Γράφει η Αθηνά Λινού
Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Ανεξάρτητη Βουλευτής Β1 Βόρειου Τομέα Αθηνών
H υπαγωγή της προνηπιακής αγωγής στο Υπουργείο Παιδείας δεν είναι απλώς διοικητική μεταρρύθμιση· είναι αναπτυξιακή αναγκαιότητα.
Η σύγχρονη επιστήμη δείχνει ότι τα πρώτα χρόνια της ζωής, ιδίως από τη γέννηση έως τα 3-4 έτη, είναι καθοριστικά για τη γλωσσική, γνωστική, κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Γι’ αυτό η φροντίδα των μικρών παιδιών δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως «φύλαξη», αλλά ως το πρώτο και ίσως σημαντικότερο στάδιο της εκπαίδευσης.
Στην Ελλάδα εξακολουθεί να υπάρχει κατακερματισμός: τα παιδιά κάτω των 4 ετών ανήκουν κυρίως σε δομές κοινωνικής πολιτικής και τοπικής αυτοδιοίκησης, ενώ από τα 4 έτη περνούν στο Νηπιαγωγείο του Υπουργείου Παιδείας. Ο ΟΟΣΑ έχει επισημάνει ότι το ελληνικό σύστημα για τις ηλικίες 0-6 ετών είναι ιδιαίτερα κατακερματισμένο, με διαφορετική εποπτεία, προσωπικό, χρηματοδότηση και παιδαγωγικά πλαίσια.
Αντίθετα, χώρες όπως η Φινλανδία, η Σουηδία, η Νορβηγία, η Εσθονία και η Σλοβενία αντιμετωπίζουν την πρώιμη παιδική ηλικία ως ενιαίο εκπαιδευτικό πεδίο. Στη Φινλανδία, η προσχολική αγωγή υπάγεται στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού και βασίζεται στην αρχή «educare»: εκπαίδευση, φροντίδα, παιχνίδι, υγεία και ευημερία αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο. Η προδημοτική εκπαίδευση είναι δωρεάν και περιλαμβάνει καθημερινά γεύματα.
Κρίσιμο μέρος αυτής της πολιτικής είναι η διατροφή. Στη Φινλανδία παρέχεται δωρεάν ημερήσιο σχολικό γεύμα από την προδημοτική έως την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Στις δομές πρώιμης παιδικής αγωγής τα παιδιά λαμβάνουν συνήθως πρωινό, γεύμα και σνακ, ενώ η διατροφή συνδέεται με την αγωγή υγείας και τη διαμόρφωση υγιεινών συνηθειών.
Η Ελλάδα έχει ήδη ένα πολύτιμο παράδειγμα: το πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ του Ινστιτούτου Prolepsis, το οποίο παρέχει καθημερινά σχολικά γεύματα και προάγει υγιεινές διατροφικές συνήθειες. Ακόμη και ένα απλό, ποιοτικό πρωινό σάντουιτς μπορεί να έχει σημαντική παιδαγωγική και κοινωνική αξία: μειώνει την πείνα, βελτιώνει τη συγκέντρωση, περιορίζει τις ανισότητες και δημιουργεί κοινές υγιεινές συνήθειες. Αξιολογήσεις του προγράμματος ΔΙΑΤΡΟΦΗ δείχνουν βελτίωση της επισιτιστικής ασφάλειας των νοικοκυριών.
Η διεθνής βιβλιογραφία για την πρώιμη παιδική ηλικία τονίζει ότι η ανάπτυξη του παιδιού απαιτεί συνδυασμένες πολιτικές υγείας, διατροφής, φροντίδας και πρώιμης μάθησης, ιδιαίτερα για παιδιά κάτω των τριών ετών.
Επομένως, η υπαγωγή όλης της προνηπιακής αγωγής στο Υπουργείο Παιδείας θα έστελνε ένα σαφές μήνυμα: η εκπαίδευση αρχίζει από τη γέννηση. Και μαζί της πρέπει να αρχίζει η οργανωμένη φροντίδα για τη γλώσσα, το παιχνίδι, την υγεία, τη διατροφή και την ισότητα ευκαιριών.
