Η γνώμη και του Οικουμενικού Πατριαρχείου και άλλων ότι ο Άγιος πλέον Πορφύριος ήταν ο κορυφαίος από τους άλλους «Γεροντάδες», («Στάρετς» όπως λένε οι Σλάβοι) που εμφανίστηκαν μέσα στον 20ο αιώνα είναι πολύ διαδεδομένη. Γι’ αυτό προηγήθηκε και η Αγιοκατάταξή του, γι’ αυτό έγινε και σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα μετά την εκδημία του.
Ο Άγιος Πορφύριος γεννήθηκε το 1906 στον Άγιο Ιωάννη Καρυστίας από φτωχούς γονείς με το όνομα Ευάγγελος Μπαϊρακτάρης. Ο πατέρας του που έκανε και τον ψάλτη στον Άγιο Νεκτάριο όταν αυτός τον χρειαζόταν έφυγε νωρίς για τον Παναμά για να ζήσει την οικογένεια. Ο Ευάγγελος έμεινε στο χωριό με τη μητέρα του, τη βοηθούσε φυλάγοντας γίδια και επισκεπτόμενος το Δημοτικό σχολείο μέχρι και τη Β΄ τάξη, μετά το διέκοψε. Οκτώ ετών τον έστειλαν στη Χαλκίδα να δουλεύει σε παντοπωλείο. Δέκα ετών τον πήρε ένας θείος του για δουλειά σε δικό του παντοπωλείο στον Πειραιά. Μετά από λίγα χρόνια, αφού διάβασε το βίο του Αγίου Ιωάννη του Καλυβίτη, του έγινε έμμονη ιδέα να γίνει Μοναχός στο Άγιον Όρος. Ο θείος τον έστειλε με το πλοίο «Αθήναι» της γραμμής Πειραιά – Χαλκίδα – Αιδηψός – Βόλος – Θεσσαλονίκη – Άγιον Όρος για λίγο στη Χαλκίδα να δει τη μητέρα του. Αυτή ήταν η ευκαιρία. Αυτός, χωρίς να πει σε κανέναν τίποτα, με τα εφόδια που είχε, συνέχισε για το Άγιο Όρος. Τελικά τα κατάφερε. Μετά από περιπέτειες σε ηλικία 12-14 ετών, όπως έλεγε, έφτασε στο Άγιον Όρος στα Καυσοκαλύβια και έγινε «υποτακτικός» σε δύο Γέροντες που ήταν αδέρφια, πολύ αυστηροί και τον δέχτηκαν, καίτοι παιδί. Έτσι εκεί άρχισε ο «παράδεισος» όπως έλεγε, να μαθαίνει τα πάντα, να διαβάζει να υπακούει. Σε ηλικία 16 ετών εκάρη Μοναχός με το όνομα Νικήτας. Ένα χρόνο μετά απέκτησε το χάρισμα του διορατικού και προορατικού, το οποίο το χρησιμοποίησε καθόλη τη ζωή του και διακονία του. 18 ετών αρρώστησε βαριά και τον έστειλαν στο χωριό του για ανάρρωση. Εντάχθηκε απ’ τον Μητροπολίτη Καρυστίας Παντελεήμονα Φωστίνη στη Μονή Αγίου Χαραλάμπους Αυλωναρίου. Εκεί ο Αρχιεπίσκοπος Σινά Πορφύριος, τον χειροτόνησε Ιερομόναχο την 27η Ιουλίου 1927 με το όνομα Πορφύριος σε ηλικία 21 ετών. Έπειτα μετατέθηκε στην Ι. Μονή Αγίου Νικολάου Αμαρύνθου. Μέχρι το 1940 διακόνησε ως Ιερέας και Πνευματικός στα δύο Μοναστήρια της Εύβοιας επί 13 χρόνια. Τον Οκτώβριο του 1940 διορίσθηκε Εφημέριος στην Πολυκλινική Αθηνών στην Ομόνοια όπου υπηρέτησε 33 χρόνια. Η Πολυκλινική ανήκε στους αδερφούς Αλιβιζάτου, καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικής και Θεολογικής. Απ’ το 1955 μέχρι το 1978 ανάπτυξε πνευματική δράση στα Καλλίσια Πεντέλης. Απ’ το 1979 μετά από άδεια του τότε Μητροπολίτη Αττικής, εγκαταστάθηκε σε τροχόσπιτο σε έκταση στο Μήλεσι Ωρωπού, όπου μετά από αγώνες ίδρυσε το Ιερό Ησυχαστήριο η «Μεταμόρφωσις του Σωτήρος». Αρχές του καλοκαιριού του 1991 προείδε το τέλος του. Έφυγε σε βαθύ γήρας, σχεδόν τυφλός στο Άγιον Όρος, στα Καυσοκαλύβια, στη Μετάνοιά του όπου κοιμήθηκε ειρηνικά στις 2 Δεκεμβρίου 1991 και ετάφη απλά και αθόρυβα και ευρίσκεται ο τάφος του. Μετά την Κοίμησή του γράφτηκαν για αυτόν σε διάφορες γλώσσες πολλά βιβλία, όπου εμφανίζεται ένας ταπεινός, καλός ποιμήν, άριστος πνευματικός πατέρας, άοκνος κήρυκας του Ευαγγελίου, νηπτικός, διορατικός, προορατικός, ιαματικός άνθρωπος του Χριστού και της Εκκλησίας, ένας χαρισματικός Γέροντας με μεγάλη προσφορά και διακονία για πολλά χρόνια και πολλούς ανθρώπους και αυτά μέσα στην «Έρημο» των πόλεων και της σύγχρονης εποχής. Έτσι κέρδισε την αναγνώριση και τη φήμη αγίου ακόμη εν ζωή και τιμήθηκε με πολλή αγάπη και αναγνώριση. Ήδη εικόνες του, το όνομά του και η ακολουθία του τιμούν πολλές Ορθόδοξες Εκκλησίες.
Από τη μελέτη του Βίου και της Πολιτείας του νέου Αγίου Πορφυρίου βλέπουμε ότι ήταν ένας Άγιος ανάμεσα μας. Αυτό το «ανάμεσά μας» δείχνει χρονολογία, πολλοί τον γνώρισαν προσωπικά και τον θυμούνται, αλλά δείχνει και εγγύτητα, τον «πλησίον», τον δικό μας άνθρωπο, τον φίλο και συμπαραστάτη. Αυτά τα χαρακτηριστικά τα απέκτησε ο Άγιος Πορφύριος με αγώνα, προσπάθεια, προσφορά, διακονία και αγάπη. Η αγάπη που έδειχνε ήταν συνδυασμένη με ενδιαφέρον, ανοιχτό πνεύμα, ταπείνωση, απλότητα, καλοσύνη, αγιορείτικο πνεύμα, ωραία γλώσσα και εξαίρετη συμπεριφορά. Αυτά τον καθιστούσαν τον «δικό μας», τον εγγύς, πλησίον, ατόφιο φίλο και άνθρωπο της εμπιστοσύνης. Ποτέ δεν ενεπλάκη σε αξιώματα, φλυαρίες, φιλοδοξίες, αργολογία και κατάκριση. Τον ενδιέφεραν τα «ταπεινά», «τη ταπεινώσει τα υψηλά», το παράδειγμα του Χριστού στην καθημερινή ζωή, των Αγίων και η Εκκλησία.
Ο Άγιος Πορφύριος δεν είχε σπουδάσει αλλά ήταν φάρος θεολογίας και πνευματικότητας. Σωστά το Απολυτίκιό του τον ονομάζει «Της Ευβοίας τον γόνον οικουμένης αγλάισμα».
Η ενότητα θεωρίας και πράξης έδειχναν σ’ αυτόν μια ανάγνωση πηγών που μόνο λίγοι μπορούν να ιδούν και να κατανοήσουν. Τι θέλει να δείξει το Οικουμενικό Πατριαρχείο με αυτή την Αγιοκατάταξη; Το Πατριαρχείο με αυτή τη σπάνια, μοναδική, Αγιοκατάταξη, στέλνει πολλά μηνύματα προς τον Ορθόδοξο Κόσμο, την Ελλάδα και τον σύγχρονο άνθρωπο. Κατ’ αρχήν αναγνωρίζει τη μαρτυρία ότι αυτός ο Γέρων υπήρξε άγιος. Αναδεικνύει μια άγια μορφή πλήρη αγάπης για τον απλό συνάνθρωπο, με πρακτική δράση και διακονία μέσα σε δύσκολες περιοχές μιας μεγαλούπολης σε δύσκολες εποχές. Δείχνει την πρακτική σοφία, λιτότητα, απλότητα, προσφορά, διορατικότητα, πνευματικότητα, διάλογο, υπομονή και σύνδεση με τον καθένα, χωρίς εκκοσμίκευση και εξομοίωση. Παρέχει το δώρο ενός Αγίου της Εκκλησίας ο οποίος ως ένας Άγιος ανάμεσά μας δείχνει ότι η ζωή μπορεί να παραμείνει ανθρώπινη και να οδεύσει προς την τελειότητα, αρκεί ο άνθρωπος να μην αδιαφορεί για όσα μπορεί να επιτύχει με την Ορθοδοξία.
Όποιος επισκεφτεί το Ησυχαστήριο στο Μήλεσι θα εντυπωσιαστεί από την μεγαλοπρέπειά του. Πλέον στον κεντρικό ναό, στο Καθολικό, βρίσκεται η εικόνα του Αγίου Πορφυρίου. Στο Βιβλίο με την Ακολουθία του στο Αναλόγιο, το νέο κείμενο με το Απολυτίκιο του. Η παρουσία του Αγίου Πορφυρίου είναι παντού, το μικρό πανέρι με τα σταυρουδάκια που ο ίδιος πρόσφερε στους πιστούς είναι εκεί, όπως και οι καραμέλες δίπλα στο παγκάρι με τα κεριά. Εντύπωση όμως κάνουν και οι Αδελφές του Ησυχαστηρίου, γιατί αυτές εμφανίζουν το πνεύμα και τις διδαχές του. Η τεράστια πόρτα του Ησυχαστηρίου στο Μήλεσι που ο ίδιος ο Άγιος οραματίστηκε και πραγματοποίησε είναι ορθάνοιχτη και προσκαλεί όλους να εισέλθουν.
Πέγκη Φαράντου
Διδάκτωρ Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών
