Γράφει η μουσικοκριτικός Μαρία Μόσχου: Δρ Μουσικολογίας ΕΚΠΑ
Από τις λατρευτικές ωδές των ιερειών στο «Άντρο των Νυμφών», που από το 700 π.Χ. και… βάλε «αντάμωναν» με τον ήχο του κελαρύσματος από τα νερά του Κηφισού, μέχρι και τις… φωνούλες της ομάδας «Μικροί Τροβαδούροι», μπορεί να πέρασαν σχεδόν 30 αιώνες, αλλά είναι το σημείο αναφοράς του γεγονότος πως ο Δήμος Κηφισιάς -Κηφισιέων, στα αρχαία χρόνια- «δονείται» στους ήχους της Μουσικής.
Έτσι, αναμφίβολα, η Κηφισιά υπήρξε τόπος στον οποίο η Μουσική, τα Γράμματα και γενικότερα οι Τέχνες βρήκαν πρόσφορο έδαφος για να ευδοκιμήσουν και να αποδώσουν τους γλυκύς πνευματικούς τους καρπούς. Σε αυτό συνέβαλλε, κυρίως, ο ζωντανός περίγυρός της, καθώς κάτοικοί της υπήρξαν πάντοτε αξιόλογοι άνθρωποι της διανόησης, του πνεύματος και του Πολιτισμού, όπως ο κύριος εκπρόσωπος της νέας κωμωδίας, Μένανδρος (342 – 292 π.Χ.), που επηρέασε τους Λατίνους, Τερέντιο και Πλαύτο, φτάνοντας ακόμα και στον Γκολντόνι και τον Μολιέρο, αλλά και ο Ηρώδης ο Αττικός, που έδωσαν τη σκυτάλη στους νεότερους, όπως ο Αλέξανδρος Ραγκαβής, ο Γεώργιος Δροσίνης, η Πηνελόπη Δέλτα, ο Άγγελος Σικελιανός, ο Γιάννης Μόραλης, ο Σωτήρης Σπαθάρης και πολλοί άλλοι, οι οποίοι υπηρέτησαν με αφοσίωση τις αέναες καλλιτεχνικές πτυχές που εκπηγάζουν από την καλλιέργεια και ανάπτυξη του Πολιτισμού στον τόπο αυτό. Εστιάζοντας, κυρίως, στον μουσικό τομέα και ιχνηλατώντας σταθερά τη χρονολογική διαδρομή από το παρελθόν μέχρι της μέρες μας, η Κηφισιά ανέπτυξε σημαντική δράση.
Κι αν αφήσουμε τα «πρώτα πατήματα» της λογοτεχνικής και μουσικής παράδοσης, στενά δεμένη με τα λατρευτικά ήθη και έθιμα της Μικρασίας, ζωντανεμένες στη Νέα Ερυθραία από το πρώτο τέταρτο του περασμένου αιώνα με… γλυκύτητα στο «ταψί» και το «ούτι» του Αντώνη Αναγνώστου, αλλά και το «τουμπερλέκι» του Παντελή Πολιτάκη να συνοδεύουν τη φωνή της Κλεονίκης Τζοανάκη σε ήχους… ζεϊμπέκικου ή καρσιλαμά, να έρθουμε στο 1932 με τη «Χορωδία Κηφισιάς», για ν’ ακολουθήσει, το 1937, η ανδρική και αργότερα μικτή «Χορωδία Καραγιάννη», η οποία μετονομάσθηκε σε «Χορωδία Κηφισιάς 1937», που διοργάνωνε κάθε Ιούνιο το Χορωδιακό Φεστιβάλ Κηφισιάς, με τίτλο «Χορωδιακά» και κάθε Απρίλιο την «Καλλιτεχνική Συνάντηση Χορωδιακής Μουσικής».
Οι πρώτες χορωδίες
Μια χορωδία, ιδρυτικό μέλος της Στέγης Ελληνικών Χορωδιών και μέλος στην Ένωση Ελληνικών Χορωδιών,
έλαβε μέρος σε όλα τα ελληνικά αλλά και σε διεθνή Χορωδιακά Φεστιβάλ, αποσπώντας διακρίσεις και μετάλλια. Στη χορωδία που, μετά τον Σπύρο Καραγιάννη και τον Κώστα Χ. Δαρίβα, δίδαξαν καταξιωμένοι μαέστροι, όπως ο Πέτρος Ραζέλος, ο Σωτήρης Κώνστας, ο Χριστόφορος Ιωάννου, ο Γιάννης Βασιλείου, ο Μιχάλης Πλατανιώτης, ο Δημήτρης Χατζής, ο Τάσος Συμεών, ο Χαράλαμπος Μιχαηλίδης, γεγονός που υπογραμμίζει την ανοδική της πορεία μέχρι τις μέρες μας.
Επόμενος σταθμός στη χορωδιακή μουσική αποτελούν οι «Τροβαδούροι Κηφισιάς», με σκοπό τη διάδοση της έντεχνης μουσικής και την καλλιέργεια του μουσικού αισθητηρίου των κατοίκων και ιδιαιτέρως των νέων. Έτσι, κάθε Νοέμβριο διοργανώνονται οι εορτές του «Διεθνούς Φεστιβάλ Χορωδιών» -Παιδικών, Νεανικών και Ενηλίκων, με σκοπό την επαφή των μελών με την όλη μουσική μέθεξη και πράξη. Στο χρονικό διάστημα αυτό από το 1966, ξεχωρίζουν τα 35 Διεθνή Φεστιβάλ Χορωδιών που περιλάμβαναν, συναυλίες, ομιλίες, και αντίστοιχες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις με σκοπό την οικονομική ενίσχυση Ιδρυμάτων και μεμονωμένων συνανθρώπων μας που έχρηζαν στήριξη και βοήθεια. Για την ευαίσθητη και φιλάνθρωπη αυτή πλευρά των που επέδειξε όλα αυτά τα χρόνια, ο Σύλλογος τιμήθηκε από τον Δήμο Κηφισιάς, την Ένωση Χορωδιών Ελλάδας και άλλους φορείς τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Αξίζει να σημειωθεί ότι από το 2013 συστήθηκε και λειτουργεί αντίστοιχα και εξαίρετη παιδική Χορωδία με την επωνυμία «Μικροί Τροβαδούροι» που περιλαμβάνει παιδιά ηλικίας 6 -12 ετών.
Το Πολιτιστικό Κέντρο Κηφισιάς
Και το 1984 ιδρύθηκε το Πολιτιστικό Κέντρο Κηφισιάς, που ως φορέας συνέβαλλε τα μέγιστα στην εξύψωση του καλλιτεχνικού αισθητηρίου των κατοίκων, τη διάδοση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και στην προώθηση της ερασιτεχνικής δημιουργίας. Η όλη αυτή προσπάθεια αποτυπώνεται στη λειτουργία πολλών καλλιτεχνικών τομέων, όπως τη δημιουργία, το 1986, Τμήματος Ζωγραφικής με ετήσιες εκθέσεις και την καθιέρωση, του Διεθνούς Χορωδιακού Φεστιβάλ το 1988. Δύο χρόνια αργότερα, το 1990, ξεκίνησαν τα «Μενάνδρεια», που αποτελούν και το μεγαλύτερο πολιτιστικό δρώμενο της Κηφισιάς και λαμβάνουν χώρα κυρίως στην αίθουσα ή και στο αίθριο του Δημαρχείου της Κηφισιάς, το οποίο σημειωτέον διαμορφώθηκε το 1983.
Κι αν το 1991 δημιουργήθηκε η Δημοτική Βιβλιοθήκη Κηφισιάς στην Έπαυλη Δροσίνη, το 1992 συγκροτήθηκε η Μικτή Χορωδία Νέων, με μαέστρο τον Γιώργο Αρβανίτη, όπου συμμετείχε σε πολλά φεστιβάλ, σημειώνοντας σημαντικές επιτυχίες. Ακολούθως, το 1993 ιδρύθηκε Ερασιτεχνική Θεατρική Ομάδα υπό την καθοδήγηση της Κικής Αυγουστάκη, το 1997, εγκαινιάστηκε το Μουσείο Δροσίνη στην Έπαυλη Δροσίνη, ενώ την ίδια χρονιά οργανώθηκε το πρώτο «Σεργιάνι στην Παράδοση» που αποτελεί πλέον θεσμό για τον τόπο, ενώ το 2000 ιδρύθηκε το «Διεθνές Φεστιβάλ Παραδοσιακού Χορού».
Και η δράση των συλλόγων
Πέρα όμως από αυτά, η πολιτιστική δραστηριότητα της περιοχής επεκτείνεται και σε τοπικιστικό επίπεδο με την
ίδρυση τοπικών συλλόγων, όπως του Συλλόγου Αιγυπτιωτών, του Πολιτιστικού Συλλόγου Χίων Κηφισιάς και Βορείου Αττικής, του Συλλόγου Μεσσηνίων Κηφισιάς και Βορείων Προαστίων, του Συλλόγου Αρκάδων Κηφισιάς και Βορείων Προαστίων «Κολοκοτρώνης», του Φιλοπρόοδου Συλλόγου Πολιτείας κ.ά., με σκοπό την ευρύτερη καλλιτεχνική δράση, αλλά και τη σύσφιξη των μεταξύ τους σχέσεων, καθώς τους ενώνει η κοινή καταγωγή, οι κοινές ρίζες και ως εκ τούτου η ανάγκη αναβίωσης και επιβίωσης των ηθών και των τοπικών εθίμων τους.
Επιπρόσθετα, το 2012, ιδρύθηκε από πρώην μέλη του Συλλόγου «Τροβαδούροι Κηφισιάς» το Καλλιτεχνικό Σωματείο Κηφισιάς με την επωνυμία «Απόλλων Μουσηγέτης» (ο Απόλλων, ως αρχηγός των εννέα Μουσών) το οποίο ασχολείται με κάθε τι που αφορά τον Πολιτισμό και τις Τέχνες, διοργανώσεις καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, συναυλίες, χορωδιακά φεστιβάλ κ.ά. Με την έναρξη της λειτουργίας του, το Σωματείο διοργάνωσε το Διεθνές Χορωδιακό Φεστιβάλ, το οποίο αποτελεί πλέον θεσμό στην Κηφισιά και με επίκεντρο πάντα την χορωδιακή έκφραση, διοργανώνει όλο το χρόνο ανάλογες εκδηλώσεις. Επίσης, θέλοντας να προσελκύσει και νέους στην ενεργή και συμμετοχική χορωδιακή πράξη, το Σωματείο αυτό θεσμοθέτησε από το 2017, το Παιδικό και Νεανικό Χορωδιακό Φεστιβάλ.
Σε ένα τέτοιο, λοιπόν, έφορο φιλότεχνο και φιλόμουσο περιβάλλον, όπου οι Τέχνες μεσουρανούν, επόμενο ήταν να καλλιεργηθούν και να ανθίσουν εξέχουσες καλλιτεχνικές προσωπικότητες που τίμησαν και συνεχίζουν να τιμούν το ελληνικό όνομα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.
Ενδεικτικά, αναφέρουμε την εξαίρετη και παγκοσμίου φήμης σολίστ του πιάνου, Ευγενία Παπαδήμα, αλλά και την εξαίρετη σοπράνο Κρίστυ Καθαρίου, τον ανερχόμενο τενόρο Σταύρο Βόλκο, ενώ ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στη συνθέτη και πιανίστα, Πηγή Λυκούδη. Η τελευταία μάλιστα, πέρα από το μοναδικό συνθετικό της έργο, το οποίο έχει πολλάκις τιμηθεί και παρουσιασθεί εντός και εκτός Ελλάδας, από τον Οκτώβριο του 2013 δραστηριοποιείται – μαζί με τον σύζυγό της, υπεύθυνο επικοινωνίας, Τάσο Ιωάννου – και ως καλλιτεχνική υπεύθυνη της «Galerie Δημιουργών», μιας ζεστής και φιλόξενης «κυψέλης» Πολιτισμού στη Νέα Κηφισιά, στην οποία φιλοξενούνται καταξιωμένες προσωπικότητες από όλους τους τομείς της Τέχνης και της Επιστήμης (συνθέτες, ερμηνευτές, λογοτέχνες, ποιητές, ηθοποιοί, γλύπτες, ζωγράφοι, φωτογράφοι, σκηνοθέτες, καθηγητές Ιστορίας, Κοινωνιολογίας, Αρχιτεκτονικής, Νομικής κ.λπ.) αλλά και νέοι δημιουργοί, δίνοντάς τους, με αυτόν τον τρόπο, τη δυνατότητα να εκφραστούν, να εκτυλίξουν και να προβάλλουν προς το ευρύ κοινό το ταλέντο τους.
Σίγουρα, υπάρχουν και άλλοι αντίστοιχοι σύλλογοι και φορείς που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, οι οποίοι λειτουργούν αθόρυβα, αλλά ουσιαστικά, για την πρόοδο και την καλλιέργεια της εν γένει καλλιτεχνικής Παιδείας. Με όλα αυτά τα δεδομένα, δεν μπορεί παρά να θαυμάσει κανείς την όλη πορεία και προσφορά της Κηφισιάς στον τομέα του Πολιτισμού, των Γραμμάτων και των Τεχνών και να υποκλιθεί στις άοκνες προσπάθειες των υπευθύνων για την προάσπιση και προβολή της ανώτερης μουσικής Τέχνης και Επιστήμης, συνάμα δε και των ευρύτερων πνευματικών και καλλιτεχνικών αξιών, που διέπουν ή που θα πρέπει να διέπουν και να χαρακτηρίζουν μιαν αληθινά πολιτισμένη κοινωνία.
Τα τέσσερα «αστέρια» της Μουσικής στην Κηφισιά
Πηγή Λυκούδη: Καταξιωμένη συνθέτης, που μεσουρανεί στο μουσικό στερέωμα, ιδιαίτερα που μελοποιεί στίχους επιφανών Ελλήνων και ξένων ποιητών, δημιουργώντας ολόκληρες μουσικές ενότητες, που σε ξεκινούν από τα παλιά και σε προσγειώνουν στη σημερινή πραγματικότητα…
Ευγενία Παπαδήμα: Παγκοσμίου πλέον φήμης πιανίστα, με συγκλονιστικές αποδώσεις στις μεγαλύτερες αίθουσες του κόσμου, όπως στο Λονδίνο, τη Βιέννη, ακόμα και στο Τόκιο, ενώ είναι η πρώτη που έπαιξε στον Ναό του Αγίου Παύλου, καθώς και στον καθεδρικό Ναό του Διονυσίου Αρεοπαγίτου…
Κρίστυ Καθαρίου: Διακεκριμένη υψίφωνος με την ιδιαίτερη αισθαντική της ερμηνεία που συναρπάζει αποδίδοντας με συναίσθημα από τις πιο γνωστές όπερες και τα πιπο γνωστά μιούζικαλ μέχρι και αγαπημένες μελωδίες του πενταγράμμου από τον ελληνικό και ξένο κινηματογράφο…
Σταύρος Βολκος: Μπορεί να ξεκίνησε ως ηθοποιός, αλλά η εξαίρετη φωνή του τον έχει αναδείξει ως τον νέο ανερχόμενο τενόρο της ελληνικής μουσικής σκηνής που ειδικεύεται στο μιούζικαλ και συναρπάζει, κάνοντας περήφανο τον παππού του, «γεροπλάτανο της Κηφισιάς»…
Ο Φραντζέσκο Βιανέλλο και οι «Φίλοι» Ποικίλης Μουσικής
Με εμπνευστή τον Φραντζέσκο Βιανέλλο, δημιουργήθηκε το 2006 ο «Σύλλογος Φίλων Ορχήστρας Ποικίλης Μουσικής Κηφισιάς», με στόχο την καλλιέργεια της κλασσικής μουσικής Παιδείας, με την υποστήριξη της Μουσικής Ορχήστρας, αλλά και την ενεργή συμμετοχή της στα καλλιτεχνικά δρώμενα της πόλης. Αξίζει να σημειωθεί, τα τελευταία χρόνια ο εν λόγω Σύλλογος δημιούργησε την σειρά συναυλιών «Εαρινές Μελωδίες», στις οποίες συμμετέχουν διεθνούς φήμης προσωπικότητες της κλασσικής Μουσικής, φέρνοντας έτσι σε επαφή το κοινό με την κλασική Tέχνη στην πιο υψηλή και εξιδανικευμένη της μορφή.
