Γράφει ο Φώτης Αλεξόπουλος
Οικονοµολόγος
Μέλος του ΙΝΚΑ/Γενική Οµοσπονδία
Καταναλωτών Ελλάδος
Η υπόθεση που αποκαλύφθηκε στην Πιερία, µε τη σύλληψη έξι ατόµων που φέρονται να χρησιµοποιούσαν ΜΚΟ ως όχηµα για την εξαπάτηση πολιτών και την ιδιοποίηση χρηµάτων που προορίζονταν για παιδιά µε σοβαρά προβλήµατα υγείας, δεν είναι απλώς µια ακόµη υπόθεση οικονοµικού εγκλήµατος.
Είναι µια υπόθεση που αγγίζει τον πυρήνα της κοινωνικής µας λειτουργίας, του αποκαλουµένου κοινωνικού κράτους.
Σύµφωνα µε την Ελληνική Αστυνοµία, από την έρευνα προέκυψε ότι συγκεντρώθηκαν εκατοµµύρια ευρώ µέσω εράνων και δωρεών, ενώ σηµαντικό µέρος των χρηµάτων φέρεται να µην έφτασε ποτέ στις οικογένειες για τις οποίες προοριζόταν. Το εκτιµώµενο παράνοµο περιουσιακό όφελος ανέρχεται σε περίπου 2,83 εκατοµµύρια ευρώ, µε βάση τα µέχρι τώρα στοιχεία της έρευνας.
Και εδώ αρχίζει το πραγµατικά εξοργιστικό.
Άνθρωποι που πρόσφεραν χρήµατα από το υστέρηµά τους, επιχειρηµατίες, καλλιτέχνες και απλοί πολίτες, πίστεψαν ότι βοηθούν παιδιά που δίνουν µάχη για τη ζωή τους. Την ίδια στιγµή, σύµφωνα µε όσα ερευνώνται, τα χρήµατα φέρονται να διοχετεύονταν σε προσωπικές απολαύσεις, πολυτελή διαβίωση και άλλες δραστηριότητες, ακόµη και σε υποθέσεις χειραγώγησης ποδοσφαιρικών αγώνων.
Όµως υπάρχει και µια βαθύτερη διάσταση που δεν πρέπει να προσπεράσουµε. Το κενό του κράτους και το παρακράτος της κοινωνικής πολιτικής
Ας αναρωτηθούµε: Γιατί δηµιουργούνται τέτοιου είδους µηχανισµοί;
Γιατί υπάρχουν οικογένειες που αναγκάζονται να δηµοσιοποιούν τον πόνο τους, να ανεβάζουν φωτογραφίες των παιδιών τους στα κοινωνικά δίκτυα και να απευθύνονται σε αγνώστους για να εξασφαλίσουν χρήµατα για θεραπείες, νοσηλείες και αξιοπρεπή διαβίωση;
Γιατί ένας γονιός πρέπει να φτάσει στο σηµείο να παρακαλά για βοήθεια, ενώ η κοινωνική προστασία θα έπρεπε να αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση της Πολιτείας;
Εδώ βρίσκεται η µεγάλη ευθύνη του επίσηµου κράτους.
Όταν το κράτος αδυνατεί να καλύψει αποτελεσµατικά τις κοινωνικές ανάγκες, όταν οι δηµόσιες δοµές δεν επαρκούν και όταν οι οικογένειες βρίσκονται µόνες απέναντι σε µια σοβαρή ασθένεια, δηµιουργείται ένα τεράστιο κοινωνικό κενό.
Μέσα σε αυτό το κενό εµφανίζονται οργανώσεις, δίκτυα και πρόσωπα που αναλαµβάνουν ρόλους τους οποίους κανονικά θα έπρεπε να καλύπτουν θεσµοθετηµένες δηµόσιες υπηρεσίες.
«Όταν έχεις ανάγκη, ακόµη κι αν ξέρεις, δεν µιλάς…».Μια φράση ενός πατέρα, που ακούστηκε µέσα από τις µαρτυρίες γύρω από την υπόθεση, αποτυπώνει ίσως την πιο τραγική πλευρά αυτής της ιστορίας.
Όταν έχεις ένα άρρωστο παιδί, όταν αγωνίζεσαι να εξασφαλίσεις τη θεραπεία του, όταν βρίσκεσαι σε απόγνωση, πολλές φορές δεν έχεις την πολυτέλεια να συγκρουστείς µε εκείνον που εµφανίζεται ως σωτήρας σου. Αυτό είναι που κάνει τέτοιες υποθέσεις ακόµη πιο σοβαρές. ∆εν εκµεταλλεύονται απλώς την οικονοµική αδυναµία ενός ανθρώπου. Εκµεταλλεύονται την ελπίδα του.
Η λύση δεν είναι να καταργήσουµε τις ΜΚΟ ούτε να απαξιώσουµε τον εθελοντισµό. Αντίθετα, πρέπει να προστατεύσουµε όσους πραγµατικά προσφέρουν.
Χρειάζεται όµως ένα αυστηρό και αποτελεσµατικό σύστηµα ελέγχου:
– ∆ιαφάνεια σε κάθε ευρώ που συγκεντρώνεται από δηµόσιους εράνους.
– Υποχρεωτική δηµοσιοποίηση οικονοµικών απολογισµών.
– Έλεγχος της νοµιµότητας των ερανικών δραστηριοτήτων.
– ∆ιασταύρωση των χρηµάτων που συγκεντρώνονται µε εκείνα που καταλήγουν στους πραγµατικούς δικαιούχους.
– Ουσιαστική κρατική κοινωνική πολιτική, ώστε καµία οικογένεια να µην εξαρτά την επιβίωση του παιδιού της από την καλή θέληση τρίτων.
Το κράτος δεν µπορεί να παραχωρεί την κοινωνική του ευθύνη σε ιδιωτικούς µηχανισµούς και στη συνέχεια να ανακαλύπτει εκ των υστέρων ότι κάποιοι εκµεταλλεύτηκαν την απουσία του.
Η κοινωνική πολιτική είναι ευθύνη της Πολιτείας. Η αλληλεγγύη είναι δικαίωµα και δύναµη της κοινωνίας. Και κανείς δεν έχει το δικαίωµα να την χρησιµοποιεί ως προσωπικό ταµείο.
