Γράφει ο Δημήτριος Γ. Σουλιώτης.
Kατά το μακρινό 2017 η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ είχε προσπαθήσει να εφαρμόσει τις ηλεκτρονικές πληρωμές (εφοδιασμός με POS) στις αμοιβές γιατρών και δικηγόρων. Οι δύο ισχυρές συντεχνίες αντέδρασαν με πάθος, οι μεν γιατροί επικαλούμενοι τους μη εξοικειωμένους με τις ψηφιακές τεχνολογίες ηλικιωμένους ασθενείς τους… οι δε δικηγόροι με το νομικίστικο επιχείρημα ότι οι πελάτες τους δεν είναι καταναλωτές, αλλά εντολείς!! Στις πρόσφατες εκλογές ο ΣΥΡΙΖΑ κατέρρευσε γιατί – εκτός των άλλων – ο Κατρούγκαλος τόλμησε να ψιθυρίσει κάτι για αύξηση της πολύ χαμηλής συνεισφοράς των αυτοαπασχολούμενων στον κρατικό κορβανά και τους ώθησε να ψηφίσουν θυμωμένοι σε ποσοστό 60% τη ΝΔ!!
Τώρα η ΝΔ προσπαθεί να εισπράξει απ’ αυτούς ένα μικρό ποσό (600 εκ.) και κατεβαίνουν οργισμένοι στους δρόμους να διαμαρτυρηθούν… Επιμένουν να μην πληρώνουν τίποτα ή στην καλύτερη περίπτωση να πληρώνουν λιγότερο φόρο και από τους χαμηλόμισθους και χαμηλοσυνταξιούχους. Τελικά όλοι αυτοί οι κάθε μορφής μαγαζάτορες και τεχνίτες αλλά και οι επιστήμονες, γιατροί, δικηγόροι, συμβολαιογράφοι, μηχανικοί, φαρμακοποιοί είναι όλοι τους αναξιοπαθούντες; Μου κάνει μεγάλη εντύπωση η οργισμένη συμπεριφορά των συνδικαλιστικών φορέων τους. Τόση αντίδραση, τόση μαχητικότητα… Τι πιο απλό να δεχθούν τη μικρή αύξηση της συνεισφοράς τους στα κοινά και να προτείνουν βελτιώσεις μόνο για τις περιπτώσεις πραγματικής και όχι εικονικής οικονομικής καχεξίας. Ακόμη και στις ΗΠΑ οι πλούσιοι υπογράφουν υπομνήματα για την αύξηση της φορολογίας τους… Η μόνη σωστή θέση τους – χωρίς όμως να δικαιολογεί την αρνητική στάση τους – είναι αυτή που αναφέρεται στη μη φορολόγηση του μεγάλου κεφαλαίου. Αντιγράφω από το ψήφισμα – διαμαρτυρία της Συντονιστικής Επιτροπής τους: «Την ίδια μάλιστα στιγμή που (η κυβέρνηση) εφαρμόζει αυτήν την φοροεπιδρομή ενάντια στους ελεύθερους επαγγελματίες, τους επιστήμονες και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αφήνει στο απυρόβλητο τις εταιρίες που εμφανίζουν ζημιές για πολλά χρόνια, καθώς επίσης και τομείς όπως, επί παραδείγματι, τα καύσιμα, τα μερίσματα, και η συγκέντρωση κεφαλαίου».
Ας ξεκινήσουμε την ανάλυση από κάποια οικονομικά δεδομένα. Στη χώρα μας οι αυτοαπασχολούμενοι και οι ιδιοκτήτες ατομικών επιχειρήσεων αποτελούν πολύ μεγαλύτερο μερίδιο της συνολικής απασχόλησης σε σχέση με άλλες χώρες (27,6% το 2022, το υψηλότερο στην ΕΖ-20 και την ΕΕ-27, όπου το αντίστοιχο ποσοστό ήταν περίπου 14%). Το εισόδημα από την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας και ελεύθερων επαγγελμάτων αποτελούσε το 52,2% του ΑΕΠ, έχοντας αναλογικά την τρίτη μεγαλύτερη συμμετοχή μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27 (37,2%) και τη δεύτερη μεγαλύτερη μεταξύ των χωρών της ΕΖ-20 (37,4%). Αντίστοιχα οι μισθοί στην Ελλάδα αποτελούσαν μόλις το 27% του ΑΕΠ το 2022 (στοιχεία από το τεύχος 481, Οκτ. 2023, Eurobank Research). Επίσης σύμφωνα με τα στοιχεία της ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων που χρησιμοποιήθηκε από το υπουργείο Οικονομικών για να σχεδιαστεί το νέο σύστημα φορολόγησης επαγγελματιών οι μικρές επιχειρήσεις εστίασης δηλώνουν κέρδος 129 ευρώ το μήνα, στα ταξί το ποσό ανέρχεται στα 307 και στα ανθοπωλεία τα 380 ευρώ. Ο υδραυλικός δεν ξεπερνά τα 500 και ο ηλεκτρολόγος τα 574 ευρώ το μήνα. Στους φούρνους τα πράγματα είναι πολύ «χειρότερα», το μέσο μηνιαίο κέρδος είναι 280 ευρώ… Γενικά μόλις 8 από 550 κατηγορίες ελεύθερων επαγγελματιών δηλώνουν φορολογητέο εισόδημα πάνω από 1.000 ευρώ το μήνα. Και εφόσον οι πλούσιοι, έχοντας στην υπηρεσία τους στρατιές λογιστών και νομικών και βασικό εργαλείο τις off shore εταιρίες τους φοροαπαφεύγουν και οι αυτοαπασχολούμενοι φοροδιαφεύγουν, έχουν απομείνει τα συνήθη υποζύγια, οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι για να σηκώνουν τα φορολογικά βάρη. Το γεγονός ότι οι αυτοαπασχολούμενοι είναι τόσοι πολλοί στη χώρα μας αποτελεί εμπόδιο για την ανάπτυξη της οικονομίας με παρεπόμενες συνέπειες και στο κοινωνικό κράτος. Συγκεκριμένα τέσσερα είναι τα αρνητικά στοιχεία που συσχετίζονται με το ελεύθερο επάγγελμα: μεγάλη φοροδιαφυγή, αυξημένη τεχνητή ζήτηση, οικονομική εσωστρέφεια, χαμηλή παραγωγικότητα.
Πέρα όμως από την οικονομική διάσταση του θέματος, υπάρχει και η κοινωνιολογική, η οποία ίσως είναι και η σημαντικότερη. Και αυτή έχει σχέση με τις διαμορφωθείσες διαχρονικά νοοτροπίες και συμπεριφορές της συγκεκριμένης κατηγορίας εργαζομένων, μέσω των οποίων αναπαράγεται στη χώρα μια κατάσταση με στοιχεία προνεωτερικότητας και παρακμής… Με άλλα λόγια διερευνώντας τον τρόπο σκέψης και δράσης ατόμων της συγκεκριμένης κατηγορίας συμπολιτών μας, μπορούμε να φθάσουμε στη βαθύτερη αλήθεια σχετικά με την εθνική μας ταυτότητα και τα προς διόρθωση αρνητικά στοιχεία μας. Μια άλλη μεγάλη πληθυσμιακή ομάδα, εκτός των αυτοαπασχολούμενων, προς βαθύτερο έλεγχο νοοτροπιών, συμπεριφορών, χαρακτήρων, που θα μπορούσε να συμβάλλει καθοριστικά στην εθνική μας αυτογνωσία είναι οι οδηγοί μοτοσυκλέτας.
Όταν κάποιος εργάζεται με σχέση εξαρτημένης εργασίας στο δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, αποτελεί μέλος ενός ευρύτερου συνόλου ατόμων που δεσμεύεται από συλλογικούς κανόνες και έτσι αποκτά αναγκαστικά συλλογική συνείδηση. Η τελευταία ενισχύεται και από τους συνδικαλιστικούς δεσμούς. Αντίθετα ο αυτοαπασχολούμενος με κύριο στόχο την αύξηση του εισοδήματός του «στήνει» μόνος του από την αρχή μια προσωπική στρατηγική, η οποία δεν εντάσσεται σ’ ένα ευρύτερο σύνολο συμφερόντων και πορεύεται μόνος του στο πέλαγος της αβεβαιότητας. Η τελευταία με τη σειρά της συνδέεται με την ανασφάλεια, την έλλειψη εμπιστοσύνης και την επιφυλακτικότητα. Είναι προς αποφυγή αυτής ακριβώς της αβεβαιότητας που κάποιοι αυτοαπασχολούμενοι, κυρίως ισχυρών συντεχνιών, έχουν επιτύχει να εργάζονται παράλληλα και με καθεστώς εξαρτημένης εργασίας. Και έτσι «παίζουν σε διπλό ταμπλό», με ανάλογα οικονομικά οφέλη. Η αβεβαιότητα, η οποία μάλιστα είναι πολύ μεγαλύτερη σε μια κοινωνία ανοχής και συνενοχής όπως η δική μας, εμποδίζει τη συνείδηση ν’ ανοίξει και να χειραφετηθεί έναντι του συνόλου, μειώνοντας ταυτόχρονα την ευθύνη και το αίσθημα δικαίου και καθιστώντας κυρίαρχο στόχο του βίου το προσωπικό βόλεμα με κάθε μέσο…
Αν η φοροδιαφυγή κυμαίνεται περί τα 10 δις, με το νέο φορολογικό νόμο του Χατζηδάκη θα εισπραχθούν περί τα 500 εκατ. Ευρώ και θα γλιτώσουμε και 100 εκατ. που εισέπρατταν παράνομα οι εικονικοί φτωχοί φοροφυγάδες αυτοαπασχολούμενοι. Είναι ευνόητο ότι δεν πρόκειται για κάποια σημαντική φορολογική μεταρρύθμιση, αλλά για κάποιες φορολογικές διευθετήσεις. Μόνο όταν το κράτος μας μπορέσει να δημιουργήσει ένα αξιόπιστο φορολογικό σύστημα όπως αυτό των Σκανδιναβικών Χωρών, θα έχει τη δυνατότητα να αποδώσει στους πολίτες του φορολογική δικαιοσύνη. Για να γίνει όμως κάτι τέτοιο χρειάζεται μετάβαση στη νεωτερικότητα και αυτό το μεγάλο εγχείρημα δεν μπορεί να το αναλάβει μια μονοκομματική συντηρητική κυβέρνηση, που ενδιαφέρεται πρωτίστως για την αναπαραγωγή της εξουσιαστικής δυναμικής της. Και αυτή η δυναμική δυστυχώς για τη χώρα εξαρτάται από ψηφοφόρους με προνεωτερικές νοοτροπίες και συμπεριφορές…
