Γράφει ο Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος
Δημοσιογράφος – Δημοσιολόγος
Αγιορείτης Γέροντας που ρωτήθηκε για το πώς βλέπει την κατάσταση στην Ορθοδοξία απάντησε µε µια παραβολή. Κάποτε ένας αλλόθρησκος, απογοητευµένος από τη θρησκεία του, κατέληξε ότι θα γίνει Χριστιανός.
Όµως ανακάλυψε ότι ο Χριστιανισµός ήταν χωρισµένος στα τρία. Για να καταλήξει ποιο από τα τρία µέρη θα ακολουθήσει πήρε µαζί του ένα συνεργάτη και επισκέφθηκε πρώτα το Βατικανό.
Φυσικά είδε τον Πάπα, ηγεµόνα και απόλυτο ηγέτη του κράτους του Βατικανού. Εντυπωσιάστηκε από την τάξη και την πειθαρχία στον κλήρο, τη µεγαλοπρέπεια των γοτθικών ναών, τις χιλιάδες των πιστών από όλο τον κόσµο, που συνωστίζονται στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, για να ακούσουν και να ευλογηθούν από τον Πάπα, την οργάνωση και την τάξη, τα µοναστικά τάγµατα µε µορφωµένους µοναχούς. Στη συνέχεια επισκέφθηκε τους Προτεστάντες. Εκεί βρήκε επίσης τάξη, εξαιρετικές χορωδίες, φαντασµαγορικές εκδηλώσεις, αποδοχή της νεωτερικής λογικής και των µεθόδων της, ελαστικότητα στα ζητήµατα του δόγµατος, της Παράδοσης και της ηθικής.
Ήρθε και η σειρά της Ορθοδοξίας. Εκεί διαπίστωσε διχασµούς, ανταγωνισµούς µεταξύ των τοπικών Εκκλησιών και των ηγετών Τους, µη κοινή αντίληψη σε διάφορα εκκλησιολογικά θέµατα και σε θέµατα ιεραποστολής.
Όταν τελείωσε τις επισκέψεις είπε στον συνεργάτη του, ότι επί µια εβδοµάδα θα µελετήσει τα όσα είδε και θα του πει τί αποφάσισε. Πράγµατι µέσα στον προκαθορισµένο χρόνο συναντήθηκε µε τον συνεργάτη του και του δήλωσε ότι θα ενταχθεί στην Ορθοδοξία.
Στον λογικό εντυπωσιασµό και στην απορία του συνεργάτη του απάντησε ότι αφού διαπίστωσε πως τα περισσότερα προβλήµατα αντιµετωπίζει η Ορθοδοξία, κατέληξε πως αυτή είναι η πραγµατική Εκκλησία του Θεού, αφού εναντίον της κυρίως εξαπολύει τα βέλη του ο Σατανάς και ο Θεός την ενισχύει ώστε, παρά τα πολλά προβλήµατα που αντιµετωπίζει, να εξακολουθεί να είναι ζωντανή και να φέρνει κοντά στον Χριστό πολλά εκατοµµύρια ανθρώπων. Ο Γέροντας κατέληξε πως πράγµατι η ιστορία οδηγεί στο συµπέρασµα ότι ο Ιησούς Χριστός µεριµνά για την Εκκλησία Του και ότι οι Ορθόδοξοι χριστιανοί δεν πρέπει να χάσουν την πίστη και την ελπίδα τους, διότι η Εκκλησία µπορεί να κλυδωνίζεται, αλλά επ’ ουδενί βυθίζεται και µένει στον αιώνα.
Ο απολογισµός του 2025 για την Ορθόδοξη Εκκλησία έχει αρνητικό αποτέλεσµα.
Εξακολουθεί να υπάρχει ο διχασµός και η διακοπή της εκκλησιαστικής επικοινωνίας µεταξύ του Πατριαρχείου της Μόσχας και του Οικουµενικού Πατριαρχείου και τριών τοπικών ελληνικών Εκκλησιών, που το ακολούθησαν στην αναγνώριση του σχισµατικού κρατικού αρχιεπισκόπου Ουκρανίας Επιφανίου, ήτοι του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και των Εκκλησιών της Κύπρου και της Ελλάδος. Ως αντίδραση µάλιστα προς το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, το οποίο αρχικά συνέπλεε µε το Πατριαρχείο της Μόσχας στη µη αναγνώριση του Επιφανίου, αυτό επεξέτεινε την παρουσία του στην Αφρική, µε τη δηµιουργία Πατριαρχικής Ρωσικής Εξαρχίας.
Η κρίση µεταξύ Κωνσταντινουπόλεως και Μόσχας κατά το 2025 µεγάλωσε, αφού αναφανδόν ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως υποστήριξε τις ενέργειες της Κυβερνήσεως της Ουκρανίας σε βάρος των Ορθοδόξων Χριστιανών, που παραµένουν πιστοί στην υπό το Πατριαρχείο της Μόσχας αυτόνοµη Εκκλησία της Ουκρανίας, που έχει προκαθήµενο τον Μητροπολίτη Ονούφριο. Το Οικ. Πατριαρχείο πρόβλεψε λανθασµένα, ότι σε µικρό χρονικό διάστηµα όλοι οι Ουκρανοί θα είχαν προσχωρήσει στη σχισµατική κρατική Ορθόδοξη Εκκλησία, θεωρώντας, από εθνικιστική άποψη, ότι δεν µπορούν να είναι µαζί µε την προσαρτηµένη στο Πατριαρχείο της εχθρικής Μόσχας κανονική Εκκλησία της Ουκρανίας.
Οι Ορθόδοξοι όµως Ουκρανοί, παρά τις πιέσεις που δέχονται και τους διωγµούς που υφίστανται από την Ουκρανική κυβέρνηση, θεωρούµενοι από αυτήν και τα Ουκρανικά ΜΜΕ «προδότες», παραµένουν πιστοί στην παραδοσιακή κανονική Εκκλησία τους.
Το Φανάρι έχει και εσωτερικά προβλήµατα. Ο ρωµέϊκος πληθυσµός στην Κωνσταντινούπολη έχει µειωθεί πολύ και είναι κατ’ άνθρωπο σωτήριο ότι ενισχύεται αριθµητικά από τους Ορθοδόξους Σύριους και Σλάβους που ζουν σε αυτήν. Εξάλλου, σε συνεργασία µε την Κυβέρνηση Μητσοτάκη, προκάλεσε σοβαρό πρόβληµα στην υπό την δικαιοδοσία του ηµιαυτόνοµη Εκκλησία της Κρήτης, το οποίο είναι άγνωστο πού θα καταλήξει. Ουδέν επίσης εκ των χρονιζόντων προβληµάτων του Πατριαρχείου έχει προχωρήσει προς την επίλυσή του από την κυβέρνηση Ερντογάν. Μεταξύ αυτών το νοµικό καθεστώς του Πατριαρχείου εντός της Τουρκίας, η ρύθµιση των ιδιοκτησιακών και άλλων θεµάτων της οµογένειας και το άνοιγµα της Σχολής της Χάλκης, παρά την πρόσφατη «φιλική συµβουλή» του Προέδρου Τραµπ προς τον Ερντογάν.
Είναι λυπηρό ότι επί των ηµερών του σηµερινού Πατριάρχου ο πάνσεπτος Καθεδρικός Ναός της Αγίας Σοφίας, το ιερό αυτό Σύµβολο του Βυζαντίου και όλης της Χριστιανοσύνης και η Μονή της Χώρας µε τα µοναδικά ψηφιδωτά και τις υπέροχες τοιχογραφίες παραµένουν τζαµιά. Με τις ΗΠΑ και τις χώρες της ΕΕ οι σχέσεις του Φαναρίου είναι άριστες, αφού στο Ουκρανικό εξυπηρέτησε τα σχέδιά τους. Όµως ο Οικ. Πατριάρχης δέχεται από αυτές φιλοφρονήσεις, επαίνους και βραβεία, αλλά καµία ουσιαστική και πρακτική παρέµβαση και πίεση στην κυβέρνηση Ερντογάν υπέρ των δικαίων του Πατριαρχείου.
Το Φανάρι δεν έχει καλές σχέσεις και µε τα πρεσβυγενή Ελληνορθόδοξα Πατριαρχεία Αντιοχείας και Ιεροσολύµων. Οι Προκαθήµενοι των δύο αυτών Πατριαρχείων Ιωάννης και Θεόφιλος απέσχον από την τελετή που έγινε στη Νίκαια της Βιθυνίας για τα 1700 χρόνια από τη σύγκληση της Α΄ Οικουµενικής Συνόδου. Σε αυτήν παρόντες ήσαν ο Οικ. Πατριάρχης κ. Βαρθολοµαίος και ο Πάπας Λέων Ι∆΄. Το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Αντιοχείας έχει σχεδόν παγωµένες τις σχέσεις του µε το Φανάρι. ∆εν µετέσχε στην Πανορθόδοξη Σύνοδο της Κρήτης και δεν έχει αναγνωρίσει τον σχισµατικό Αρχιεπίσκοπο Ουκρανίας Επιφάνιο.
Το Πατριαρχείο Ιεροσολύµων επίσης δεν έχει αναγνωρίσει τον Επιφάνιο, αλλά το περισσότερο σοβαρό είναι ότι τον περασµένο Σεπτέµβριο ο Προκαθήµενός του Θεόφιλος επισκέφθηκε τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη και συζήτησε µαζί του για θέµατα του Πατριαρχείου και των όσων συµβαίνουν στα Ιεροσόλυµα, στη Βηθλεέµ και γενικότερα στη ∆υτική όχθη και στη Γάζα χωρίς να επισκεφθεί και να ενηµερώσει τον Οικουµενικό Πατριάρχη, στην έδρα του οποίου βρέθηκε. Παλαιότερη προσπάθεια του Πατριαρχείου Ιεροσολύµων να συγκληθεί σύσκεψη στην έδρα του των Προκαθηµένων των Ορθοδόξων τοπικών Εκκλησιών, µε θέµα την αποκατάσταση της ενότητας των Ορθοδόξων, µαταιώθηκε εν τη γενέσει της.
Οι Ρώσοι της ∆ιασποράς στη ∆υτική Ευρώπη εξακολουθούν να είναι διχασµένοι, µετά την απόφαση του Οικουµενικού Πατριαρχείου να τους θέσει υπό την εκκλησιαστική δικαιοδοσία υπ’ αυτό Μητροπολίτου. Μέρος αυτών δεν το δέχθηκε και υποχρεώθηκε από τα πράγµατα να τεθεί υπό τη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου της Μόσχας.
Το γεγονός του διχασµού των Ορθοδόξων, που συνεχίστηκε και το 2025 είναι πως τον σχισµατικό Αρχιεπίσκοπο Ουκρανίας δεν έχουν αναγνωρίσει οι δέκα από τις δεκατέσσερις τοπικές Εκκλησίες, ήτοι τα Πατριαρχεία Αντιοχείας, Ιεροσολύµων, Μόσχας, Σερβίας, Ρουµανίας, Βουλγαρίας και Γεωργίας και οι Αρχιεπισκοπές Πολωνίας, Αλβανίας, Τσεχίας – Σλοβακίας. Ο Οικ. Πατριάρχης έκαµε προσπάθεια να µεταπείσει τους ηγέτες των τοπικών Εκκλησιών Βουλγαρίας, Ρουµανίας, Πολωνίας και Τσεχίας – Σλοβακίας επισκεπτόµενος µε διάφορες αιτίες τις χώρες τους, αλλά η προσπάθεια δεν είχε αποτέλεσµα. Επίσης αποτέλεσµα δεν είχαν οι εκ µέρους των φιλοδυτικών κυβερνήσεων πιέσεις, που ασκήθηκαν στις εν λόγω Εκκλησίες.
Η εµπλοκή του θέµατος της Ορθόδοξης Εκκλησίας των Σκοπίων συνεχίστηκε και για το έτος 2025. Όπως είναι γνωστό το Φανάρι έδωσε το αυτοκέφαλο στην Εκκλησία των Σκοπίων υπό όρους, ένας από τους οποίους ήταν ο Προκαθήµενός της να µην έχει το όνοµα «Αρχιεπίσκοπος Μακεδονίας».
Πραξικοπηµατικά όµως αυτός έτσι αυτοονοµάστηκε και το πρόβληµα περιεπλάκη ακόµη περισσότερο όταν το Πατριαρχείο της Σερβίας, που είχε την Εκκλησία των Σκοπίων υπό την δικαιοδοσία του, αναγνώρισε την αυτοκεφαλία της, µε το όνοµα «Αρχιεπισκοπή Μακεδονίας»… Το Πατριαρχείο της Σερβίας ήταν φιλικό προς αυτό της Κωνσταντινουπόλεως, αλλά µετά την ονοµασθείσα «Πανορθόδοξη Σύνοδο» και την αναγνώριση του σχισµατικού Επιφανίου στην Ουκρανία οι σχέσεις τους έχουν ψυχρανθεί.
Ο εσωτερικός διχασµός των Ορθοδόξων έχει αποδυναµώσει και τους διαχριστιανικούς διαλόγους, αφού σε αυτούς δεν συµµετέχουν οι τοπικές Εκκλησίες που έχουν κακές σχέσεις µε το Φανάρι. Η προσπάθειά του να υποβαθµιστούν τα προβλήµατα της Ορθοδοξίας µε τα ανοίγµατά του προς τον Πάπα ουδεµία πιθανότητα επιτυχίας έχουν, διότι ουδεµία εκ των άλλων Εκκλησιών θα το ακολουθήσει. Ούτε και οι Εκκλησίες Κύπρου και Ελλάδος, που το ακολούθησαν στην αναγνώριση του Επιφανίου. Γιατί αυτές – κλήρος και λαός – θα αντιδράσουν, όπως αντέδρασαν παλαιότερα οι πιστοί στους ενωτικούς αυτοκράτορες και Πατριάρχες µετά τις Συνόδους της Λιόν (1274) και της Φεράρας – Φλωρεντίας (1438/1439).
