Είναι αναμφίβολο ότι ο νέος υπουργός Oικονομικών της χώρας μας είναι ευφυής, επικοινωνιακός και πολύ καλός γνώστης των Oικονομικών. Πάνω απ’ όλα όμως ο Γιάννης Βαρουφάκης είναι ένας star και μάλιστα ένας rock star, όπως φαίνεται από την αφαίρεση του ενός ν από το όνομά του για να διαφέρει από τους κοινούς Γιάννηδες, από το επιμελώς ατημέλητο, ακριβό, casual ντύσιμό του, από τη μηχανόβια κίνησή του (easy ridder), από το στήσιμό του μπροστά στο φακό και από το ανάλογο ύφος λόγου (το θέμα δεν είναι τι λες, αλλά πως το λες) και συμπεριφοράς. Ταυτόχρονα όμως τα ίδια χαρακτηριστικά παραπέμπουν και σ’ έναν άλλο χαρακτηρισμό, εκείνο του «ανθρώπου του παιχνιδιού» -είναι και ειδικός της θεωρίας των παιγνίων- με έντονα ναρκισσιστικά στοιχεία της προσωπικότητάς του. Τι ακριβώς όμως είναι ένας νάρκισσος «άνθρωπος του παιχνιδιού»;
Γράφει ο Δημήτρης Γ. Σουλιώτης, Συγγραφέας
Πρόκειται για ένα τύπο ανθρώπου που έχει συνήθως αυξημένα τυπικά προσόντα και εκμεταλλεύεται επιτυχώς την επικρατούσα στο σύγχρονο καπιταλισμό αντίληψη ότι η προβολή (προβεβλημένος), η «χαρισματικότητα» (χαρισματικός), η «περιβλεπτότητα» (περίβλεπτος), η ορμή (ορμητικός), η εικόνα και η φήμη νικητή είναι σημαντικότερη από την απόδοση έργου. Με άλλα λόγια, η απόδοση έργου για ένα τέτοιο τύπο δεν έχει σχέση με αντικειμενικά, μετρήσιμα στοιχεία, αλλά είναι προσωπική υπόθεση και ταυτίζεται με το «να αναδειχθεί, να ανέβει, να φτάσει», η επιτυχία ισούται με την επιτυχία. Στην επαγγελματική του καριέρα ο νάρκισσος «άνθρωπος του παιχνιδιού» γνωρίζει συχνά σημαντική επιτυχία, διότι η διαχείριση των προσωπικών εντυπώσεων (δημιουργία «image» για να επιτύχει την άνοδό του) είναι συστατικό στοιχείο της προσωπικότητάς του. Στη …ναρκισσιστική γλώσσα θα λέγαμε ότι η εξουσία του βρίσκεται στα μάτια των άλλων, των θεατών που τον παρατηρούν και έτσι δεν έχει συγκεκριμένη, αντικειμενική, μετρήσιμη αναφορά, δηλαδή δεν υπάρχει αναφορά σε οτιδήποτε έξω από τον εαυτό του. Η επιτυχία αυτής της μορφής συμπίπτει με τη διασημότητα στα πεδία της πολιτικής, της οικονομίας, του κόσμου της διασκέδασης (show business) και ορίζεται μόνο σε σχέση με τον εαυτό της. Τo σημαντικότερο γνώρισμα της «διασημότητας» είναι ότι είναι διάσημη. Επίσης ο νάρκισσος «άνθρωπος του παιχνιδιού» είναι ανοιχτός σε νέες ιδέες, αλλά δεν έχει ξεκάθαρες πεποιθήσεις. Θα «κάνει δουλειές» με οποιοδήποτε καθεστώς, ακόμη και αν δεν συμφωνεί με τις βασικές αρχές του, αρκεί να του εξασφαλίζει την προβολή του. Είναι περισσότερο ανεξάρτητος και πολυμήχανος από τον «άνθρωπο της οργάνωσης» και προσπαθεί να χρησιμοποιήσει την εταιρία, το Κόμμα, το πανεπιστήμιο για την εξυπηρέτηση των ιδιοτελών σκοπών του, φοβούμενος ότι διαφορετικά κινδυνεύει να «ευνουχιστεί» και να μην παίξει το ρόλο για τον οποίο είναι προορισμένος.
Τον Ιούνιο του 2012 ο Γιάννης Βαρουφάκης έστειλε μια ανοικτή επιστολή στο Γιάννη Στουρνάρα επί τη αναλήψει των καθηκόντων του ως υπουργού Oικονομικών. Η συγκεκριμένη επιστολή αποτελεί μια χαρακτηριστική πρακτική εφαρμογή της προηγούμενης ανάλυσης. Η επιστολή είναι «ανοικτή», προκειμένου να θαυμάσουν οι άλλοι τις γνώσεις του, το μεγαλείο του, τη δυνατότητά του να καθοδηγεί ένα ισχυρό πρόσωπο (συμβολικά ο καθοδηγητής είναι ισχυρότερος του καθοδηγούμενου). Αν ήθελε πραγματικά να βοηθήσει το φίλο του θα του έστελνε μια προσωπική επιστολή με τις απόψεις του, ή θα πήγαινε να του τα πει δια ζώσης. Όσον αφορά το περιεχόμενο της επιστολής, η βασική του πρόβλεψη περί κατάρρευσης του ευρωσυστήματος αποδείχτηκε λανθασμένη.
Και φθάνουμε στη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στις εθνικές εκλογές της 25.1.2015 και την ανάληψη του υπουργείου Oικονομικών, από το Γιάννη Βαρουφάκη. Στην ομιλία του κατά την τελετή παράδοσης – παραλαβής του υπουργείου, του δόθηκε για πρώτη φορά η ευκαιρία να απευθυνθεί όχι στο στενό ακροατήριο των πανεπιστημιακών αμφιθεάτρων, αλλά σ’ ένα ακροατήριο πολύ ευρύτερο, εθνικό, πανευρωπαϊκό, παγκόσμιο. Επιτέλους η σκηνή πάνω στην οποία θα παίζει από τώρα και στο εξής το ρόλο του και θα ξεδιπλώνει το ταλέντο του, δεν θα είναι η μικρή σκηνή – έδρα του πανεπιστημίου, αλλά η τεράστια του παγκόσμιου χρηματο-οικονομικού και πολιτικού γίγνεσθαι. Αυτό ήθελε πάντα και τώρα που το πέτυχε, δεν θα αφήσει μέρα να πάει χαμένη, χωρίς να το απολαύσει. Ας εξετάσουμε όμως κάποια αποσπάσματα από την ομιλία του κατά τη συγκεκριμένη τελετή: «…από το 2010 σε τούτο το κτίριο δυστυχώς γεννήθηκε, συντηρήθηκε και μεγεθύνθηκε ένα μεγάλο τοξικό λάθος. Ένα πρόβλημα πτώχευσης αντιμετωπίστηκε σαν να ήταν πρόβλημα ρευστότητας. Ρευστότητας του κράτους», «…δεν χρειαζόταν να είναι κανείς οικονομολόγος για να καταλάβει ότι δεν μπορούσε να έχει αίσιο τέλος αυτή η πολιτική, για να καταλάβει ότι θα μπαίναμε σε μια διαδικασία συνεχών υστερήσεων και συνεχών αποτυχιών εξόδου από αυτή τη λογική». Στη …ναρκισσιστική γλώσσα τα δύο προηγούμενα αποσπάσματα της ομιλίας του σημαίνουν ότι οι οικονομολόγοι που χειρίστηκαν τα θέματα ήταν ανεπαρκείς και εάν ήμουν εγώ στη θέση τους (είχε φύγει από σύμβουλος του Γ. Παπανδρέου) τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά. Αυτός θα μπορούσε από μόνος του να «γυρίσει το παιχνίδι». Άλλη μια χαρακτηριστική πρακτική εφαρμογή της παραπάνω ανάλυσης του νάρκισσου «ανθρώπου του παιχνιδιού», με τη μη ύπαρξη αναφορών σε οτιδήποτε έξω από τον εαυτό του. Με τη μη ύπαρξη αναφορών στο παγκόσμιο και κυρίως στο ευρωπαϊκό πολιτικο-οικονομικό γίγνεσθαι. Με τη μη ύπαρξη αναφορών στη διαχρονική γεωστρατηγική της Γερμανίας ως μεγάλης κυρίαρχης δύναμης. Ειδικότερα μια προσωποπαγής ναρκισσιστική οπτική γωνία της ελληνικής κρίσης, δεν έχει εξ υποθέσεως τη δυνατότητα να αναλύσει και να αξιολογήσει τις βραχυχρόνιες επιδιώξεις και τους μακροχρόνιους στόχους του κυρίαρχου παίκτη της ΕΕ και της Ευρωζώνης. Πιο αναλυτικά, μετά την έναρξη της κρίσης το 2008, η Γερμανία με την αμετάβλητη στρατηγική της έδειξε καθαρά ότι για την οικονομικο-πολιτική της ελίτ ευρωπαϊκή Γερμανία ίσον γερμανική Ευρώπη. Αργά, αλλά σταθερά συνδυάζοντας την ατελή υπερεθνική ολοκλήρωση της ΕΕ με σχέσεις διμερείς και πολυμερείς, κατόρθωσε να κυριαρχήσει. Με άλλα λόγια, η πολιτική της στην κρίση της Ευρωζώνης είχε κυρίως γεωπολιτικές προτεραιότητες και κριτήρια. Αν η δημοσιονομική ισορροπία είναι το κατ’ εξοχήν ευνοϊκό γήπεδο για το Βερολίνο, η επιβολή σκληρών κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας μέσω Συνθηκών, επιτρέπει στη Γερμανία την απόλυτη κυριαρχία. Επιπλέον η προσωποπαγής ναρκισσιστική οπτική γωνία της ελληνικής κρίσης και του Μνημονίου δεν λαμβάνει υπόψη την πιθανότητα να θεωρούν κάποιοι στα ευρωπαϊκά κέντρα ισχύος τους Έλληνες σαν ένα συναισθηματικό και ανώριμο λαό με άναρχο χαρακτήρα, που χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση και έλεγχο, μέχρι να προσαρμοστεί στο ευρωπαϊκό status quo.
Ψάχνοντας απεγνωσμένα για μια κάποια λύση στα βάσανα που μας προκάλεσε η κρίση, δοκιμάσαμε – περάσαμε από τη γαλήνια και άγια μορφή του Παπαδήμου, το σπινθηροβόλο πνεύμα του Βενιζέλου, τη δωρική σοβαρότητα του Στουρνάρα και καταλήξαμε σ’ ένα ταλαντούχο …ηθοποιό. Ας ελπίσουμε η Κυβέρνηση στη χάραξη της πολιτικής της να λάβει υπόψη της όλες τις συνιστώσες, εσωτερικές και εξωτερικές και ας ευχηθούμε το σενάριο που θα γράψουν ξένοι σεναριογράφοι και στο οποίο θα κληθεί να πρωταγωνιστήσει ο υπουργός Oικονομικών της χώρας μας να ταιριάζει με την ιδιοσυγκρασία του και τους ρόλους της γκάμας του. Γιατί αν υπερισχύσει και πάλι η νεοφιλελεύθερης αντίληψης γερμανική γεωστρατηγική, τότε «Χε.. θέατρο, κα… παράσταση»…
