβολταϊκών (ΠΟΣΠΗΕΦ) σε επιστολή τους προς τον υφυπουργό εκπλήσσει με τις ανοιχτές κατηγορίες της.

Είναι απαράδεκτο και εγκληματικό το κοινωνικό αγαθό της φθηνής ενέργειας να μην το καρπώνονται τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις και να επιτρέπουμε στην προμήθεια να αισχροκερδεί εις βάρος τόσο των τελικών καταναλωτών όσο και των μικρομεσαίων παραγωγών ΑΠΕ, οι οποίοι καταστρέφονται οικονομικά.

Επωφελούνται μόνον οι προμηθευτές.Ο πρόεδρος του ΣΠΕΦ, του Συνδέσμου Παραγωγών Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά, Στέλιος Λουμάκης θεωρεί ότι οι ΑΠΕ κανιβαλίζονται, γιατί οι τιμές καταρρέουν και προκύπτει ζήτημα επιβίωσης των επενδύσεων. Θεωρεί επίσης ότι πρέπει πλέον να σταματήσουμε την επέκταση των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα. Οι περικοπές δεν συμβαίνουν λόγω του δικτύου στην Ελλάδα. Οφείλονται στην αγορά, δεν υπάρχει επαρκής ζήτηση ή αντιστρόφως έχουμε περισσότερη ισχύ από ό,τι χρειαζόμαστε. «Πρέπει να γίνει σαφές ότι οι περικοπές (στην ενέργεια των ΑΠΕ) που έχουμε τώρα στην Ελλάδα δεν οφείλονται στο δίκτυο. Η χωρητικότητα των δικτύων είναι αρκετή για να απορροφήσει όλη την ηλεκτρική ενέργεια που θα μπορούσε να παραχθεί από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, εφόσον υπήρχε ζήτηση που πρέπει να καλυφθεί.

2. Το πρόβλημα από την πλευρά των προμηθευτών
Οι προμηθευτές (πάροχοι) ηλεκτρικής ενέργειας κερδίζουν από τις μηδενικές ή αρνητικές τιμές στη χονδρική αγορά επειδή αγοράζουν το ρεύμα εξαιρετικά φθηνά (ή και δωρεάν) τις ώρες της μεγάλης ηλιοφάνειας/ανέμου, ενώ το πωλούν στους τελικούς καταναλωτές σε σταθερές ή πολύ υψηλότερες κυμαινόμενες τιμές λιανικής.

Διευκρινίζουμε ότι τις μεσημβρινές ώρες υπερπαραγωγής των φωτοβολταϊκών μηδενίζεται η τιμή στο Χρηματιστήριο, αλλά η ζήτηση παραμένει υψηλή, όπως φαίνεται στην Εικόνα 2. Η ζήτηση καλύπτεται από τους παρόχους με ενέργεια που προμηθεύτηκαν δωρεάν ή πληρώθηκαν για να τους διατεθεί. Ως αποτέλεσμα, οι πάροχοι αποκομίζουν υπερκέρδη, εις βάρος των παραγωγών ΑΠΕ και της κατανάλωσης.

3. Το πρόβλημα από την πλευρά των ενεργοβόρων βιομηχανιών
Η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δομική στρέβλωση που ανατρέπει τις προσδοκίες για φθηνή «πράσινη» ενέργεια για ένα δεύτερο, πρόσθετο λόγο. Ενώ οι τιμές στη χονδρική αγορά, προημερήσια αγορά (Day-Ahead Market), καταρρέουν κατά τις μεσημεριανές ώρες λόγω της υπερπροσφοράς από φωτοβολταϊκά, το πραγματικό κόστος λειτουργίας του συστήματος επιβαρύνεται με μια προσαύξηση, τον Λογαριασμός Προσαύξησης 3. Ο ΑΔΜΗΕ για να διατηρήσει το ηλεκτρικό δίκτυο σταθερό, εντάσσει στο σύστημα θερμικές μονάδες (φυσικού αερίου ή ακόμα και τη λιγνιτική Πτολεμαΐδα 5) ως εφεδρεία (back-up).

Για άλλη μια φορά η ΕΒΙΚΕΝ (Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας) ζητάει την παρέμβαση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), εκφράζοντας τον έντονο προβληματισμό της για τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας κατά το διάστημα 5-10 Μαΐου 2026 και κυρίως για το αυξημένο κόστος που καταγράφηκε στην Αγορά Εξισορρόπησης. Ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ, Αντώνης Κοντολέων, έθεσε επίσης ζήτημα διερεύνησης πιθανής συστηματικής παρακράτησης ισχύος από θερμικές μονάδες κατά τις μεσημβρινές ώρες 11:00-15:00. Υποστηρίζει ότι οι εντολές λειτουργίας που εκδίδει ο ΑΔΜΗΕ προς θερμικές μονάδες οδηγούν σε σημαντική αύξηση του Λογαριασμού Προσαυξήσεων 3 (ΛΠ3) της Αγοράς Εξισορρόπησης, με το σχετικό κόστος να φθάνει ακόμη και τα 25 €/MWh, επιβαρύνοντας τελικά τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας.

Ωστόσο, για την περίοδο 5-8 Μαΐου, η ΕΒΙΚΕΝ αναφέρει ότι παρατηρήθηκε αισθητή μείωση της δηλωμένης διαθεσιμότητας θερμικών μονάδων, συμπεριλαμβανομένων και νεότερων μονάδων παραγωγής. Συνοψίζοντας τις θέσεις της, η ΕΒΙΚΕΝ ζητά να διερευνηθεί εάν υπήρξε συστηματική παρακράτηση ισχύος από θερμικές μονάδες τις ώρες 11:00-15:00 και αν οι εντολές υποχρεωτικής λειτουργίας χρησιμοποιήθηκαν με τρόπο που αύξησε την αποζημίωση ακόμη και για ήδη ενταγμένες μονάδες.

Κατά καιρούς, η ΕΒΙΚΕΝ έχει υποστηρίξει αυτονόητες θέσεις υπέρ του συνόλου των καταναλωτών, όταν συμβαίνει να εξυπηρετούν ειδικότερα συμφέροντά της. Με επιστολή της στις 19/3/2024 η ΕΒΙΚΕΝ ζήτησε από το ΥΠΕΝ να επανεξετάσει τη νομοθετική ρύθμιση ( άρθρο 139 Ν. 5037/2023) με την οποία τα ιδιωτικά έργα ΑΠΕ επιδοτούνται για το 50% του κόστους των έργων διασύνδεσής τους στο δίκτυο μεταφοράς.

Διατυπώνεται η «διαφωνία για την κοινωνικοποίηση του 50% του κόστους διασύνδεσης αυτών των έργων σε όλους τους καταναλωτές μέσω των χρεώσεων δικτύου. Επίσης, ότι έχει υποτιμηθεί η επίπτωση σε βάθος χρόνου στον απλό καταναλωτή, καθώς τα κόστη αυτά δεν είναι εφάπαξ αλλά συνεχώς θα προστίθενται νέα, πλέον του κόστους διασύνδεσης των νησιών τα οποία πράγματι είναι έργα εθνικής σημασίας».

Εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι η ΕΒΙΚΕΝ ενδιαφέρεται για το κοινωνικό σύνολο. Στη πραγματικότητα, η επιδότηση των ΑΠΕ μειώνει το υπόλοιπο των διανεμόμενων εσόδων από τα «δικαιώματα εκπομπών» στο οποίο έχει μερτικό και η Βιομηχανία. Και μάλιστα διεκδικεί τη διατήρηση της επιδότησης της Βιομηχανίας σθεναρά. Η ΕΒΙΚΕΝ με επιστολή της στο ΥΠΕΝ έχει προτείνει να υπάρξει πρόβλεψη για διάθεση του 25% των εσόδων από τις δημοπρασίες ρύπων, τα επόμενα έτη, στη βιομηχανία. «Μικρότερο ποσοστό θα αποτελέσει casus beli για τη βιομηχανία -προειδοποιεί ο δραστήριος πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ Αντώνης Κοντολέων- καθώς για την αντιστάθμιση του 2024, θα απαιτηθούν άλλα 300 εκατ. ευρώ».

Η επεξήγηση αυτή φέρνει στην επιφάνεια το πλέγμα των άγνωστων επιδοτήσεων που επιβαρύνουν τη λιανική κατανάλωση, αλλά και τα άγνωστα συγκρουόμενα συμφέροντα. Σε κάθε περίπτωση, μια ακόμη χρήσιμη και συστηματική παρέμβαση της ΕΒΙΚΕΝ που εξ ίσου συστηματικά αγνοείται από τις Αρχές, είναι η καταγγελία για στρεβλώσεις στη χονδρεμπορική αγορά, που «συντηρούν» ένα κύκλο υψηλών τιμών (μέσω του ΛΠ3), που εν τέλει πλήττει την παραγωγή. Συγκεκριμένα, κατονομάζει πρακτικές συστηματικής υπερδήλωσης φορτίου από συγκεκριμένους μεγάλους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.

Η αντιμετώπιση της Κυβέρνησης – Εξαγωγές με ακριβότερες τιμές για τους καταναλωτές

Ο πρωθυπουργός εξήρε το γεγονός ότι εξάγουμε πλέον ενέργεια και αλλάζουμε σελίδα στο ενεργειακό και διερωτήθηκε: «Γιατί δεν πέφτουν οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας εντός της Ελλάδας, αφού πλέον εξάγουμε και δεν εισάγουμε»; Ένα εύλογο ερώτημα που ίσως να έχουν πολλοί. Το γεγονός ότι η χώρα μας εξάγει ηλεκτρική ενέργεια δεν σημαίνει αυτόματα και χαμηλότερες τιμές, και αυτό γιατί το ευρωπαϊκό σύστημα, όπως έχω αναφέρει πολλές φορές, έχει δυσλειτουργίες που επηρεάζουν ιδιαίτερα την αγορά στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Τα αίτια πλέον από τη γειτονιά μας μεταφέρονται «εκτός γηπέδου, στο ευρωπαϊκό σύστημα».

(21/3/2025) Μια τιμή κοντά στα 25 ευρώ/MWh και φτάνει να πωλείται για 35-40 ευρώ

Στο πρόβλημα του ενεργειακού κόστους, τη βέλτιστη αξιοποίηση των ΑΠΕ και τους κλιματικούς στόχους αναφέρθηκε ο υφυπουργός ΠΕΝ, Νίκος Τσάφος, κατά τη διάρκεια συνέντευξης που παραχώρησε (προ της τοποθέτησής του στο κυβερνητικό σχήμα, ενόσω δηλαδή ήταν σύμβουλος του πρωθυπουργού στα ενεργειακά, δίνοντας έτσι το δικό του στίγμα για το ποιες είναι οι ενδεδειγμένες λύσεις. «Το αέριο έρχεται από τις ΗΠΑ με μια τιμή κοντά στα 25 ευρώ/MWh και φτάνει να πωλείται για 35-40 ευρώ, άρα κάποιος καρπώνεται τη διαφορά. Εμείς λέμε ότι αν συνεχίσουμε έτσι, θα έχουμε πρόβλημα σε περιόδους στενότητας», τόνισε ο Ν. Τσάφος.

Δεν είναι μεγάλος ο πειρασμός να δεχθεί κανείς ότι αυτά και τα υπερκέρδη των παρόχων γίνονται με τις ευλογίες ή έστω την ανοχή της κυβέρνησης; Κατά τα άλλα, το πρόβλημα είναι ο μη ανταγωνιστικός λιγνίτης· μήπως γιατί χωρίς τον λιγνίτη θα εισάγουμε περισσότερο αέριο και οι τιμές ενέργειας θα είναι αχαλίνωτες;

Τα υπέρ και τα κατά των εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας

Ο καθηγητής Παντελής Κάπρος επισημαίνει ότι η Ελλάδα έχει καταστεί καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας, εξάγοντας σημαντικές ποσότητες «πράσινης» ενέργειας (ιδίως από ΑΠΕ) τις μεσημεριανές ώρες, με συνθήκες που δεν είναι ευνοϊκές για τη χώρα. Επισημαίνει ιδιαίτερα ότι οι εξαγωγές γίνονται κατά τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας, όταν η τιμή spot στην Ελλάδα πέφτει δραματικά (συχνά κοντά στο μηδέν ή αρνητική).

Ως αποτέλεσμα, η ενέργεια εξάγεται πάμφθηνα, ενώ το σύστημα δεν αποθηκεύει αυτό το πλεόνασμα. Τονίζει επίσης την επιτακτική ανάγκη να προχωρήσει η αποθήκευση ενέργειας και να εφαρμοστούν συμβάσεις επί διαφοράς (CfDs), ώστε η αγορά να εξορθολογιστεί.

Ιδαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε για την υστέρηση της χώρας στην ανάπτυξη μονάδων αποθήκευσης, λέγοντας ότι είναι μια σκόπιμη πολιτική επιλογή. «Στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία έχουν προχωρήσει, στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση που δεν οφείλεται σε λάθος, αλλά σε άποψη», σημείωσε, καταγγέλλοντας ότι μετά το 2023 η χώρα εγκατέλειψε τη μέχρι τότε προωθητική στάση της απέναντι στις ΑΠΕ.

Σύντομος επίλογος

Ελπίζω ότι έγινε κατανοητό γιατί οι φθηνές ΑΠΕ καταλήγουν πανάκριβες στη λιανική· απλά κανιβαλίζονται. Υπερκοστολογούνται τα καύσιμα, οι φθηνές ΑΠΕ προσκομίζουν υπερκέρδη στους παρόχους, οι παραγωγοί ΑΠΕ χρεωκοπούν, η καθυστέρηση στην αποθήκευση ενέργειας δεν είναι από λάθος αλλά από «άποψη», τα πλεονάσματα των ΑΠΕ εξάγονται με εξευτελιστικές τιμές, και το έχουμε καμάρι, ενώ θα μπορούσαν να διατεθούν στους καταναλωτές της χώρας με ευνοϊκή διζωνική τιμολόγηση. Κατά τα άλλα, η κυβέρνηση αναζητεί άλλοθι στα δίκτυα και προσχηματικά προβάλλει μια εικονική πραγματικότητα, αλλά γνωρίζει και ανέχεται, τουλάχιστον αυτό δείχνει η αποκάλυψη του Νίκου Τσάφου για την υπερτιμολόγηση φυσικού αερίου.

Ιδού ένα δείγμα της ενεργειακής πραγματικότητας στην Ευρώπη. Ήδη από το 2021, το υψηλό κόστος ενέργειας στη Ευρώπη είχε ως αποτέλεσμα ογδόντα εκατομμύρια νοικοκυριά να αγωνίζονται για την εξασφάλιση θέρμανσης. Στη διάρκεια της κρίσης φυσικού αερίου το 2022 οι επιπτώσεις στα νοικοκυριά περιγράφονται με το δίλημμα «διατροφή ή θέρμανση» (“Eating or Heating”), θεωρούμενο κοινό πρόβλημα στην Ευρώπη. Οι υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και ο πληθωρισμός κατά την κρίση και μετέπειτα, επέφεραν σημαντική μείωση του εισοδήματος των καταναλωτών. Στην Ελλάδα ειδικότερα, το 20% των καταναλωτών ταξινομούνται στη κατηγορία της ενεργειακής φτώχιας.