Γράφει ο Δημήτριος Γ. Σουλιώτης.
Οι δημοτικές εκλογές του 2014 έλαβαν χώρα εν μέσω αντιμνημονιακού αναβρασμού. Η κρίση έφερε απογοήτευση και ως αντίδραση πολλοί συμπολίτες μας άρχισαν να αναζητούν θαυματοποιούς… Κάτι τέτοιο πιστεύω ότι συνέβη και στον ΣΥΡΙΖΑ με την εκλογή Κασσελάκη, χωρίς βεβαίως να συνδέω τον τελευταίο με τον ανθρωπότυπο του δημάρχου Βόλου. Ο Αχιλλέας Μπέος σ’ εκείνες τις εκλογές χρειάστηκε και τον δεύτερο γύρο για να εκλεγεί δήμαρχος Βόλου. Στις επόμενες δημοτικές εκλογές του 2019 και 2023 εκλέχτηκε άνετα από τον πρώτο γύρο. Το φαινόμενο Μπέου αποκτά συστημικά χαρακτηριστικά…
Η εκλογή ως δημάρχου μιας μεγάλης πόλης της χώρας και μάλιστα σε τρεις διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις ενός τέτοιου προσώπου, προκαλεί κάποια κρίσιμα ερωτήματα: Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του δημάρχου και κυρίως εκείνα των ψηφοφόρων του; Ο δήμαρχος και οι ψηφοφόροι του είναι συντελεστές προόδου ή καθυστέρησης σε τοπικό και εθνικό επίπεδο; Πως αντιμετωπίζουν το φαινόμενο Μπέου η ΝΔ και προσωπικά ο πρωθυπουργός; Πριν όμως αναζητήσουμε κάποιες απαντήσεις στο πεδίο των ανθρωπιστικών επιστημών ας αναφέρουμε μια μικρή ιστορία που διακινείται μεταξύ των κατοίκων της πόλεως. Στις παρυφές της πόλης όπως και στην ιδιαίτερη πατρίδα μου τη Λαμία ζουν κάποιοι συμπολίτες μας (ρομά ή τσιγγάνοι) οι οποίοι δεν έχουν καταφέρει να μεταβούν από την προ-νεωτερική στη νεωτερική εποχή. Ζουν με το πάθος τους και το άναρχο συναίσθημά τους στις παρυφές των νόμων και των πόλεων προκαλώντας προβλήματα στους κατοίκους τους. Ο Βόλος αντιμετώπιζε πάντα προβλήματα μικρο-εγκληματικότητας (κλοπές) από τη συγκεκριμένη ομάδα. Κατά τη διάρκεια της δημαρχίας Μπέου παρατηρείται μείωση της εγκληματικότητας της συγκεκριμένης μορφής. Πως τα κατάφερε; Με τη δράση του στο πεδίο της προ-νεωτερικότητας και όχι βέβαια των κανόνων του κράτους δικαίου… Συγκεκριμένα – όπως διαδίδεται στην πόλη – συναντήθηκε με τον αρχηγό τους και του είπε: «Μάζεψέ τους, διότι διαφορετικά θα αναλάβουν οι (φουσκωτοί) δικοί μου…». Οι κλοπές έχουν μειωθεί, όμως το ελληνικό αδιέξοδο δυστυχώς παραμένει και εντείνεται…
Ο δήμαρχος Βόλου δραστηριοποιείται οικονομικά και κοινωνικά σε δύο περιοχές που μπορούν να χαρακτηριστούν ως γκρίζες ζώνες: Στη «νύχτα» και στο ποδόσφαιρο… Σ’ αυτές τις περιοχές οι διαφορές και τα ανακύπτοντα προβλήματα σε μεγάλο ποσοστό λύνονται με τη «μαγκιά» και τον «τσαμπουκά», παρά με τους νόμους και τους κανόνες μια ευνομούμενης πολιτείας και ενός κράτους δικαίου. Ο ανθρωπότυπος που ασκεί την εξουσία σ’ αυτούς τους χώρους δεν λειτουργεί ως manager πολυεθνικής, αλλά ως ταύρος εν υαλοπωλείω, που «τα παίρνει όλα παραμάζωμα και κάνει τη δουλειά»… Το κύριο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας αυτού του τύπου ανθρώπου ορίζεται από την καθηγήτρια του Παντείου Πανεπιστημίου Βασιλική Γεωργιάδου ως «τοξική αρρενωπότητα», σύμφωνα με την οποία ο «ανδρισμός» στη συγκεκριμένη εκδοχή του θεωρείται ταυτόσημος με την ηγεμονία και τη βίαιη κυριαρχία. Κατά την Γεωργιάδου η τοξική αρρενωπότητα και η ανάλογη συμπεριφορά είναι χειραγωγική, γιατί ακινητοποιεί τα θετικά συναισθήματα, την κριτική σκέψη και την ενσυναίσθηση, ενώ απενοχοποιεί τον κυνισμό. Η τοξική αρρενωπότητα …ρέει στα νυχτερινά μαγαζιά, στα γήπεδα, στα γυμναστήρια, στα καφενεία των φιλάθλων. Σ’ αυτούς τους χώρους θα συναντήσουμε πολλούς ψηφοφόρους του Μπέου…
Η λεκτική και σωματική βία, ο μισογυνισμός, ο ρατσισμός, ο σεξισμός, η ομοφοβία, ο φασίζων λαϊκισμός είναι εκδηλώσεις της «μαγκιάς» και του «τσαμπουκά»… Στο πεδίο της πολιτικής αυτά τα προνεωτερικά – παρακμιακά στοιχεία μπορούν να λειτουργήσουν και να φέρουν αποτελέσματα, όταν σε μια κοινωνία επικρατεί στο οικονομικό πεδίο το ιδιοτελές συμφέρον του βολέματος με κάθε μέσον και στο ψυχικό το συναίσθημα του θυμού. Με αυτά τα όπλα («μαγκιά», «τσαμπουκάς», βόλεμα, θυμός) ο δήμαρχος έχει επιτύχει τη μακρόχρονη πολιτική κυριαρχία του… Και έτσι η κοινωνία του Βόλου από μια κοινωνία αστική, με αριστερές ευαισθησίες, ερωτευμένη με τις τέχνες και την κουλτούρα, έχασε το ήθος της και βυθίζεται διαρκώς στην παρακμιακή προ-νεωτερικότητα…
Αν όμως ο δήμαρχος Βόλου είναι αυτός που είναι, ποιοι είναι αυτοί που τον ψηφίζουν; Στις εκλογές του 2019 ψηφίστηκε από 37.925 πολίτες (ποσοστό 57,53%) και στις πρόσφατες εκλογές από 32.032 πολίτες (ποσοστό 55,02%). Προσπαθώντας να ερμηνεύσω την εκλογική συμπεριφορά των ψηφοφόρων Μπέου, πέρασαν από το μυαλό μου σκέψεις όπως οι ακόλουθες: Υπάρχει σίγουρα η θετική ψήφος πολιτών του Βόλου που έχει επηρεαστεί από τα έργα βιτρίνας του δημάρχου (πλατείες, κυκλικοί κόμβοι, γιρλάντες, παρτέρια, στολισμένα καραβάκια, λαμπιόνια, φίρμες της Αθήνας, που χάρις στο δήμαρχο έρχονται και τραγουδούν στο Δημοτικό θέατρο της πόλης). Είναι οι ψηφοφόροι που βλέπουν την πόλη μόνο με τα μάτια του τουρίστα… Ο τουρίστας δεν θα δει τίποτα άλλο: μόνο την όμορφη βιτρίνα. Υπάρχει ταυτόχρονα ένα μεγάλο δίκτυο συμφερόντων που συνδέεται με τα αναδυόμενα στρώματα της κοινωνίας του Βόλου, που απαιτούν μερίδιο από την αναπτυξιακή πίτα. Πρόκειται για κοινωνικές ομάδες που προέρχονται κυρίως από τους χώρους του τουρισμού, της εστίασης, της νυχτερινής ζωής, των κατασκευών, της εργολαβίας, ομάδες που η «ανάπτυξη» και οι απευθείας αναθέσεις έργων τους φέρνουν πιο κοντά στο δήμαρχο…
Όμως η βασική θέση μου για την εκλογική συμπεριφορά των ψηφοφόρων του δημάρχου έχει ως εξής: Αν σε όλη σου τη ζωή λειτουργείς αντι-νεωτερικά, δηλαδή η νοοτροπία και η συμπεριφορά σου χαρακτηρίζονται από «μαγκιά» και «τσαμπουκά» (φοροδιαφεύγεις, αυθαιρετείς οικιστικά, οδηγείς και παρκάρεις παραβατικά, διορίζεσαι από το «παράθυρο», δωροδοκείς και δωροδοκείσαι κ.τ.λ.), βρίσκεις στο δήμαρχο την αδελφή ψυχή… Αισθάνεσαι μάλιστα και θαυμασμό γιατί κινούμενος και αυτός στο ίδιο αντι-νεωτερικό μήκος κύματος, τα έχει καταφέρει καλύτερα από σένα… Στο πεδίο της Ψυχολογίας για να συλλάβουμε την έννοια του πλήθους που χειροκροτεί έναν «ηγέτη» της «μαγκιάς» και του «τσαμπουκά», έναν «ηγέτη» που καταφεύγει επανειλημμένως στη βωμολοχία, στις προσβολές και στην χειροδικία, θα πρέπει να ανατρέξουμε στην ψυχολογία των μαζών. Πρόκειται για το κοινωνικό φαινόμενο της μαζοποίησης το οποίο μελέτησαν σε βάθος οι Ζιλ Ντελέζ και Φελίξ Γκουαταρί, οι οποίοι υποστήριξαν ότι ένα πολίτευμα αντιστοιχεί σ’ ένα τύπο ψυχικής διαμόρφωσης, δεδομένου πως πολιτική και ασύνειδες διαμορφώσεις είναι παντού άρρηκτα συνδεδεμένες. Το συγκεκριμένο συμπέρασμα των δύο επιστημόνων με φοβίζει ιδιαίτερα, γιατί βλέπω ότι σε μια κοινωνία ανοχής και συνενοχής όπως η δική μας ο ανθρωπότυπος του Μπέου και των θαυμαστών του αυξάνεται και πληθύνεται…
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είναι απόφοιτος του Harvard, έχει εργαστεί στον χρηματοπιστωτικό τομέα και είναι θαυμαστής του Κώστα Σημίτη και του εκσυγχρονιστικού πνεύματος που επικράτησε κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του τελευταίου. Επιπλέον ισχυρίζεται ότι ο ίδιος και το Κόμμα του εκφράζει τη νεωτερικότητα, τον εκσυγχρονισμό, το μεταρρυθμιστικό πνεύμα, τον εξευρωπαϊσμό… Και ενώ θα περίμενε εύλογα κανείς να καταδικάσει την αντι-νεωτερική νοοτροπία και συμπεριφορά της «μαγκιάς» και του «τσαμπουκά» του δημάρχου Βόλου, αντίθετα αυτός τον αποκαλεί «δημαρχάρα»!! Δυστυχώς αν ένας πολιτικός ενδιαφέρεται πρώτα και κύρια για τη συντήρηση της εξουσιαστικής δυναμικής του, οι αξίες της νεωτερικότητας που υποστηρίζει ότι εκφράζει, καταλήγουν να είναι έπεα πτερόεντα…
Μια κοινωνία χωρίς ηγέτες που να δίνουν το παράδειγμα του ήθους είναι καταδικασμένη στην παρακμή…
