H ικανότητα της ηγεσίας αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για όποιον αποφασίσει να εμπλακεί ενεργά με την καθοδήγηση μίας ευρύτερης κοινωνικής ομάδας (π.χ. σχολικής κοινότητας, ομάδας εργαζομένων, δήμων, κρατών κ.λπ.). Η απόκτησή της όμως κάθε άλλο παρά εύκολη είναι, καθώς ενυπάρχουν μέσα της τόσο η επιστήμη όσο και η τέχνη. Έτσι, απαιτεί από τη μία ευρύτητα γνώσεων, οξύτητα νου, ορθολογική σκέψη και από την άλλη αίσθηση ισορροπίας, έφεση στη σύνθεση, ευκολία στην πρόσληψη οραμάτων και νέων ιδεών. Πόσοι μπορούν πραγματικά να συνδυάσουν όλα τα παραπάνω στοιχεία;
Ο λόγος που μας έβαλε στις σκέψεις αυτές είναι μία απλή επιστολή αναγνώστη. Ο συμπολίτης μας, αφού ανέπτυξε σύντομα και με χιούμορ το βάσανο της καθημερινότητάς του στο Μαρούσι, έκλεινε το γράμμα του με την παράφραση παλιότερης ονομασίας δημοτικού συνδυασμού: «Κατά τα άλλα, πόλη να ζεις (μέσα στο σπίτι όμως)».
Δεν είναι, βέβαια, η πρώτη τέτοιου είδους επιστολή που φθάνει στα γραφεία της ΑΜΑΡΥΣΙΑΣ. Καθημερινά γινόμαστε αποδέκτες ανάλογων παραπόνων, που στην πλειονότητά τους συνοδεύονται από την επισήμανση «απευθυνθήκαμε παντού και δεν βρήκαμε άκρη, γι' αυτό καταφεύγουμε σ' εσάς».
Κατ' αρχήν και μόνο το γεγονός ότι πολίτες καταφεύγουν στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (τοπικά ή περιφερειακά) για να λύσουν τα καθημερινά προβλήματά τους, αντί να απευθύνονται στις αρμόδιες υπηρεσίες (της κεντρικής διοίκησης ή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης) αποκαλύπτει, από μόνο του, ότι το σύστημα κάπου… χωλαίνει. Οι συγκεκριμένοι πολίτες αισθάνονται, κατά τη γνώμη μας, ότι οι αρμόδιοι αδιαφορούν για ό,τι τους απασχολεί και πιστεύουν ότι η δημοσιότητα που μπορεί να δοθεί σε κάποιο ζήτημα θα συμβάλει στην αντιμετώπισή του. Το όλο θέμα δεν θα ήταν ανησυχητικό, εάν παρέμενε σε ορισμένα φυσιολογικά επίπεδα. Εάν, δηλαδή, αφορούσε σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις, που αγγίζουν μεγάλα στρώματα του πληθυσμού και απαιτούν πολυσύνθετη αντιμετώπιση. Δυστυχώς, όμως, στην πλειονότητα των περιπτώσεων αφορούν μικρά -αλλά καίρια για την καλυτέρευση της ποιότητας ζωής μας- ζητήματα, που με ελεγχόμενο κόστος θα μπορούσαν να διεκπεραιωθούν. Για παράδειγμα η διατήρηση ελεύθερων των διαβάσεων για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, η αυστηρή εφαρμογή των κανόνων στάθμευσης, η ύπαρξη πεζοδρομίων και αγωγών ομβρίων υδάτων, ο συστηματικός καθαρισμός των ελεύθερων χώρων και μία σειρά άλλων πραγμάτων δεν συνεπάγονται απαγορευτικό κόστος έργων. Και σε κάθε περίπτωση, το τίμημά τους είναι μικρότερο από αυτό που καλούμαστε να καταβάλουμε όταν η κατάσταση έχει φθάσει πλέον στο απροχώρητο.
Το Μαρούσι, ελέω των ευφάνταστων σχεδίων της προηγούμενης δημοτικής αρχής, δυστυχώς κατάφερε, όχι απλώς να απολέσει και τα τελευταία στοιχεία προαστιακού χαρακτήρα που διέθετε, αλλά και να μετατραπεί σε μία από τις πλέον επιβαρυμένες πόλεις του Λεκανοπεδίου. Το καθημερινό κυκλοφοριακό έμφραγμα, οι «πρωτιές» στην ατμοσφαιρική ρύπανση, η συνεχής «τσιμεντοποίηση» αποτελούν ενδεικτικά συμπτώματα του νοσηρού αναπτυξιακού μοντέλου που εφαρμόστηκε στην πόλη, τα τελευταία χρόνια.
Πρόσφατα, με πρωτοβουλία της νέας δημοτικής αρχής, ανακινείται το θέμα του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου του Αμαρουσίου, το οποίο βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τα περισσότερα από τα προαναφερόμενα προβλήματα. Μέγα θέμα που, ωστόσο, απαιτεί και διαχείριση μεγίστων. Κι εδώ επιστρέφουμε στις ικανότητες του ηγέτη. Αναφέραμε προηγουμένως ότι πρέπει να είναι οραματιστής, να μπορεί να διαβλέπει τις ανάγκες του αύριο, δημιουργώντας σήμερα τις υποδομές για την κάλυψή τους. Άρα θα πρέπει να βλέπει ψηλά και μπροστά. Ταυτόχρονα, όμως, θα πρέπει να σκύβει και το βλέμμα χαμηλότερα. Οι πόλεις δεν είναι άψυχα σχέδια σε τοπογραφικούς χάρτες και διαγράμματα, αλλά κοινότητες ανθρώπων. Είναι μεγάλη η ευκαιρία που παρουσιάζεται σήμερα στη διοίκηση του κ. Γ. Πατούλη, να εξισορροπήσει -γιατί για ν' αλλάξει ριζικά είναι, φοβούμαστε, αδύνατο- το πολεοδομικό βάρος που έχει επωμισθεί το Μαρούσι. Είναι ευκαιρία να δείξει στον μέσο Μαρουσιώτη ότι δεν θα ακολουθήσει την πεπατημένη του τέως δημάρχου, ο οποίος δεν δίστασε να θυσιάσει το αύριο των δημοτών στον βωμό των όποιων επιχειρηματικών ή άλλων συμφερόντων. Ταυτόχρονα, είναι υποχρέωση της νέας δημοτικής αρχής να φανεί συνεπής στο λογότυπο «Μαρούσι, Ανθρώπινη Πόλη», με το οποίο ο συνδυασμός της διεκδίκησε και κέρδισε την ψήφο των Μαρουσιωτών.
Αν το επιτελείο του δημάρχου τολμήσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούν οι καιροί, θα κερδίσει την ευρεία κοινωνική συναίνεση και θα βρει αναντικατάστατο σύμμαχο στις αναμενόμενες πιέσεις τις οποίες θα δεχθεί από τους όποιους θιγόμενους. Σε διαφορετική περίπτωση, θα βρει απέναντί της ένα διαρκώς ογκούμενο κύμα διαμαρτυρίας. Και ας μη γελιέται. Η διαμαρτυρία μπορεί να μην είναι πάντα εμφανής, μπορεί να μην κλείνει δρόμους και να καταλαμβάνει κτήρια, αλλά είναι υπαρκτή και, μόλις της δοθεί η ευκαιρία, εκδηλώνεται με τρόπο καταλυτικό (Το ΠΑΣΟΚ το αισθάνθηκε αυτό έντονα στις πρόσφατες εκλογές). Ο καθημερινός εκνευρισμός του δημότη κάθε άλλο παρά ασήμαντος είναι. Αντιθέτως, δρα σωρευτικά, δημιουργώντας αντίστοιχη δυναμική με αυτή του συσπειρωμένου ελατηρίου. Για κάθε έναν επιστολογράφο που καταφεύγει σε μία εφημερίδα να πει τον πόνο του, υπάρχουν άλλοι 100 που αισθάνονται το ίδιο και απλώς δεν το εκφράζουν με ανάλογο τρόπο. Αυτοί οι 100 συζητούν το πρόβλημά τους με άλλους τόσους και περισσότερους και, τελικώς, φθάνουμε εύκολα σε μία ευρύτερη ομάδα δημοτών που ανακυκλώνουν την καθημερινή μιζέρια τους. Μόνο που αυτή η μιζέρια κάποια στιγμή πρέπει να εκτονωθεί, να προσωποποιηθούν τα αίτιά της και να αποδοθούν ευθύνες. Και τότε κάποιοι αναγκάζονται να παρατήσουν τα μεγάλα και όμορφα και να ασχοληθούν με τα μικρά και καθημερινά. Μόνο που, συνήθως, όταν το αντιλαμβάνονται είναι αργά για τους ίδιους…
Θάνος Σταθόπουλος
