Τόπος ευλογημένος
Ελλάδα, τόπος ευλογημένος, μια χώρα που ο ήλιος δίνει απλόχερα ζωή σε στεριά και θάλασσα. Μια χώρα με μοναδική πανίδα, χλωρίδα και ιδιαίτερες κλιματικές συνθήκες. Με θάλασσες σχεδόν σε όλη την επικράτεια και πολλά νησιά με μοναδικά χαρακτηριστικά. Με φυσικό πλούτο τόσο μεγάλο, που καθιστά δύσκολο να τον γνωρίζει κάποιος σε όλη του την έκταση. Μια βιοποικιλότητα με πολλά σπάνια είδη πανίδας και χλωρίδας. Λουλούδια σε άγονα βράχια, φυτά πάνω στην άμμο, δέντρα δίπλα στην αλμύρα της θάλασσας. Ποικιλίες φρούτων και καρπών. Είδη μικρών και μεγάλων ζώων, εντόμων και πουλιών. Ένας απέραντος πλούτος που δεν σταματά σε γη και θάλασσα αλλά επεκτείνεται και στο υπέδαφος που είναι πλούσιο σε ορυκτά, κοιτάσματα και πέτρα. Όλα αυτά και άλλα πολλά, καθιστούν την Ελλάδα τόπο ευλογημένο.
Εύβοια
Το μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας, μετά την Κρήτη
Στο μέσο περίπου του Ελλαδικού χώρου, ένα μεγάλο νησί, το μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας, μετά την Κρήτη, η Εύβοια. Ένα νησί με πολλά και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Περιβάλλεται από θάλασσα είναι όμως προσβάσιμη και από στεριά.
Βόρεια Εύβοια
Η Εύβοια βρέχεται από το Αιγαίο πέλαγος και από την Ευβοϊκή θάλασσα. Στην πλευρά του Αιγαίου η θάλασσα έχει άλλα χαρακτηριστικά από ό,τι στον Ευβοϊκό κόλπο. Στην πλευρά του Αιγαίου οι θάλασσες είναι πιο κρύες και το περιβάλλον ανήκει σε άλλη βιοποικιλότητα. Ο Ευβοϊκός κόλπος, όπως λέει και η ονομασία του, είναι κόλπος, με χαρακτηριστηκά που μοιάζουν με αυτά μιας λίμνης. Τα νερά στη θάλασσα είναι πιο ζεστά και η θάλασσα πιο ήρεμη. Η διαφορά στη θερμοκρασία οφείλεται, αφενός στον ίδιο τον κόλπο, που συγκρατεί το νερό αλλά και στις θερμές πηγές, που εκβάλλουν και στη θάλασσα.
Στο βόρειο τμήμα της Εύβοιας, συναντάμε το γεωλογικό φαινόμενο των θερμών πηγών. Μέσα από πετρώματα και από πολύ μεγάλο βάθος της γης, αναβλύζει ζεστό νερό. Το νερό, μέσω της διαδρομής αυτής, αποκτά πολύ υψηλή θερμοκρασία. Τα πετρώματα από τα οποία διέρχεται, του προσδίδουν μεταλλικά στοιχεία και ιαματικές ιδιότητες. Οι ιαματικές αυτές ιδιότητες είναι ανάλογες με τα γεωλογικά χαρακτηριστικά. Το νερό, που εκβάλλει φυσικά από τη γη, δρα θεραπευτικά στο ανθρώπινο σώμα, μέσω της λουτροθεραπείας. Τα ιαματικά λουτρά ήταν γνωστά για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες από την αρχαιότητα. Πολλές είναι οι αναφορές για τη χρήση τους στη βιβλιογραφία. Παρότι συναντάμε σε όλο τον κόσμο κάποιες ιαματικές πηγές, το φαινόμενο παραμένει σημαντικό και σπάνιο. Στην Αιδηψό, όπως και σε άλλες λουτροπόλεις, οι ιαματικές πηγές παραμένουν αναξιοποίητες. Αξιοποιούνται περισσότερο από τον ιδιωτικό τομέα για τον τουρισμό. Τα ιαματικά λουτρά βρίσκονται δίπλα στον οικισμό της Αιδηψού, που προϋπήρχε των Λουτρών της Αιδηψού. Τα Λουτρά έγιναν γνωστά λόγω των θερμών πηγών με τις ιαματικές τους ιδιότητες. Κάποτε αποτελούσαν ξακουστό κοσμικό θέρετρο της Ελλάδας. Αναφορές έχουμε και στην αρχαία αλλά και νέα βιβλιογραφία. Ιδιαίτερη είναι η αναφορά στον Πλούταρχο. Στους νεότερους χρόνους υπάρχουν και βιβλιογραφικές αναφορές αλλά και φωτογραφικό υλικό. Φωτογραφίες από επισκέψεις, στην τότε ξακουστή Λουτρόπολη, έχουμε ακόμη, από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον Κωστή Παλαμά, τον Μενέλαο Λουντέμη, τον Ουίνστον Τσώρτσιλ, τον Αριστοτέλη Ωνάση, τη Μαρία Κάλλας κ.ά.
Από τη βόρεια αλλά και από ολόκληρη την Εύβοια, δεν πέρασαν μόνο σπουδαίοι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών. Πέρασαν και Άγιοι. Άνθρωποι που περπάτησαν στην Εύβοια, συναναστράφηκαν με τους ανθρώπους της, κήρυξαν τον λόγο του Ευαγγελίου και αγίασαν. Άνθρωποι που έγιναν Άγιοι. Η εορτή των Ευβοέων Αγίων, καθιερώθηκε το 1971 μ.Χ. από τον μακαριστό Μητροπολίτη Χαλκίδος Νικόλαο (Σελέντη), να εορτάζεται την Κυριακή του Παραλύτου.
Ατμοί από τα έγκατα της γης
Ένα αξιοθαύμαστο γεωλογικό φαινόμενο
Η Αιδηψός βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της Εύβοιας. Ένα από τα χαρακτηριστικά της είναι τα λουτρά της περιοχής, οι θερμές πηγές.
Από τις ιαματικές πηγές αναβλύζει νερό που έρχεται από τα έγκατα της γης. Το νερό αυτό έρχεται στην επιφάνεια της γης με μεγάλη θερμότητα. Η θερμότητα αλλάζει τη σύσταση του νερού και προκαλείται ατμός. Στα λουτρά της Αιδηψού βγαίνουν ατμοί από τη γη σε πολλά σημεία. Όλη η Λουτρόπολη βρίσκεται πάνω σε θερμές πηγές που εκβάλλουν σε κάποια σημεία της επιφάνειας. Τον χειμώνα αυτό φαίνεται έντονα λόγω της διαφοράς θερμοκρασίας. Ένας περιπατητής θα δει να βγαίνουν ατμοί από κάποιο σημείο ενός δρόμου, ατμοί από κάποιο σημείο της θάλασσας, ατμοί από ένα πεζοδρόμιο. Στα Λουτρά της Αιδηψού μπορεί κανείς να περπατήσει πάνω σε ένα γεωλογικό φαινόμενο. Ατμοί από τα έγκατα τις γης. Δυστυχώς αυτό το παγκόσμια μοναδικό φαινόμενο έχει επηρεαστεί βαθιά από τον άνθρωπο και ενώ αποτελεί ένα θαύμα της φύσης, καταστρέφεται. Χαρακτηριστικό της καταστροφής αυτής, ένας τεράστιος βράχος (1) στο κέντρο της Λουτρόπολης. Από όπου ανάβλυζε μια μοναδικής ομορφιάς ιαματική πηγή, που το νερό της έπεφτε στη θάλασσα. Ο βράχος αυτός, που αποτελούσε και σύμβολο των Λουτρών για πολύ καιρό, μπαζώθηκε και κατά συνέπεια έκλεισε η ιαματική πηγή. Στη θέση του έγινε αρχικά ελικοδρόμιο και έπειτα μετατράπηκε σε χώρο εκδηλώσεων. Πολλές τέτοιες πηγές είχαν παρόμοια κατάληξη για την εξυπηρέτηση των εκάστοτε συμφερόντων. Οι θερμές πηγές της Αιδηψού είναι ένα θέμα που αξίζει προσοχής, όχι για την υποστήριξη του τουρισμού αλλά ως ένα αγαθό της φύσης. Στο πλαίσιο της προσοχής και του σεβασμού πρέπει να εντάσσεται και ο τουρισμός αλλά και όλη η ανθρώπινη παρουσία.
Η μεταμόρφωση των πετρωμάτων
Δεν είναι μόνο το ιαματικό νερό, που εκβάλλει από τη γη της βόρειας Εύβοιας, σημαντικό αλλά και η ίδια η γη, το υπέδαφος. Το υπέδαφος της βόρειας Εύβοιας σχετίζεται με τις πηγές της, οι οποίες έχουν προσδώσει και στα πετρώματα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Τα πετρώματα δεν είναι ένα υλικό που παραμένει στάσιμο. Τα πετρώματα μεταμορφώνονται και αλλάζουν. Τα τμήματα της Γεωλογίας των πανεπιστημίων, ανά τον κόσμο, μελετούν αυτά τα θέματα σε βάθος αιώνων με θαυμαστά αποτελέσματα ερευνών. Από τα πετρώματα στο υπέδαφος της Αιδηψού έχουμε την πέτρα της. Η πέτρα Αιδηψού είναι εύκολα αναγνωρίσιμη από τους ντόπιους. Παλιότερα πολλά σπίτια του οικισμού ήταν χτισμένα με αυτή. Τα πιο πολλά γκρεμίστηκαν, για να χτιστούν στη θέση τους άλλα από τσιμέντο. Δυστυχώς αυτό παρατηρείται μέχρι και σήμερα. Παλιά πετρόκτιστα σπίτια ή γκρεμίζονται ή καλύπτονται με τσιμέντο. Καμία νομοθετική μέριμνα δεν υπάρχει για την προστασία αυτής της δόμησης και αρχιτεκτονικής. Με αυτόν τον τρόπο καταστρέφεται ένα ακόμη κομμάτι της ιστορίας ενός τόπου, μαζί με αυτό και της ομορφιάς του. Αυτές ωστόσο οι αλλαγές, που σε μερικούς ανθρώπους φαίνονται ασήμαντες, επιφέρουν πολλές επιπτώσεις. Πρόσφατα χάθηκε ένα ακόμη τέτοιο κτίριο στην Αιδηψό, ένα μικρό κτίριο που στέγαζε το Δημοτικό σχολείο, πριν ογδόντα χρόνια, χτισμένο με πέτρα. Με την «ανακαίνιση», η πέτρα καλύφθηκε με ογκώδεις τοίχους από μπετόν και κουφώματα αλουμινίου. ‘Έτσι χάθηκε και το μικρό πέτρινο Δημοτικό, μαζί με τις μνήμες του. Ευτυχώς κάποια κτίρια στέκουν ακόμη από τον περασμένο αιώνα και αποτελούν μνημεία. Άξια σημεία μνήμης. Όπως το Δημαρχείο των Λουτρών της Αιδηψού, που ήταν παλαιότερα Γυμνάσιο και άλλα κτίρια που χρησιμοποιούνται ιδιωτικά ή δημόσια.
Η πέτρα της Αιδηψού αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της φυσιογνωμίας της και είναι από μόνη της άξια προσοχής. Το χρώμα της πέτρας Αιδηψού είναι οι ζεστές αποχρώσεις του κίτρινου και του πορτοκαλί. Οι αποχρώσεις αυτές ξεκινούν από το λευκό που αγγίζει το κίτρινο ως το πορτοκαλί που αγγίζει το κόκκινο κεραμιδί. Το χρώμα έχει διαβαθμίσεις ανάλογα με το πέτρωμα. Δεν έχει ενιαίο χρωματισμό αλλά πολλές αποχρώσεις στην ίδια γκάμα. Το χρώμα των πετρωμάτων είναι αποτέλεσμα των υψηλών θερμοκρασιών και των ειδικών συνθηκών που βρίσκονται μέσα στη διάρκεια του χρόνου.
Η πέτρα της Αιδηψού είναι αναπόσπαστο στοιχείο της φυσιογνωμίας της. Δεν σχετίζεται μόνο με τη δόμηση των οικισμών αλλά και με τη φυσική εικόνα του περιβάλλοντος. Συναντάται στο υπέδαφος αλλά και στην επιφάνεια του εδάφους, σε βράχια αλλά και στο θαλάσσιο και υποθαλάσσιο περιβάλλον.
Η πέτρα της Αιδηψού
Στοιχείο παράδοσης και πολιτισμού
Όλα αυτά τα στοιχεία είναι άξια σεβασμού, προσοχής και προστασίας. Σε μια εποχή που πολλά πράγματα αλλάζουν γρήγορα, κάποια πρέπει να προστατεύονται από τη διαδικασία αλλαγής. Σε μια εποχή που πολλά γίνονται ανεξέλεγκτα, όπως η δόμηση, χρειάζεται προσοχή και έλεγχος. Πολλά έργα της πέτρας φυσικά και τεχνητά πρέπει να προστατεύονται. Τα έργα αυτά της πέτρας μπορεί να τα έχει δημιουργήσει η ίδια η φύση, μέσω φυσικών διαδικασιών, όπως ο μεγάλος βράχος με τη ιαματική του πηγή στο κέντρο της Λουτρόπολης (δεν υφίσταται πια σε αυτή τη μορφή) αλλά και ο άνθρωπος. Όλα αυτά τα έργα της πέτρας πρέπει να προστατεύονται και να συντηρούνται, ως μέρος της παράδοσης και του πολιτισμού.
Ένας εξαιρετικός τεχνίτης της πέτραςΤα έργα της πέτρας είναι μέρος του πολιτισμού και της παράδοσης. Έργα του παρελθόντος που δημιούργησε ο άνθρωπος και έργα που η ίδια η φύση σμίλεψε στον χρόνο. Υπάρχουν όμως και κάποια έργα του σήμερα, που αξίζουν προσοχής. Έργα που παρουσιάζονται αθόρυβα και ακολουθούν έναν ιδιαίτερο ρυθμό. Έργα της πέτρας και αυτά, αλλά διαφορετικά. Στην ίδια περιοχή, στην Αιδηψό, ένας εξαιρετικός τεχνίτης, μάστορας της πέτρας, ο Παντελής, Ενβέρ, Γκονγκόλλι (2). Ο Παντελής ζει και εργάζεται, με την οικογένειά του στην Αιδηψό και η πέτρα αποτελεί την κύρια απασχόληση. Είναι ένας τεχνίτης που αξίζει κανείς να προσέξει τη δουλειά του. Ένας πετράς, όπως ονομάζουν λαϊκά τους τεχνίτες της πέτρας. Ο μάστορας αυτός, μαζί με τον αδερφό του Αλέξιο Γκονγκόλι (τεχνίτης πέτρας και αυτός), δημιούργησαν στην περιοχή και όχι μόνο, μοναδικά έργα πέτρας. Έργα δόμησης με πέτρα που ακολουθούν τους παραδοσιακούς κανόνες δόμησης και δημιουργούνται χωρίς κανένα άλλο στοιχείο παρά μόνο την πέτρα. Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του αφορά Εκκλησίες. Αρχικά ένας τεράστιος όγκος από μεγάλες πέτρες απευθείας από τον τόπο εξόρυξης. Διαμόρφωση των μεγάλων αυτών όγκων σε πέτρες. Δόμηση, μια πέτρα στην αρχή, δίπλα της μια άλλη.
Δόμηση με πέτρα, Παντελής, Ενβέρ και Αλέξιος, Γκονγκόλλι
Η δημιουργία ξεκινά για να τελειώσει μετά από μήνες, ίσως και χρόνια, ανάλογα με το μέγεθος του έργου. Το έργο της δόμησης γίνεται αργά και ακολουθεί κανόνες της Αρχιτεκτονικής αλλά και παραδοσιακής, σχεδόν αρχέγονης δόμησης. Κατά τη διαδικασία ακολουθούνται και πολλά στοιχεία προσωπικής αισθητικής που δίνουν στο έργο ιδιαίτερο χαρακτήρα. Διακοσμητικά στοιχεία, όπως η προσθήκη από μικρά κομμάτια κεραμίδι, το πελέκημα σε συγκεκριμένες επιφάνειές της πέτρας με καλέμι, προσδίδουν στο έργο προσωπική σφραγίδα (3).
Ο Παντελής είναι ένας νέος άντρας που δουλεύει την πέτρα. Δουλεύει πάνω σε μια τέχνη σκληρή και δύσκολη, που ανήκει σε αυτές που τείνουν να χαθούν. Μια τέχνη ανέγγιχτη στον χρόνο. Τα εργαλεία του, μικρά και μεγάλα καλέμια, ματρακάδες, σφυριά αλλά και υπερσύγχρονοι ηλεκτρικοί κόφτες σε πολλές διαστάσεις (4). Πολύ λίγοι είναι πλέον οι πετράδες στην Ελλάδα και πολύ λιγότεροι αυτοί που θέλουν να ασχοληθούν με αυτή την τέχνη. Η τέχνη του πετρά αποτελεί μια παραδοσιακή μορφή δόμησης που συνδιάζει το παλιό με το νέο. Την παραδοσιακή, σχεδόν αρχέγονη δόμηση, με την αρχιτεκτονική αλλά και την τέχνη . Εδώ έχουμε ένα εξαιρετικό δάσκαλο χωρίς μαθητές, σε μια τέχνη που είναι σημαντικό να κρατηθεί ως φορέας παράδοσης.
Ναοί της Ορθοδοξίας από πέτρα
Ο ιερέας Νικόλαος Αργυρίου (5) είναι ο προϊστάμενος του Ιερού Ναού Αγίου Παντελεήμονα, στα Λουτρά της Αιδηψού. Ο π. Νικόλαος Αργυρίου, κατά κόσμον παπά Νίκος, είναι ένας ιδιαίτερα αγαπητός και δραστήριος ιερέας. Ένας ιερέας που κηρύττει τον λόγο του Ευαγγελίου, τόσο μέσα στους ιερούς ναούς, όσο και έξω από αυτούς. Ζει μέσα στην κοινωνία, ως αναπόσπαστο μέρος της και δεν παραλείπει να μιλά για τον Χριστό σε ό,τι και αν πράττει. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο σημαντικό. Ο ιερέας αυτός δεν κηρύττει μόνο την Ορθοδοξία αλλά της προσφέρει και νέους τόπους. Τόπους Ορθοδοξίας, όπου κηρύττεται ο λόγος του Ευαγγελίου και τελούνται μεγάλα Μυστήρια. Τόποι σταθμοί φωτός. Ο παπά Νίκος έχει συμβάλει στη δημιουργία πολλών Εκκλησιών στη βόρεια Εύβοια. Η συμβολή αυτή αφορά όλα τα στάδια, τόσο τις διαδικασίες, όσο και το κατασκευαστικό κομμάτι. Εκτός από τα ιερατικά του καθήκοντα, ανέλαβε όλα αυτά που χρειάζονται για να υλοποιηθούν οι νέες Εκκλησίες. Για να γίνει ένα όραμα πράξη. Ο παπά Νίκος, όταν δεν ιερουργούσε, μιλούσε με τεχνίτες, σχεδίαζε χώρους, επέλεγε δομικά υλικά και σήκωνε τα μανίκια του ράσου για να βοηθήσει (6).
Μια ιδιαίτερα ενεργή ενορία στο σύνολο της, που υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Χαλκίδος, με Μητροπολίτη τον Σεβασμιότατο κ. Χρυσόστομο, δημιουργεί Εκκλησίες, πυρήνες της Ορθοδοξίας στη βόρεια Εύβοια. Ζωντανοί τόποι της Ορθοδοξίας, του Πολιτισμού και της Παράδοσης.
Στις 24 Οκτωβρίου 2024, πραγματοποιήθηκαν τα θυρανοίξια του ιερού νεόδμητου ναού Αγίου Δημητρίου, στα Λουτρά της Αιδηψού. (7)
