Γράφει η Αδαμαντία Τριάρχη – Μακρυγιάννη
Φιλόλογος
Πριν από αρκετά χρόνια, μια επισκέπτρια από την πανέμορφη Πράγα, αποκάλεσε την Ελλάδα, «χώρα – μπριγιάν!». Χώρα – διαμάντι…
Και πραγματικά γεννηθήκαμε με το προνόμιο μιας λαμπρής πατρίδας. Είναι όμως, τόσο λυπηρό, κάποτε να χάνεται η λάμψη της…
Σε αυτές τις σκέψεις οδήγησαν ορισμένα γεγονότα σε ελληνικούς αρχαιολογικούς ή ιστορικούς χώρους.
Πρώτα στην αθηναϊκή Ακρόπολη. Έχουν περάσει κάποια χρόνια από την έναρξη λειτουργίας ενός «ασανσέρ πλαγιάς», για να διευκολύνει την άνοδο στον Ιερό Βράχο επισκεπτών με αναπηρία. Δυστυχώς, όμως… Όχι μόνο δεν είναι δυνατόν να λειτουργεί, όταν η ένταση του ανέμου φτάνει τα πέντε μποφόρ, αλλά και συχνές βλάβες το θέτουν εκτός λειτουργίας. Και άνθρωποι με το όνειρο να θαυμάσουν κάποτε από κοντά τον Παρθενώνα, φεύγουν απογοητευμένοι…
Δεν είναι εύκολο να κουνά κανείς το δάχτυλο της κατηγορίας, αλλά και δύσκολο να σιωπά, όταν συμβαίνουν παρόμοια δυσάρεστα σε χώρους ιδιαίτερης προσοχής. Γιατί παρατηρούνται οι συχνές βλάβες; Η συντήρηση του αναβατορίου είναι ελλιπής; Η αντιμετώπιση κάθε βλάβης απαιτεί πολύ χρόνο; Μήπως, κατά τη διαδικασία αγοράς του ασανσέρ, δεν υπήρξε πλήρης ενημέρωση για βλάβες μετά την πολύωρη λειτουργία του; Τέλος, ίσως έπρεπε να αναζητηθεί ένα καλύτερο ασανσέρ;
Απαντήσεις δεν έχομε, ωστόσο είναι απαράδεκτη αυτή η δυσλειτουργία στις παρυφές της Ακρόπολης. Και δυστυχώς, έχουν συμβεί και τα χειρότερα. Κάποια ημέρα προς το τέλος Αυγούστου, επισκέπτες και επισκέπτριες, βρήκαν κλειδωμένους τους χώρους υγιεινής, δηλαδή τις αναγκαίες τουαλέτες στο πρώην μουσείο του Βράχου. Τώρα το πρόβλημα είναι απερίγραπτο. Συνέβη αυτό το ανυπόφορο περιστατικό. Φταίει πάλι η πλημμελής συντήρηση; Οπωσδήποτε υπάρχει ολιγομελές προσωπικό, υπεύθυνο για αυτούς τους χώρους. Μόλις έγινε αντιληπτή η βλάβη, κίνησαν γη και ουρανό, για την αποκατάστασή της; Τι δείχνει το κλείδωμα;
Αυτή η κατάσταση ήταν εντελώς ντροπιαστική και έδωσε το δικαίωμα σε μεγάλη γαλλική εφημερίδα να εκτοξεύσει δηλητηριώδη σχόλια, για την καθαριότητα των μαρμάρων της Ακρόπολης… Πάλι καλά που δεν έγραψε τα χειρότερα…
Δεν επιτρέπεται να επαναληφθεί το εξωφρενικό γεγονός. Οι εργαζόμενοι, ιδιαίτερα σε ευαίσθητους χώρους, πρέπει να ξέρουν ότι οι παραλείψεις τους είναι ασυγχώρητες. Εκθέτουν και πληγώνουν τους συμπατριώτες τους, που συγκαταλέγουν τους ιερούς χώρους μεταξύ των ιερών και οσίων της ζωής τους.
Στο «ΟΔΥΣΣΕΙΟΝ» της λατρεμένης Ιθάκης…
Η «φτωχική» Ιθάκη του Ιονίου πελάγους είναι όντως η μυθική, λατρεμένη πατρίδα του Οδυσσέα; Ναι, είναι, σύμφωνα και με τα αποτελέσματα των εκεί ανασκαφών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, από το 1994 μέχρι το 2011. Έφεραν στο φως πλήθος ευρημάτων σε χώρο της βορειοδυτικής Ιθάκης, που αποδεικνύουν ότι αποτελούσε τόπο λατρείας του Οδυσσέα, ίσως και τη θέση του ανακτόρου του. Φέρει την ονομασία «Σχολή Ομήρου», αλλά δυστυχώς… Η πραγματικότητα του τόπου δεν έχει καμία σχέση με τη φαντασία.
Η Σχολή Ομήρου περιβάλλεται από συρματόπλεγμα και ο ενδιαφερόμενος επισκέπτης αναζητά τον Οδυσσέα προχωρώντας στα τυφλά, χωρίς καμιά πινακίδα να τον ενημερώνει στο κακοτράχαλο και ολισθηρό έδαφος. Την κατάσταση κάνουν ανυπόφορη οι σωροί σκουπιδιών, έξω από την είσοδο, αλλά και κατά την προσπάθεια του επισκέπτη να εντοπίσει ενδιαφέροντα σημεία των ανασκαφών και να αντιληφθεί τη σημασία τους. Στον αρχαιολογικό χώρο, που έπρεπε να είναι το καμάρι του νησιού, «βασιλεύει η εγκατάληψη». (Εφημερίδα Η Καθημερινή, 6-9-2026).
Δεν είναι εύκολο να περιγράφεται αυτή η εγκατάλειψη. Ας δεχτούμε ότι ο Δήμος Ιθάκης δεν διαθέτει τους αναγκαίους πόρους, για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της μυθικής περιοχής του. Η Ιθάκη όμως, οπωσδήποτε διαθέτει κάποιους εθελοντές και εθελόντριες…
Τόσο δύσκολο θα ήταν να αναλάβουν την απομάκρυνση των απερίγραπτων σκουπιδιών και να μεριμνούν για την καθαριότητα του χώρου; Πού είναι οι πρωτοβουλίες των δημοτών; Ακατόρθωτο μοιάζει, μορφωμένοι Ιθακήσιοι, να είχαν φροντίσει για κάποιες ενημερωτικές πινακίδες, με την συνδρομή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων;
Να προστεθεί ωστόσο, ότι παρά τη θλιβερή εικόνα, που έχει περιγραφεί, δεν έχουνε σταματήσει οι δέουσες ενέργειες, με στόχο την επίλυση του προβλήματος. Είναι δε πολύ ενδιαφέρουσα η γνωστοποίηση στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, εκ μέρους της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης, ότι έχει δρομολογηθεί από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο «η εξέταση των μελετών ανάδειξης και προστασίας του αρχαιολογικού χώρου».
Ακριβής η κατάληξη του πρωτοσέλιδου σχολίου της εφημερίδας: «Η Σχολή Ομήρου περίμενε εκεί αιώνες. Ποτέ δεν είναι αργά». (Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 9-9-2026).
Ατενίζοντας το Επταπύργιο – Θεσσαλονίκης
Φρούριο, φυλακή και σύμβολο της Θεσσαλονίκης.
Το ιστορικό φρούριο Επταπύργιο – Γεντί Κουλέ, στην Άνω Θεσσαλονίκη, χτίστηκε από τους Βυζαντινούς και πήρε τη σημερινή μορφή του τον 15ο αιώνα επί Οθωμανικής κυριαρχίας.
Από το τέλος του 19ου αιώνα λειτουργούσε ως η χειρότερη φυλακή της ελληνικής επικράτειας. Κατά τη δικτατορία του Μεταξά, στην Κατοχή, στον Εμφύλιο και στα χρόνια της δικτατορίας των συνταγματαρχών, εκατοντάδες πολιτικοί κρατούμενοι και αντιστασιακοί, άντρες και γυναίκες, στο Επταπύργιο φυλακισμένοι βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν.
Το κολαστήριο έκλεισε το 1989 και περιλαμβάνεται στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Ουνέσκο. Πρόσφατα ανακαλύφθηκε στο χώρο του ομαδικός τάφος εκτελεσμένων πατριωτών και τα οστά τους πρέπει να ταυτοποιηθούν. Ευαίσθητοι πολίτες αφήνουν λουλούδια στον τόπο του μαρτυρίου.
Το φρούριο – φυλακή απασχόλησε την επικαιρότητα εξαιτίας μιας ατυχούς επιλογής. Πρόσφατα, ο Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ) δημοσιοποίησε έναν κατάλογο 21 εμβληματικών μνημείων της χώρας, στα οποία επιτρέπεται η πραγματοποίηση ψυχαγωγικών και γαστριμαργικών εκδηλώσεων, με καταβολή κάποιου τιμήματος. Στη λίστα περιλαμβάνεται και το Επταπύργιο!
Με τις αιματηρές μνήμες του. Όπως είναι επόμενο, η συγκεκριμένη άδεια έχει προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις και αναμένεται η ακύρωσή της. Το Επταπύργιο, ο χώρος περισυλλογής και ιστορικής θλίψης, είναι αδύνατον να συνυπάρξει με διασκεδάσεις και διαγραφή της ιστορίας του.
Σε αυτό το σημείο έπρεπε να κλείσει το θέμα, αλλά, δυστυχώς, το πρώτο λάθος ακολούθησε ένα δεύτερο.
Παρά τις αντιδράσεις για τη λανθασμένη επιλογή, που απορρίπτει η κοινή λογική, κάποια πρόσωπα επιμένουν, ότι πρέπει να ακούγονται τραγούδια διασκεδάσεων στο Γεντί Κουλέ, για να αναπαύονται οι ψυχές των νεκρών… Δεν χρειάζεται τίποτε περισσότερο, για να φανεί μέχρι πού μπορεί να φτάσει η ανευθυνότητα και ο παραλογισμός. Το Επταπύργιο έχει ανάγκη από ενσυναίσθηση και βαθύ σεβασμό.
Κλείνοντας το παρόν κείμενο διατυπώνω τη σκέψη, ότι οι εργαζόμενοι σε χώρους ευαίσθητους και όσοι (όσες) αναφέρονται σε αυτούς, πρέπει να μάθουν πού βρίσκονται και για ποιο θέμα μιλούν. Οι παραλείψεις και οι απαράδεκτες απόψεις τους δεν προσβάλλουν μόνον τον εαυτό τους. Πολλές φορές πληγώνουν την ευαισθησία της κοινωνίας μας, που αξίζει όλων τον σεβασμό.
