Του Σεραφείμ Κερασιώτη
Επίτιμου προέδρου ΟΛΤΕΕ
Έξι δεκαετίες μετά τη μεγάλη διεθνή συμφωνία του 1966, ο εκπαιδευτικός παραμένει ο άνθρωπος που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της μόρφωσης, της παιδείας και της διαμόρφωσης της νέας γενιάς
Η 5η Οκτωβρίου 2026 έχει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό για ολόκληρη την παγκόσμια εκπαιδευτική κοινότητα. Δεν είναι μια ακόμη Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικού. Είναι η χρονιά κατά την οποία συμπληρώνονται 60 χρόνια από την υιοθέτηση, στις 5 Οκτωβρίου 1966, της Σύστασης της UNESCO και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) για το Καθεστώς των Εκπαιδευτικών. Έξι δεκαετίες ιστορίας, αγώνων, αλλαγών και μεγάλων μετασχηματισμών στην εκπαίδευση. Για το 2026, η UNESCO έχει επιλέξει ως κεντρικό θέμα: «Στεκόμαστε στο πλευρό των εκπαιδευτικών: 60 χρόνια προστατεύοντας το επάγγελμα, αναβαθμίζοντας το καθεστώς του και διαμορφώνοντας το μέλλον μας». Ένα θέμα που δεν αποτελεί απλώς έναν επετειακό τίτλο, αλλά μια πρόσκληση για προβληματισμό σχετικά με τη θέση του εκπαιδευτικού στη σύγχρονη κοινωνία, την αναγνώριση του έργου του, τις συνθήκες εργασίας του, την επαγγελματική του ανάπτυξη και τον καθοριστικό ρόλο του στη διαμόρφωση του μέλλοντος.
60 χρόνια από το 1966
Στις 5 Οκτωβρίου 1966, στο Παρίσι, η διεθνής κοινότητα έκανε ένα σημαντικό βήμα για την εκπαίδευση και τον εκπαιδευτικό. Η Σύσταση για το Καθεστώς των Εκπαιδευτικών αποτέλεσε ένα διεθνές πλαίσιο αναφοράς για ζητήματα που αφορούν την προετοιμασία, την επιμόρφωση, την πρόσληψη, την υπηρεσιακή κατάσταση, τα δικαιώματα και τις συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών.
Το γεγονός ότι η Σύσταση περιέλαβε και τους εκπαιδευτικούς της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης έχει ιδιαίτερη σημασία. Σήμερα, 60 χρόνια αργότερα, η Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση βρίσκεται και πάλι μπροστά σε μεγάλες αλλαγές. Η τεχνολογία προχωρά με ταχύτατους ρυθμούς. Η ψηφιοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική, η πράσινη μετάβαση, η ενεργειακή αλλαγή, οι νέες μορφές παραγωγής και τα νέα επαγγέλματα δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον. Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, ο ρόλος του εκπαιδευτικού όχι μόνο δεν περιορίζεται, αλλά γίνεται ακόμη πιο σημαντικός.
Ο εκπαιδευτικός στο επίκεντρο
Μπορεί η τεχνολογία να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε, όμως δεν αλλάζει την ουσία της εκπαίδευσης. Γιατί η εκπαίδευση δεν είναι μόνο πληροφορία. Είναι σχέση, επικοινωνία, παιδαγωγική πράξη, εμπιστοσύνη και ενθάρρυνση. Είναι η δυνατότητα του εκπαιδευτικού να βλέπει πίσω από έναν βαθμό, πίσω από μια αποτυχία, πίσω από μια αδυναμία και να αναγνωρίζει τον άνθρωπο και τις δυνατότητές του. Ένας υπολογιστής μπορεί να δώσει μια απάντηση. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να βοηθήσει τον μαθητή να καταλάβει γιατί πρέπει να αναζητήσει την απάντηση. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επεξεργαστεί τεράστιο όγκο πληροφοριών. Ο εκπαιδευτικός μαθαίνει στον νέο άνθρωπο να αξιολογεί την πληροφορία, να σκέφτεται κριτικά, να διακρίνει την αλήθεια από την παραπληροφόρηση και να χρησιμοποιεί τη γνώση με υπευθυνότητα. Γι’ αυτό και η τεχνολογική εξέλιξη δεν καταργεί τον εκπαιδευτικό. Αναδεικνύει ακόμη περισσότερο την ανάγκη για έναν καλά προετοιμασμένο, καταρτισμένο, ελεύθερο και δημιουργικό εκπαιδευτικό.
Η κοινωνία χρειάζεται να σταθεί πραγματικά δίπλα στον εκπαιδευτικό
Το φετινό μήνυμα της UNESCO, «Standing with teachers», είναι ιδιαίτερα επίκαιρο. Το να στεκόμαστε στο πλευρό των εκπαιδευτικών δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια ημέρα εορτασμού. Σημαίνει να αναγνωρίζουμε καθημερινά την προσφορά τους. Σημαίνει να δημιουργούμε αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, να εξασφαλίζουμε σύγχρονες σχολικές υποδομές, να παρέχουμε σύγχρονο εκπαιδευτικό εξοπλισμό, να εξασφαλίζουμε συνεχή και ουσιαστική επιμόρφωση, να δείχνουμε σεβασμό στον παιδαγωγικό τους ρόλο και να εξασφαλίζουμε τη συμμετοχή των εκπαιδευτικών στον σχεδιασμό της εκπαιδευτικής πολιτικής. Γιατί δεν μπορεί να σχεδιάζεται το σχολείο του αύριο χωρίς τη συμμετοχή εκείνων που βρίσκονται καθημερινά μέσα στις σχολικές αίθουσες.
Ο εκπαιδευτικός της Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης
Ως Επίτιμος Πρόεδρος της ΟΛΤΕΕ, αισθάνομαι ιδιαίτερη υποχρέωση να αναδείξω τον ρόλο των εκπαιδευτικών της Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης. Ο εκπαιδευτικός του ΕΠΑΛ έχει έναν ιδιαίτερα απαιτητικό ρόλο. Διδάσκει θεωρία, αλλά ταυτόχρονα διδάσκει πράξη. Διδάσκει μέσα στην αίθουσα, αλλά και στο εργαστήριο. Παρακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις και προσπαθεί να τις μεταφέρει στους μαθητές του.
Ο μαθητής δεν αρκεί να γνωρίζει τη θεωρία. Πρέπει να μπορεί να την εφαρμόζει, να σχεδιάζει, να κατασκευάζει, να επισκευάζει, να δημιουργεί, να συνεργάζεται, να λύνει προβλήματα, να εργάζεται με ασφάλεια και υπευθυνότητα. Αυτός είναι ο ιδιαίτερος χαρακτήρας της Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης.
Και πίσω από κάθε εργαστήριο, κάθε ειδικότητα και κάθε τεχνική δεξιότητα βρίσκεται ένας εκπαιδευτικός που προσφέρει γνώση, εμπειρία και παιδαγωγική καθοδήγηση.
Η ΤΕΕ δεν είναι εκπαίδευση δεύτερης επιλογής
Για πολλά χρόνια η Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση αντιμετωπίστηκε από ένα μέρος της κοινωνίας με λανθασμένες αντιλήψεις. Σήμερα είναι ανάγκη να αλλάξει οριστικά αυτή η αντίληψη.
Η ΤΕΕ δεν είναι εκπαίδευση δεύτερης επιλογής. Είναι ισότιμος δρόμος μόρφωσης, παιδείας και επαγγελματικής εξέλιξης. Ο μαθητής της ΤΕΕ πρέπει να έχει πρόσβαση στη γνώση, στην επιστήμη, στην τεχνολογία και στην ανώτατη εκπαίδευση. Πρέπει να αποκτά πτυχίο και απολυτήριο, επαγγελματικά εφόδια και δυνατότητες συνέχισης των σπουδών του. Πρέπει να έχει δυνατότητες μαθητείας και ουσιαστικής σύνδεσης με την παραγωγή. Πρέπει να μπορεί να προχωρήσει στην εξειδίκευση και στη συνεχή μάθηση. Γιατί ο κόσμος της εργασίας αλλάζει και η εκπαίδευση πρέπει να δίνει στους νέους όχι μόνο ένα επάγγελμα, αλλά και τη δυνατότητα να εξελίσσονται μέσα σε αυτό.
Μόρφωση, παιδεία, ειδίκευση, εξειδίκευση
Ο σύγχρονος μαθητής χρειάζεται περισσότερα από μια στενή επαγγελματική κατάρτιση. Χρειάζεται μόρφωση και παιδεία. Χρειάζεται να γνωρίζει την κοινωνία στην οποία ζει, να κατανοεί τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του, να διαθέτει κριτική σκέψη, να μπορεί να συνεργάζεται και να σέβεται τον συνάνθρωπο και το περιβάλλον. Παράλληλα, χρειάζεται ειδίκευση και εξειδίκευση, ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της σύγχρονης τεχνολογίας και παραγωγής. Αυτή η ισορροπία ανάμεσα στη γενική παιδεία και στην επαγγελματική γνώση είναι θεμελιώδης. Και εδώ ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι αναντικατάστατος.
Από την τάξη στο επάγγελμα και από το επάγγελμα στην κοινωνία
Ο εκπαιδευτικός της ΤΕΕ γνωρίζει ότι αυτό που διδάσκει σήμερα μπορεί να αποτελέσει το επαγγελματικό εργαλείο του μαθητή του αύριο. Μια σωστά οργανωμένη εργαστηριακή άσκηση μπορεί να γίνει η βάση μιας επαγγελματικής δεξιότητας. Μια συζήτηση μέσα στην τάξη μπορεί να δημιουργήσει μια νέα ιδέα. Ένα λάθος στο εργαστήριο μπορεί να μετατραπεί σε μάθημα ζωής. Μια ενθάρρυνση μπορεί να δώσει σε έναν μαθητή την αυτοπεποίθηση που χρειάζεται για να συνεχίσει. Γι’ αυτό η εκπαίδευση δεν σταματά στην απόκτηση ενός τίτλου. Συνεχίζεται στην εργασία, συνεχίζεται στην κοινωνία, συνεχίζεται σε όλη τη ζωή.
Ο εκπαιδευτικός μπροστά στην τεχνητή νοημοσύνη
Το 1966 η τεχνολογία είχε διαφορετικό πρόσωπο. Το 2026 η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πλέον μέρος της καθημερινότητας. Το σχολείο δεν μπορεί να αγνοήσει αυτή την πραγματικότητα. Ούτε όμως πρέπει να παραδώσει την εκπαίδευση στην τεχνολογία. Ο εκπαιδευτικός πρέπει να γίνει ο οδηγός των μαθητών στον νέο ψηφιακό κόσμο. Να τους μάθει να αξιοποιούν τα νέα εργαλεία, να τους μάθει όμως ταυτόχρονα να ελέγχουν τις πληροφορίες, να προστατεύουν τα προσωπικά τους δεδομένα, να αναγνωρίζουν τους κινδύνους και να χρησιμοποιούν την τεχνολογία με υπευθυνότητα. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο. Η παιδαγωγική σχέση, όμως, παραμένει ανθρώπινη.
Τα 60 χρόνια είναι αφετηρία, όχι τέλος
Η συμπλήρωση 60 χρόνων από τη Σύσταση του 1966 δεν αποτελεί απλώς έναν απολογισμό. Αποτελεί αφετηρία για το μέλλον. Ο κόσμος της εκπαίδευσης πρέπει να συζητήσει ξανά για τη θέση του εκπαιδευτικού.
Πρέπει να αναρωτηθεί: Πώς θα προστατεύσουμε το επάγγελμα; Πώς θα προσελκύσουμε νέους ανθρώπους στην εκπαίδευση; Πώς θα ενισχύσουμε την επιμόρφωση; Πώς θα βελτιώσουμε τις συνθήκες εργασίας; Πώς θα δώσουμε στους εκπαιδευτικούς τα εργαλεία που χρειάζονται; Πώς θα ενισχύσουμε το κύρος της εκπαιδευτικής αποστολής; Και κυρίως: Πώς θα διασφαλίσουμε ότι ο εκπαιδευτικός θα παραμείνει στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας; Αυτή είναι μια συζήτηση που αφορά όλους.
Ένα μήνυμα προς την Πολιτεία και την κοινωνία
Η 5η Οκτωβρίου είναι ημέρα τιμής. Αλλά η τιμή δεν πρέπει να είναι μόνο λόγια. Πρέπει να μετατρέπεται σε πράξη. Η Πολιτεία οφείλει να στηρίζει το δημόσιο σχολείο, να επενδύει στις υποδομές, να εκσυγχρονίζει τα εργαστήρια, να ενισχύει την Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση και να στηρίζει τον εκπαιδευτικό. Η κοινωνία οφείλει να αναγνωρίζει το έργο του. Οι γονείς να συνεργάζονται με το σχολείο. Οι μαθητές να σέβονται τον εκπαιδευτικό και να αξιοποιούν τις ευκαιρίες που τους προσφέρει. Και όλοι μαζί να αντιληφθούμε ότι η εκπαίδευση δεν είναι υπόθεση μόνο του Υπουργείου Παιδείας. Είναι υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας.
Ένα μεγάλο «ευχαριστώ»
Σήμερα, 5 Οκτωβρίου 2026, 60 χρόνια μετά το ιστορικό 1966, ένα μεγάλο «ευχαριστώ» αξίζει σε όλους τους εκπαιδευτικούς. Σε εκείνους που βρίσκονται καθημερινά μέσα στις αίθουσες, σε εκείνους που εργάζονται στα εργαστήρια, σε εκείνους που υπηρετούν στα ΕΠΑΛ, σε εκείνους που στηρίζουν μαθητές με δυσκολίες, σε εκείνους που αναζητούν νέους τρόπους διδασκαλίας, σε εκείνους που επιμορφώνονται και εξελίσσονται, σε εκείνους που, πολλές φορές αθόρυβα, προσφέρουν πολύ περισσότερα από όσα φαίνονται στο ωρολόγιο πρόγραμμα. Γιατί η προσφορά του εκπαιδευτικού δεν μετριέται μόνο σε διδακτικές ώρες. Μετριέται σε ανθρώπους, σε μαθητές που προχώρησαν, σε νέους που απέκτησαν αυτοπεποίθηση, σε επαγγελματίες που δημιουργούν, σε πολίτες που συμμετέχουν, σε μια κοινωνία που συνεχίζει να ελπίζει.
Το μέλλον αρχίζει από την τάξη
Από το 1966 μέχρι το 2026 πέρασαν 60 χρόνια. Ο κόσμος άλλαξε, η εκπαίδευση άλλαξε, η τεχνολογία άλλαξε, οι ανάγκες της κοινωνίας άλλαξαν. Όμως μια αλήθεια παραμένει: Το μέλλον αρχίζει από την εκπαίδευση και η εκπαίδευση αρχίζει από τον εκπαιδευτικό. Γι’ αυτό το μήνυμα της 5ης Οκτωβρίου 2026 πρέπει να γίνει μήνυμα ολόκληρης της κοινωνίας: Να στεκόμαστε δίπλα στους εκπαιδευτικούς. Όχι μόνο σήμερα. Κάθε μέρα. Να προστατεύουμε το επάγγελμα. Να αναγνωρίζουμε την προσφορά. Να αναβαθμίζουμε τη θέση του εκπαιδευτικού. Να επενδύουμε στην εκπαίδευση. Να δίνουμε δύναμη στο δημόσιο σχολείο. Να δίνουμε νέα προοπτική στην Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση. Γιατί ο εκπαιδευτικός δεν είναι απλώς ο άνθρωπος που διδάσκει το σήμερα. Είναι ο άνθρωπος που βοηθά τη νέα γενιά να δημιουργήσει το αύριο.
Και 60 χρόνια μετά το 1966, αυτό είναι το μεγαλύτερο μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Εκπαιδευτικού:
ΣΤΕΚΟΜΑΣΤΕ ΔΙΠΛΑ ΣΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ – ΤΙΜΟΥΜΕ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥΣ – ΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ – ΕΠΕΝΔΥΟΥΜΕ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ.
