Ιδιαίτερη σημασία έδιναν οι παλιοί Μαρουσιώτες -και γιατί όχι και οι σύγχρονοι- στο μήνα Μάιο. Ήταν ο κορυφαίος μήνας της Άνοιξης, μήνας που δεν έχει ρο και αυτό είχε μεγάλη σπουδαιότητα για τους γεωργούς. Στα σπίτια τους έπρεπε να διορθωθούν -να μπαλωθούν- οι ζημιές του χειμώνα, να πλυθούν τα μάλλινα και να τοποθετηθούν στο γιούκο. Να συγκεντρωθούν και να εκτεθούν στον ήλιο τα γεωργικά προϊόντα και τα οικογενειακά παρασκευάσματα τροφών, τραχανάς, πεπονάκι κ.ά.
Γράφει ο Δημήτρης Μασούρης
Οι τοπικές εκδηλώσεις άρχιζαν δειλά να κάνουν τις εμφανίσεις τους και ξεκινούσαν κυρίως από την παραμονή της Πρωτομαγιάς. Οι νοικοκυρές φρόντιζαν την καθαριότητα των δωματίων και του αύλειου χώρου. Αποβραδίς πήγαιναν με τα καρτάλια (καλάθια) τους στα πλησιέστερα περιβόλια τους και μάζευαν κουκιά, κρεμμύδια, σκόρδα, άνηθο, σπανάκι, καυκαλήθρες. Έκοβαν κλαδιά μυγδαλιάς με αμύγδαλα (τσάγαλα) στάχυα, κίτρινες μαργαρίτες, παπαρούνες και ένα βλαστάρι, τσουκνίδας για να ετοιμάσουν το μαγιάτικο στεφάνι. Έφτιαχναν χορτόπιτες με τυρί, που τις έλεγαν μουσούντες.
Τα κορίτσια πήγαιναν με τη συνοδεία αγοριών της γειτονιάς τους σε μακρινές αποστάσεις παρέες-παρέες στα κτήματά τους με καλάθια, για να κόψουν κεράσια στα Μελίσσια, φράουλες στη Μαγερίνα, πετροκέρασα στις Αδάμες, μανιτάρια στη Χελιδονού, κουκιά στις Λούτσες, τραγουδώντας εύθυμα τραγούδια. Ο πέπλος της λησμονιάς μέχρι σήμερα δεν άγγιξε ένα τέτοιο τραγούδι απ’ τις κοπέλες εκείνες, που πλησίαζε και η ώρα της χαράς τους:
Κόρη σπάσε τη βελόνα,
τι τα θέλεις τα προικιά;
Συ ’σαι όμορφη κι ωραία
σε παντρεύει η ομορφιά κ.λ.π.
Αλλά δεν έλειπαν τα πειράγματα και οι παρεξηγήσεις, που έφταναν κάποτε να εξελιχθούν και σε μίσος ανάμεσα στις γειτονικές οικογένειες. Όταν το βραδάκι γύριζαν οι παρέες με τα καλάθια γεμάτα κεράσια, έβλεπες κορίτσια και αγόρια να έχουν κρεμάσει στ’ αυτιά τους και τα μαλλιά τους κεράσια. Τότε θαρρούσες πως το ρόδινο χρώμα του κερασιού συναγωνιζόταν το ροδοκόκκινο χρώμα -το φυσικό- του προσώπου τους.
Στην αγκαλιά τους κρατούσαν σπάρτα ή μυρτιές και με αυτά στόλιζαν τα βάζα τους, χάλκινα ως επί το πλείστον από πολεμικές οβίδες, για να υποδεχτούν τον καλό μήνα. Έπειτα οι κοπέλες σε μιαν άκρη του λιακωτού:
1. Έφτιαχναν με κληματσίδες το στεφάνι του Μάη, σμίγοντας τα δικά τους τα λουλούδια με εκείνα, που είχε στο περβόλι μαζέψει η μάνα τους, διαλέγοντας τα πιο όμορφα. Τοποθετούσαν σκόρδο στο Μάη για το μάτι, τσουκνίδα για την κακογλωσσιά, κλαδί μυγδαλιάς, στάχυ σταριού ή κριθαριού για την καλή σοδειά, τον ράντιζαν με πηγαδίσιο φρέσκο νερό, που έφερνε με πήλινη ή ξύλινη κούπα (=γκαβανό την έλεγαν) ένα μικρό κορίτσι απονήρευτο και τέλος έτοιμο τον κρεμούσαν πάνω από την κεντρική πόρτα του σπιτιού. Ο Μάης έμενε εκεί μέχρι την παραμονή του Άη Γιαννιού του Κλήδονα, οπότε και τον έκαιγαν, ανάβοντας μεγάλες φωτιές στις γειτονιές. Όλη η γειτονιά παιδιά, νέοι, νέες πηδούσαν στις φωτιές, έτσι για το καλό.
Το πρωί της Πρωτομαγιάς έβλεπες όλα σχεδόν τα σπίτια, ιδιαίτερα αυτά, που είχαν κοπέλες της παντρειάς, να έχουν κρεμασμένο μαγιάτικο στεφάνι. Αν όμως καμιά κοπέλα ξεχνούσε να φτιάξει Μάη, οι άλλες πήγαιναν έξω από την πόρτα της και της έριχναν αγκάθια από ξεσταχυασμένα σπαράγγια. Γι’ αυτό κρεμούσαν το Μάη αποβραδίς. Σήμερα το έθιμο είναι εντελώς σπάνιο και μόνο σ’ ορισμένα σπίτια, που ακολουθούν την παράδοση, θα δεις Μάη να ανθοβολάει στα μπαλκόνια. Το έθιμο αυτό, φρονούμε, πως πρέπει να διατηρηθεί και αυτό είναι έργο των Εξωραϊστικών και Εκπολιτιστικών Συλλόγων του τόπου μας.
2. Οι κοπέλες επίσης ανήμερα της Πρωτομαγιάς πρωί-πρωί έβγαιναν στον κήπο του σπιτιού τους και με την πρωινή δροσιά των λουλουδιών ένιβαν το πρόσωπό τους για να έχουν όμορφη επιδερμίδα και δροσερή. Οι νοικοκυρές έβγαζαν φρέσκο νερό απ’ το πηγάδι ή έπαιρναν από τη βρύση, άναβαν το καντήλι στο εικόνισμα και έβαζαν στο στόμα τους μια μπουκιά ψωμί (=μπουκουνιά), ένα κουκί φρέσκο, σκόρδο ή δυόσμο για το καλό. Το ίδιο έκαναν και τα άλλα μέλη της οικογένειας.
Μετά η νοικοκυρά καθάρισε τα κουκιά -τα ξωμμάτιζε- χαράζοντάς τα, τα έβραζε -βραστοκούκια- και ετοίμαζε τη σκορδαλιά. Το μεσημεριανό φαγητό συνοδευόταν από ψάρι συνήθως παλαμίδα ή σαλάχι και «ρετσίνα κεχλιμπάρι».
3. Της Αναλήψεως. Συνήθως την ημέρα εκείνη έφτιαχναν γαλόπιτες, γι’ αυτό και η Ανάληψη λεγόταν και Γαλατόπεφτη. Όπου υπήρχαν μαντριά στο Μαρούσι πήγαιναν και προμηθεύονταν γάλα, γιαούρτι ή τυρί. Οι τσοπάνηδες θεωρούσαν γούρι να φιλέψουν (=προσφέρουν) στους συγχωριανούς τους γαλακτοκομικά προϊόντα. Καμιά φορά έψηναν γι’ αυτούς και αρνιά, όπως στα μεγάλα μαντριά του Παλιάγιαννη, της Καναπίτσας, της Μαγκουφάνας ή στις Κουκουβάουνες.







































































































