Γράφει ο Φώτης Αλεξόπουλος
Οικονοµολόγος
Μέλος του ΙΝΚΑ/Γενική Οµοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδος
Το ελληνικό κράτος, το 2026, συνεχίζει να λειτουργεί σαν να µην διδάχθηκε τίποτα από τις κρίσεις που το συγκλόνισαν.
Η εικόνα είναι γνώριµη και προκλητική: χιλιάδες µετακλητοί, στρατιές «ηµετέρων», ένα διοικητικό σύστηµα που ανακυκλώνει τις ίδιες παθογένειες που κουβαλά από τη γέννησή του. ∆εν πρόκειται για απλή αδράνεια. Πρόκειται για συνειδητή επιλογή διατήρησης ενός µοντέλου εξουσίας που αντιµετωπίζει το κράτος ως λάφυρο.
Και όµως, την ίδια στιγµή, η χώρα επιµένει να επικαλείται τη θέση της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μόνο που η Ευρώπη δεν είναι απλώς µια «οικογένεια» δικαιωµάτων και χρηµατοδοτήσεων. Είναι ή οφείλει να είναι, ένα σύστηµα κανόνων, ελέγχου και λογοδοσίας. Και εκεί ακριβώς αρχίζει το πρόβληµα: η Ελλάδα θέλει τα οφέλη της Ευρώπης, αλλά αντιστέκεται πεισµατικά στις υποχρεώσεις της.
Το διεθνές περιβάλλον δεν συγχωρεί αυταπάτες. Οι γεωπολιτικές ισορροπίες µεταβάλλονται, οι οικονοµικές πιέσεις εντείνονται και η αξιοπιστία των κρατών αποτελεί πλέον βασικό νόµισµα ισχύος. Σε αυτό το πλαίσιο, µια χώρα που δεν µπορεί να εγγυηθεί στοιχειώδη θεσµική σοβαρότητα στο εσωτερικό της, δύσκολα µπορεί να διεκδικήσει ρόλο ή σεβασµό στο εξωτερικό.
Η αλήθεια είναι σκληρή, αλλά αναγκαία: αν δεν αλλάξει τώρα το µοντέλο λειτουργίας του κράτους, η Ελλάδα θα παραµείνει σε καθεστώς διαρκούς επιτήρησης. Είτε αυτή λέγεται «αγορές» και «δανειστές», είτε λέγεται Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Η εποχή της ανεξέλεγκτης διαχείρισης δηµόσιου χρήµατος έχει τελειώσει. Και κάθε σκάνδαλο, κάθε υπόθεση που αποκαλύπτει κακοδιοίκηση ή ευνοιοκρατία, δεν είναι απλώς ένα εσωτερικό πρόβληµα αλλά ένα ακόµη επιχείρηµα για όσους θεωρούν ότι η χώρα χρειάζεται εξωτερικούς «επιτηρητές».
Υποθέσεις όπως αυτή του Λαζαρίδη, αλλά και οι χρόνιες δυσλειτουργίες γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν είναι εξαιρέσεις. Είναι συµπτώµατα. Είναι η απόδειξη ότι το σύστηµα όχι µόνο δεν άλλαξε, αλλά έµαθε να επιβιώνει πιο «έξυπνα», πιο συγκαλυµµένα, αλλά εξίσου προβληµατικά.
Το πραγµατικό δίληµµα, λοιπόν, δεν είναι πολιτικό. Είναι υπαρξιακό:
Θα γίνει η Ελλάδα ένα κανονικό ευρωπαϊκό κράτος ή θα παραµείνει µια ειδική περίπτωση υπό διαρκή έλεγχο;
∆εν υπάρχουν πλέον περιθώρια για ηµίµετρα και επικοινωνιακές µεταρρυθµίσεις. Η αλλαγή πρέπει να είναι βαθιά, συγκρουσιακή και άµεση. Να σπάσει το απόστηµα του πελατειακού κράτους, να επιβάλει αξιοκρατία, να θωρακίσει τους θεσµούς. ∆ιαφορετικά, η χώρα θα συνεχίσει να πληρώνει το ίδιο τίµηµα: περιορισµένη κυριαρχία, µειωµένη αξιοπιστία και µια µόνιµη σκιά επιτροπείας πάνω από κάθε κυβερνητική απόφαση.
Αν κάτι πρέπει να γίνει ξεκάθαρο, είναι αυτό:
∆εν µας «επιβάλλουν» την εποπτεία. Τη συντηρούµε µόνοι µας.
Και αν δεν αλλάξουµε τώρα, δεν θα αλλάξουµε ποτέ.
