Γράφει ο ∆ηµήτριος Γ. Σουλιώτης
Τα σκάνδαλα (Pizza Fan, «Το χωριάτικο», ΜΚΟ «Παιδική χαρά», Πολεοδοµίες, στηµένοι αγώνες στο µπάσκετ, κ.τ.λ.) έχουν πάρει τη µορφή χιονοστιβάδας…
Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η ταυτόχρονη εµφάνισή τους εντάσσεται στην επικοινωνιακή πολιτική της κυβέρνησης, προκειµένου να αλλάξει την αρνητική γι’ αυτήν ατζέντα της επικαιρότητας…
Στα σκάνδαλα εµπλέκονται πλήθος συµπολιτών µας από το χώρο των επιχειρήσεων, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των ελεύθερων επαγγελµατιών (λογιστές, δικηγόροι, συµβολαιογράφοι) του κρατικού τοµέα (υπάλληλοι της Κτηµατικής Υπηρεσίας, της Ελληνικής Αστυνοµίας, της Επιθεώρησης Εργασίας, του Ταµείου Παρακαταθηκών και ∆ανείων, του ΕΦΚΑ, της ΑΑ∆Ε, των ∆ΟΥ, κ.τ.λ.).
Τελικά ζούµε σε µια διεφθαρµένη κοινωνία; Είµαστε ένας διεφθαρµένος λαός;
Το ερώτηµα µε είχε απασχολήσει έντονα από τα πρώτα χρόνια της εργασίας µου στην Τράπεζα της Ελλάδος ως ελεγκτή υπέρ του δηµοσίου συµφέροντος. Και σ’ αυτό το ερώτηµα προσπάθησα να δώσω µια απάντηση µε το βιβλίο µου «∆ιαφθορά και ∆ιεφθαρµένοι» (2014).
Όταν άρχισα να αναλύω βαθύτερα το θέµα διαπίστωσα ότι το αρχικό ερώτηµα διακλαδιζόταν σε επιµέρους βασανιστικά ερωτήµατα, που είχαν να κάνουν µε δικούς µας ανθρώπους, συγγενείς, φίλους, συναδέλφους…
Η ανάλυση έφερε στο φως άλλης φύσης ερωτήµατα, που ζητούσαν απαντήσεις, όπως τα ακόλουθα: Είναι διεφθαρµένες µεγάλες κατηγορίες Ελλήνων, όπως οι πάσης φύσεως φοροφυγάδες, οι αυθαίρετοι οικιστές, τα µέλη των ισχυρών συντεχνιών, οι αδέσποτοι µηχανόβιοι, ακόµη και οι τζαµπατζήδες στα ΜΜΜ; Πιο συγκεκριµένα, είναι διεφθαρµένος ο φοροφυγάς ταξιτζής, ο φοροφυγάς µικρο-µαγαζάτορας, γενικά οι φοροφυγάδες ελεύθεροι επαγγελµατίες; Είναι διεφθαρµένος ο Έλληνας πολίτης που ξηµεροβραδιάζεται στα πολιτικά γραφεία και τελικά κατορθώνει να βάλει το παιδί του «από το παράθυρο» στο ∆ηµόσιο; Ο καθηγητής µέσης εκπαίδευσης που κάνει ιδιαίτερα µαθήµατα σε µαθητές ή µη του σχολείου του, περιλαµβάνεται στους διεφθαρµένους; Ένας πρύτανης ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύµατος που συναλλάσσεται µε καθηγητές, φοιτητές και διοικητικούς υπαλλήλους, στο πλαίσιο πελατειακών σχέσεων αλληλεξάρτησης, προκειµένου να εκλεγεί, ανήκει στους διεφθαρµένους;
Και το κυριότερο, που αρχίζει και που τελειώνει η διαφθορά σε µια κοινωνία ανοχής και συνενοχής όπως η δική µας;
Τότε ήταν που διαπίστωσα ότι ψάχνοντας βαθύτερα τα αίτια και τις επιπτώσεις της ελληνικής διαφθοράς, είχα καταλήξει στην ουσία να µελετώ ατοµικές και οµαδικές συµπεριφορές της ελληνικής κοινωνίας. Με άλλα λόγια ψάχνοντας για τα αίτια και τις επιπτώσεις της ελληνικής διαφθοράς, ήρθα αντιµέτωπος µε την οικονοµική, κοινωνική, πολιτική και πολιτιστική δοµή της ίδιας της χώρας µας…
Όταν στα πρώτα στάδια της καριέρας ως ελεγκτή άρχισα να διερευνώ υποθέσεις διαφθοράς, διέκρινα µόνο την οικονοµική της συνιστώσα. Αργότερα όταν το θέµα άρχισε να µε απασχολεί και σε θεωρητικό επίπεδο, κατέληξα στην άποψη ότι η διαφθορά στη χώρα µας, δεν αφορά µόνο τον πολιτικό που «παίρνει µίζες» και τον συναλλασσόµενο µαζί του κλεπτο-καπιταλιστή επιχειρηµατία, τον φοροφυγά, τον αυθαίρετο οικιστή, τον δηµόσιο υπάλληλο που χρηµατίζεται, αλλά κάτι πολύ ευρύτερο. Η διαφθορά είναι µια κατάσταση φθοράς των ηθών, δηλαδή µια κατάσταση εξαχρείωσης, σήψης, εκµαυλισµού, φαυλότητας, εκφυλισµού, ατιµίας, ανηθικότητας. Κάνοντας αυτή τη διαπίστωση το θέµα της διαφθοράς απέκτησε τεράστιο εύρος…
Η ελληνική διαφθορά κινείται οριζοντίως και καθέτως. Πιο συγκεκριµένα η οριζόντια διάχυση της διαφθοράς αφορά περιπτώσεις στις οποίες δεν υπάρχει εµπλοκή του πολιτικού συστήµατος. Τέτοιες είναι περιπτώσεις που αναφέρθηκαν στις προηγούµενες ενότητες, τις οποίες θα µπορούσαµε να εντάξουµε και στην κατηγορία «µικρο-διαφθορά».
Η διαφθορά αποκτά καθετοποιηµένη δοµή όταν συµµετέχει στη συναλλαγή και το πολιτικό σύστηµα. Για παράδειγµα οι «µίζες» των πολιτικών. Ένας διαπλεκόµενος πολιτικός που παίρνει «µίζα», είναι βέβαια διεφθαρµένος, όµως ένας πολιτικός που βολεύει τους ψηφοφόρους του στο ∆ηµόσιο µε αντιπαροχή την ψήφο τους είναι διεφθαρµένος, ή µήπως πρόκειται για έναν καλό άνθρωπο, που τους εξασφαλίζει ισόβια τα προς το ζην; Ποια είναι η άποψη επί του θέµατος των βολεµένων από πολιτικούς συµπολιτών µας; Κατά τον π. Πρωθυπουργό Κων. Μητσοτάκη αυτός επιτελεί θεάρεστο έργο, ενώ κατά την εισαγγελέα Κοβέσι είναι διεφθαρµένος (σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ), γιατί εφαρµόζει τη µέθοδο «trade influnce» (εµπορία επιρροής).
Χαρακτηριστική µορφή καθετοποιηµένης διαφθοράς είναι αυτή που έχει ως σηµείο αναφοράς το «επιτελικό κράτος». Οι επαναλαµβανόµενες πρακτικές (στηµένοι διαγωνισµοί, απευθείας αναθέσεις, «σαλαµοποίηση» έργων και σπάσιµο σε µικρότερες συµβάσεις, ώστε να περάσουν κάτω από τα ραντάρ των διάτρητων ελέγχων) ανήκουν σίγουρα στο πεδίο της διαφθοράς. Πρόκειται για µια τεράστια αναδιανοµή εισοδήµατος υπέρ των ηµετέρων.
Οι συγκεκριµένες πρακτικές αποτυπώνονται και στην έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου που κάνοντας χρήση συγκεκριµένων στοιχείων, καταλήγει στο συµπέρασµα ότι α) η συντριπτική πλειονότητα – πάνω από τα τρία τέταρτα των φορέων του ∆ηµοσίου επέλεξε να αναθέσει έργα µέσω απευθείας ανάθεσης, β) σχεδόν τα τρία τέταρτα τόσο του πλήθους, όσο και της αξίας των συµβάσεων συγκεντρώθηκαν σε µόλις οκτώ αναδόχους.
Ένα κλειστό σύστηµα µε τις ευλογίες του επιτελικού κράτους. Μια χούφτα εταιριών επιδεικνύει την «αριστεία» της, αποσπώντας τη µερίδα του λέοντος από τα κρατικά ταµεία. Και αυτό ονοµάζεται ανταγωνισµός και ελεύθερη αγορά… Πως όµως επιβιώνει αυτό το σύστηµα ολίγων και εκλεκτών, αυτό το καρτέλ «αρίστων»;
Απλούστατα το επιτελικό κράτος έχει διαµορφώσει ένα περιβάλλον στο οποίο κυριαρχεί η χαµηλή λογοδοσία (διάτρητοι έλεγχοι, διακοσµητικές επιτροπές). Ίσως τα παραπάνω στοιχεία να είχε υπόψη της και η Άννα ∆ιαµαντοπούλου που όρισε το κοινωνικο-οικονοµικό µας σύστηµα ως ολιγαρχικό – πελατειακό Καπιταλισµό…
Θα µπορούσε να γίνει κάτι για την καταπολέµηση της διαφθοράς στη χώρα µας; Στο πεδίο της καθετοποιηµένης διαφθοράς είναι αυτονόητο ότι η ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας από πολιτικές δυνάµεις που δεν θα ακολουθήσουν τις µεθόδους του «επιτελικού κράτους» αποτελεί κάποια λύση. Στο πεδίο της οριζόντιας διαφθοράς η καταπολέµηση πρέπει να ξεκινήσει από τους διεφθαρµένους δηµόσιους λειτουργούς.
Εδώ η ισχυρή ενίσχυση του ελληνικού FBI θα είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Τέλος για το µεγάλο πλήθος διεφθαρµένων και «διεφθαρµένων» συµπολιτών µας που κινούνται στη γκρίζα περιοχή της ανοχής και συνενοχής, θα µπορούσα να προτείνω την αυτογνωσία…
Επειδή όµως αυτό απαιτεί πολύ χρόνο και επιπλέον εδώ είναι Βαλκάνια, εδώ είναι Ελλάδα, δεν είναι «παίξε – γέλασε», βραχυπρόθεσµα µόνο η αύξηση των κρατικών ελέγχων αποτελεί κάποια λύση.
Μόνο που ο έλεγχος υπέρ του δηµοσίου συµφέροντος κινείται σε εντελώς αντίθετη κατεύθυνση από τα πιστεύω των θιασωτών του νεοφιλελευθερισµού…
