Γράφει ο
∆ρ. ΑΛΕΞΙΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Καθηγητής και Ακαδηµαϊκός
Ξένων Ακαδηµιών των Επιστηµών
Είναι ο καθηγητής που γεφύρωσε τη βιοηθική, ψυχιατρική, µε τη ψυχολογία, τη βιοψυχολογία και ιατρική ανθρωπολογία, µε τη ψυχολογία της θρησκείας, ως ζωή, ως έργο και ως µαρτυρία. Ο αείµνηστος καθηγητής µου ο Vladeta Jerotić υπήρξε µία από τις πλέον εµβληµατικές µορφές της σύγχρονης διανόησης, συνδυάζοντας µε µοναδικό τρόπο την επιστηµονική αυστηρότητα της ψυχιατρικής, βιοψυχολογίας, βιοηθικής και βιοπολιτικής, µε τη µεταφυσική αναζήτηση της Ορθόδοξης βιοηθικής θεολογίας. Η προσωπικότητά του δεν περιορίζεται µόνο σε ακαδηµαϊκούς τίτλους· αποτέλεσε το ζωντανό παράδειγµα του ανθρώπου που επιδίωξε τη σύνθεση της επιστήµης και της πίστης. Στις εορτές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και της Μεγάλης Εβδοµάδας θα βρισκόταν σε κάποιο ορθόδοξο µοναστήρι να ζήσει και βιώσει αυτή την εµπειρία.
Γεννηµένος στο Βελιγράδι το 1924, ο διακεκριµένος καθηγητής µου ο ακαδηµαϊκός Jerotić, σπούδασε την ιατρική και ειδικεύθηκε στην ψυχιατρική, ενώ µετεκπαιδεύτηκε σε σηµαντικά δυτικά ευρωπαϊκά κέντρα. Η επιστηµονική του συγκρότηση επηρεάστηκε από τα ρεύµατα της βιοψυχολογίας και ψυχανάλυσης, της υπαρξιακής ψυχολογίας και της ανθρωπολογικής ψυχιατρικής. Υπηρέτησε ως καθηγητής της ιατρικής, µεταξύ άλλων και στη θεολογική σχολή του Πανεπιστηµίου Βελιγραδίου, όπου δίδαξε ψυχιατρική ψυχολογία και βιοηθική, αφήνοντας βαθύ αποτύπωµα σε γενιές φοιτητών. Η διδασκαλία του δεν ήταν απλώς η µεταφορά της γνώσης· συναποτελούσε τη µύηση σε έναν τρόπο σκέψης, όπου η ψυχή δεν αναλύεται µόνο, αλλά και νοηµατοδοτείται. Η σχέση του µε τη θεολογία και την πνευµατικότητα ήταν βιωµατική. Η προσέγγισή του στην ορθόδοξη θεραπευτική πνευµατικότητα υπήρξε βαθιά βιωµατική και όχι µόνο δογµατική. Μελετώντας τους Πατέρες της Εκκλησίας κυρίως της καθ ηµάς Ανατολής, καθώς και τη χριστιανική ασκητική παράδοση, ανέπτυξε έναν διάλογο ανάµεσα στην ψυχοθεραπεία και την πνευµατική ζωή, που αποτυπωνόταν στα µαθήµατά του σε εµάς τους φοιτητές του, που είχαµε τη τιµή να είναι καθηγητής µας.
Ιδιαίτερη θέση στη ζωή του κατείχαν οι προσωπικές του επαφές µε µορφές της ορθόδοξης πνευµατικότητας, όπως ο διορατικός γέροντας Θαδδαίος της Βιτόβνιτσα, µε τον οποίο συνδεόταν µέσω της κοινής αναζήτησης για την εσωτερική ειρήνη και τη θεραπεία της ανθρώπινης ύπαρξης. Βρεθήκαµε δύο τρείς φορές στη Μονή Βιτόβνιτσα και µαζί µε το γέροντα Θαδδαίο ως ενθυµούµαι, όλοι µαζί, να καθαρίζουµε το χιόνι, που είχε πρόσφατα τότε πέσει. Επίσης, ενθυµούµαι το γέροντα Θαδδαίο να µας λέει ότι έρχονται τα χρόνια της Αποκάλυψης του Ιωάννου και να είµαστε εµείς οι νεώτεροι τότε, όταν θα έρθει η ώρα, να ζήσουµε µε πίστη το διωγµό και την αποµόνωση εκ του Αντιχρίστου.
Η διεθνής παρουσία του καθηγητή µας και οι σχέσεις του µε το κράτος του Βατικανού. Αν και υπήρξε και τυπικά διπλωµατικά ο εντεταλµένος πρέσβης της Σερβίας στο Βατικανό, ο καθηγητής µας Jerotić λειτούργησε και ως ο άτυπος πνευµατικός «πρέσβης» της Ορθοδοξίας, αλλά και της ορθόδοξης σκέψης στη ∆ύση. Συµµετείχε σε διεθνή ιατρικά συνέδρια, αλλά και διαθρησκειακούς διαλόγους, για τη βιοηθική, βιοπολιτική και βιοψυχολογία, συµπεριλαµβανοµένων των επαφών του µε διπλωµατικούς και επιστηµονικούς κύκλους του Βατικανού, συµβάλλοντας στην κατανόηση των διαφορών µεταξύ Ορθοδοξίας και Ρωµαιοκαθολικισµού υπό το πρίσµα της θρησκευτικής διπλωµατίας, βιοηθικής και βιοπολιτικής. Η διπλωµατική και επιστηµονική παρουσία του σε αυτούς τους χώρους χαρακτηριζόταν από µία σπάνια νηφαλιότητα, επιστηµονικό κύρος και ειλικρινή διάθεση διαλόγου, χωρίς εκπτώσεις στην ορθόδοξη πίστη και την πολιτισµική του ταυτότητα. Πέρα από τις διπλωµατικές τους επαφές ως Πρέσβης, είχε επικοινωνία και µε τον µακαριστό πατριάρχη Σερβίας κ. Παύλο, τον ελληνοµαθή, και το γνωρίζω, επειδή είχα βρεθεί παρών σε συναντήσεις τους. Γνώρισε και ως καθηγητές τόν άγιο Ιουστίνο Πόποβιτς και τον άγιο Νικόλαο Βελιµίροβιτς.
Το συγγραφικό του έργο είναι εκτενές και πολυσχιδές. Έγραψε δεκάδες βιβλία και µελέτες που καλύπτουν, τοµείς της ψυχολογίας της θρησκείας, την ψυχοθεραπεία και την πνευµατικότητα, την ανθρώπινη ελευθερία και την ευθύνη στις διαπροσωπικές σχέσεις και τα υπαρξιακά αδιέξοδα της ψυχοσωµατικής οντότητας του άνω θρώσκω ανθρώπου. Η γραφή του χαρακτηρίζεται από σαφήνεια, ιατρικό και φιλοσοφικό βάθος και προσβασιµότητα, γεγονός που τον κατέστησε ιδιαίτερα αγαπητό όχι µόνο στον ακαδηµαϊκό χώρο, ως ακαδηµαϊκό της Ακαδηµίας των Επιστηµών, αλλά και στο ευρύ κοινό, οι φοιτητές του, όπως και ο γράφων, τον αγαπούσαν ως εξαίρετο άνθρωπο και διδάσκαλο.
Οι προσωπικές µαρτυρίες και η βιωµατική παρουσία του σε κέρδιζε. Η αξία ενός δασκάλου δεν αποτυπώνεται µόνο στα βιβλία του, αλλά και στις εµπειρίες των µαθητών του. Οι κοινές επισκέψεις µε φοιτητές του, όπως και στο Κρατικό Θέατρο του Βελιγραδίου, επίσης σε χώρους συνάντησης όπως στο ιστορικό καφέ Grčka Kraljica = ελληνίδα βασίλισσα και στο εµβληµατικό Hotel Moskva Café, αποκαλύπτουν έναν άνθρωπο προσιτό, ανθρώπινο και βαθιά παιδευτικό, που σου µετέδιδε τη βιωµατική γνώση και επιστήµη.
∆εν επεδίωκε την απόσταση της αλαζονείας, της ηµιµάθειας και της δήθεν «αυθεντίας», αλλά ένιωθες την γνήσια εγγύτητα του συνοδοιπόρου. Η διδασκαλία του συνεχιζόταν και εκτός των αιθουσών, µέσα από συζητήσεις, πολιτιστικές εµπειρίες και πνευµατικές αναζητήσεις. Ως ακαδηµαϊκός, Ακαδηµίας των Επιστηµών, ο καθηγητής µας, ο Jerotić συνέβαλε καθοριστικά στη διαµόρφωση ενός διεπιστηµονικού πεδίου που ενώνει την ψυχιατρική, τη βιοψυχολογία, τη θεολογία, τη φιλοσοφία, την ιπποκράτεια θεραπευτική της και τη σύγχρονη βιοπολιτική διπλωµατία.
Η παρακαταθήκη του σε µας τους φοιτητές του συνίσταται όχι µόνο στη γνώση που παρήγαγε, αλλά κυρίως στον τρόπο µε τον οποίο δίδαξε να σκεφτόµαστε τον συνάνθρωπο ως µία ενιαία οντότητα ψυχική, πνευµατική και κοινωνική. Ο καθηγητής µας Vladeta Jerotić δεν υπήρξε απλώς καθηγητής ή συγγραφέας· υπήρξε ο δάσκαλος της ζωής. Η σύνδεση της επιστήµης µε την πίστη, της γνώσης µε την εµπειρία και της θεωρίας µε την πράξη καθιστά το έργο του διαχρονικό και αιώνιο. Για όσους είχαµε την τύχη να τον γνωρίσουµε προσωπικά, η µνήµη του δεν είναι µόνο ακαδηµαϊκή ως ακαδηµαϊκός Ακαδηµιών των Επιστηµών, αλλα είναι µία βαθιά υπαρξιακή και ανθρώπινη βιωµατική εµπειρία και ένα πολύτιµο εφόδιο ζωής.
Υ.Γ. Αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστηµίου του Βελιγραδίου το 1951 και ειδικεύτηκε στη νευροψυχιατρική και την ψυχοθεραπεία. Εξειδικεύτηκε στην ψυχιατρική ψυχοθεραπεία στην Ελβετία, τη Γερµανία και τη Γαλλία. Κατά τη διάρκεια της παραµονής του στη Βέρνη, είχε συνεργασία µε τον Hermann Hesse το 1959. Εργάστηκε ως επικεφαλής του τµήµατος ψυχοθεραπείας στο νοσοκοµείο «Dragiša Mišović» στο Βελιγράδι (1971-1985). ∆ίδαξε ψυχολογία και ψυχιατρική στο Πανεπιστήµιο του Βελιγραδίου. Ήταν πρόεδρος της σερβικής αναλυτικής εταιρείας (IAAP). Το 2000 εξελέγη µέλος της Σερβικής Ακαδηµίας Επιστηµών και Τεχνών (SANU). Υπήρξε εξαιρετικά παραγωγικός, συγγράφοντας περισσότερα από 70 βιβλία και εκατοντάδες άρθρα που καλύπτουν τη βιοηθική, βιοψυχολογία, ιατρική ανθρωπολογία, ψυχανάλυση, ψυχοθεραπεία, τη θρησκεία, τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία. Το έργο του επικεντρώθηκε στην κατανόηση της ανθρώπινης ψυχής µέσα απ’ το πρίσµα της ορθόδοξης χριστιανικής πίστης και της αναλυτικής ψυχολογίας (συχνά εµπνευσµένος απ’ τον Jung και την Ορθόδοξη Πατρολογία). Πέθανε στις 4 Σεπτεµβρίου 2018, σε ηλικία 94 ετών, στο Βελιγράδι. Σηµαντικά έργα: Ο άνθρωπος και η ταυτότητά του, Νευρωτικά Φαινόµενα της Εποχής µας, Ψυχανάλυση και Πολιτισµός, Μόνο τα Έργα Αγάπης Αποµένουν. θεωρείται ένας απ’ τους πιο επιδραστικούς διανοούµενους στη σύγχρονη κουλτούρα, γνωστός για την ηρεµία, τη σοφία και την ικανότητά του να συνδέει την επιστήµη µε την πνευµατικότητα.
