Στην Αθήνα ολοκληρώθηκε την Τετάρτη 23 Οκτωβρίου ο προσυνεδριακός διάλογος που πραγματοποίησε η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) ενόψει του ετήσιου τακτικού συνεδρίου που θα διεξαχθεί στη Ρόδο 7-9 Νοεμβρίου, με δύο διαδοχικές συναντήσεις και τη συμμετοχή στην πρώτη των αιρετών Βορείου και Νοτίου Αιγαίου και στη δεύτερη των αιρετών Αττικής.
Οι θεματικές ενότητες που συζητήθηκαν αφορούσαν στη νησιωτική πολιτική, την τουριστική ανάπτυξη και το μεταναστευτικό – προσφυγικό στην πρώτη και στη δεύτερη στην ενέργεια, την πολιτική προστασία, την κλιματική κρίση, τη διαχείριση υδάτων και την κυκλική οικονομία.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου αναφερόμενος στον προσυνεδριακό διάλογο που διεξήχθη για σχεδόν ένα μήνα ανά την Ελλάδα, τόνισε «ήταν μια ανοιχτή, δημοκρατική, ζωντανή διαδικασία, που θα κορυφωθεί στο συνέδριο, στόχος της οποίας ήταν να αναδειχθούν τα προβλήματα και οι ιδιαιτερότητες που αντιμετωπίζουν οι δήμοι και οι τοπικές κοινωνίες και να τεθεί η νέα πολιτική ατζέντα διεκδικήσεων και θέσεων για την επανεκκίνηση της Αυτοδιοίκησης».
Λ. Κυρίζογλου: «Επιτακτική η οικονομική ενίσχυση των ΟΤΑ»
Αναφερόμενός στα οικονομικά των δήμων ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ επανέλαβε ότι οι δήμοι «εξακολουθούν να μη δύνανται να αντιμετωπίσουν το λειτουργικό κόστος, καθώς τους έχουν αφαιρεθεί θεσμοθετημένοι πόροι, έχουν επιβαρυνθεί με την κατακόρυφη αύξηση του ενεργειακού κόστους και την άδικη επιβολή του τέλους ταφής».
Τόνισε ότι το ζήτημα των οικονομικών των δήμων η ΚΕΔΕ «το έθεσε ως επιτακτική ανάγκη στην κυβέρνηση ζητώντας την καταβολή επιπλέον 450 εκ. ευρώ για το 2024 και γενναία αύξηση των ΚΑΠ το 2025, την απόδοση των χρημάτων του τέλους ταφής, την απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων στους δήμους και την κατάργηση του άρθρου 44 του Ν. 5000/2010, που θεσπίζει ανώτατο πλαφόν 3,528 δισ. ευρώ στους ΚΑΠ».
Υπογράμμισε, επίσης, ότι η ΚΕΔΕ αναμένει να υλοποιηθεί σύντομα η υπόσχεση που δόθηκε στη συνάντηση με τον πρωθυπουργό, για extra οικονομική ενίσχυσή μας με ποσό περίπου 250 εκατομμυρίων ευρώ.
Αναφερόμενος στο ζήτημα του προσωπικού των δήμων, ο Λ. Κυρίζογλου ζήτησε μερική άρση της αναστολής προσλήψεων στους δήμους, πρόσληψη προσωπικού ιδιαίτερα στη δημοτική αστυνομία, άμεση συνέχιση εφαρμογής και λειτουργίας του προγράμματος απασχόλησης ανέργων 55-67.
Για το ζήτημα της διαχείρισης των πόσιμων υδάτων (ΔΕΥΑ) ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ ανέφερε ότι έχει κατατεθεί η πρόταση-μελέτη από ΚΕΔΕ, ΕΔΕΥΑ και ΕΕΤΑΑ, η οποία, «σε αντίθεση με την πρόταση του ΥΠΕΝ για τη δημιουργία φαραωνικών ΔΕΥΑ ανά περιφέρεια, προβλέπει τη λειτουργία μίας ΔΕΥΑ σε κάθε νομό και το Δ.Σ. του νέου σχήματος να ανήκει 100% στην Αυτοδιοίκηση», όπως σημείωσε.
Ως προς τα νησιά, ο Λ. Κυρίζογλου υπογράμμισε ότι η θέση της ΚΕΔΕ είναι να παραμείνει το υπάρχον σύστημα και εξέφρασε την αντίθεσή της «για το σχέδιο για τις Κυκλάδες, σύμφωνα με το οποίο θα εφαρμοστεί ένα 11μελές σύστημα διοίκησης, στο οποίο την πλειοψηφία θα έχει η ΕΥΔΑΠ Νήσων ή η ΕΥΔΑΠ. «Είμαστε αντίθετοι με το εξυφαινόμενο σχέδιο για τις ΔΕΥΑ γενικότερα αν δεν στηρίζεται σ΄ αυτό που καταρχήν συμφωνήσαμε. Και ιδιαίτερα για τους δήμους Κυκλάδων, διότι είναι αντισυνταγματικό και αντίθετο στη βούληση αυτών που καλούνται να το εφαρμόσουν», τόνισε ο Λ. Κυρίζογλου.
Αναφερόμενος στο πρόγραμμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την εκτέλεση έργων εξοικονόμησης πόσιμου νερού – με ωφελούμενους 81 συνολικά δήμους και ΔΕΥΑ – και την εκ των υστέρων απόφαση για συμμετοχή των δήμων και των ΔΕΥΑ με ποσοστό 20% στη χρηματοδότησή τους, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ ενημέρωσε ότι μετά από επίμονη παρέμβαση της ΚΕΔΕ, ανακοινώθηκε ότι για δήμους κάτω των 2.000 κατοίκων η συμμετοχή του ΥΠΕΝ είναι 100%, ενώ για δήμους άνω των 2.000 κατοίκων η συμμετοχή του υπουργείου είναι 95% και του οικείου δήμου στο 5%.
Για την ενέργεια, σημείωσε την πάγια θέση της Αυτοδιοίκησης ότι οι δήμοι πρέπει να έχουν προτεραιότητα στις ενεργειακές κοινότητες. «Δεν είναι δυνατόν», ανέφερε, «να μην υπάρχει χώρος στο δίκτυο για το ρεύμα που θα παράγουν οι δήμοι και να μην μπορούν με το ρεύμα αυτό να μειώνουν το κόστος λειτουργίας τους» .
Όσο για το πρόγραμμα «Απόλλων» που αφορά τις Ενεργειακές Κοινότητες ΟΤΑ, τόνισε ότι «μπορεί να φαίνεται ότι είναι σε θετική κατεύθυνση, όμως χρειάζεται σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση περαιτέρω επεξεργασία ώστε να υπάρχει μια σταθερή θέση ως προς την ωφέλεια, η οποία προκύπτει για τους δήμους και όχι να μας λένε 50% και μετά από μια ανάλυση να βγαίνει 25%».
Κλείνοντας, ο Λ. Κυρίζογλου τόνισε: «Όλα όσα τέθηκαν στον προσυνεδριακό διάλογο θα συζητηθούν, θα κωδικοποιηθούν και θα αποτελέσουν το νέο διεκδικητικό πλαίσιο της Αυτοδιοίκησης, την υλοποίηση του οποίου θα επιδιώξουμε μόνιμα και σταθερά. Και αν δεν γίνουν όλα αυτά, θα αλλάξουμε “βιολί”, θα ασκήσουμε μεγαλύτερη πίεση μέχρι να μας λάβουν υπόψη κυβέρνηση και πολιτικό σύστημα. Διότι έχουμε δίκιο για όλα όσα ζητάμε, τα προβλέπει το Σύνταγμα, ισχύουν στην Ευρώπη, μπορεί να γίνουν και εδώ».
Θ. Λιβάνιος: «Έρχεται έκτακτη επιχορήγηση 140 εκατ. €»
Μιλώντας στη δεύτερη προσυνεδριακή συνάντηση, ενώπιον των δημάρχων της Αττικής, ο υπουργός Εσωτερικών Θόδωρος Λιβάνιος ανακοίνωσε ότι μέχρι την Τρίτη 29 Οκτωβρίου θα γίνει η συγκρότηση της Επιτροπής Κώδικα του Υπουργείου Εσωτερικών και πριν το συνέδριο της ΚΕΔΕ θα πραγματοποιηθεί η πρώτη συνεδρίασή της.
Σε ό,τι αφορά στα οικονομικά, ανακοίνωσε ότι εντός της εβδομάδας θα δοθεί σε όλους τους δήμους έκτακτη επιχορήγηση 140 εκ. ευρώ, 90 εκ. ευρώ για ληξιπρόθεσμες οφειλές τους και 20 εκ. ευρώ για κάλυψη δικαστικών αποφάσεων. Επίσης, όπως σημείωσε, θα δοθεί για το 2024 μία επιπλέον – πέμπτη – δόση για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών των σχολείων.
Για το 2025 είπε ότι οι ΚΑΠ θα αυξηθούν κατά 53 εκ. ευρώ, ποσό που θα καλύψει την κάλυψη της αύξησης των μισθολογικών δαπανών.
Ν. Χαρδαλιάς: «Δήμοι με όρους πραγματικής δυνατότητας»
Στην ανάγκη να υιοθετηθεί μια ξεκάθαρη αλλαγή πορείας, που θα διασφαλίζει τη δυναμική παρουσία των Δήμων στο πλαίσιο ενός σύγχρονου αυτοδιοικητικού μοντέλου, αναφέρθηκε ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς στον χαιρετισμό που απηύθυνε στην προσυνεδριακή συνάντηση για τους Δήμους της Αττικής.
«Πάγια θέση μου είναι ότι οι Δήμοι πρέπει να αντιμετωπιστούν όχι με όρους αρμοδιότητας, αλλά πραγματικής δυνατότητας. Με οριζόντιες γενικές πολιτικές και μη εξειδικευμένες προσεγγίσεις δεν μπορούμε να πάμε μπροστά στην Αυτοδιοίκηση» υπογράμμισε και πρόσθεσε: «Κάθε Δήμος αποτελεί ένα γρανάζι ενός ευρύτερου μηχανισμού. Ξέρουμε όλοι πολύ καλά, ότι αρκεί ένα γρανάζι να σπάσει για να σταματήσει να λειτουργεί σωστά ολόκληρος ο μηχανισμός».
Ο περιφερειάρχης επεσήμανε ότι οι πολίτες ζητούν να βλέπουν πράξεις στην καθημερινότητά τους, καθώς «το μετρήσιμο αποτέλεσμα είναι το ουσιαστικό κριτήριο», ενώ επανέλαβε την αναγκαιότητα για τη θέσπιση ενός νέου νομοθετικού πλαισίου, που θα καθορίζει σαφώς τις δικαιοδοσίες των Δήμων, με στόχο την αποτελεσματικότητα: «Ήρθε η ώρα να τελειώνουμε με το γαϊτανάκι των ευθυνών. Έχω πει πολλές φορές ότι για κάθε πρόβλημα πρέπει να υπάρχει ένας υπεύθυνος – ένας να σχεδιάζει, πάντα σε συνεργασία με την κεντρική κυβέρνηση, ένας να υλοποιεί, ένας να λογοδοτεί» τόνισε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε μάλιστα, ότι εξίσου βασική προϋπόθεση είναι η επαρκής χρηματοδότηση της Αυτοδιοίκησης για την υλοποίηση των αναγκαίων έργων: «Φυσικά για όλες τις μεγάλες τομές απαιτούνται και οι απαραίτητοι πόροι. Αρμοδιότητες χωρίς την αναγκαία χρηματοδότηση είναι κενό γράμμα».
Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του, ο περιφερειάρχης εξέφρασε την αισιοδοξία του για τη διαβούλευση που ξεκινά επισήμως την επόμενη εβδομάδα με τον Υπουργείο Εσωτερικών και την κυβέρνηση για τη Νέα Χάρτα Αυτοδιοίκησης. «Στη διαβούλευση αυτή οφείλουμε να προσέλθουμε ενωμένοι, τα αποτελέσματά της θα κρίνουν αν θα πάμε μπροστά ή αν θα συνεχίσουμε να είμαστε δέσμιοι των προβλημάτων μας. Τη νέα χάρτα της αυτοδιοίκησης, την οφείλουμε στις γειτονιές μας, στις πόλεις μας, στην Ελλάδα και τους συμπολίτες μας, στα παιδιά μας. Και σε αυτή την προσπάθεια η Αττική θα είναι πρωταγωνίστρια» κατέληξε ο Ν. Χαρδαλιάς.
Δήμοι και ενεργειακή μετάβαση
«Τα ζητήματα της ενέργειας τα τελευταία χρόνια απέκτησαν για την Τοπική Αυτοδιοίκηση μεγάλο συντελεστή βαρύτητας καθώς οι δήμοι καλούνται να διαχειριστούν το αυξημένο ενεργειακό κόστος, την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, την ανάγκη προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή», τόνισε ο πρόεδρος της Επιτροπής Ενέργειας και Περιβάλλοντος και δήμαρχος Καρύστου Ελευθέριος Ραβιόλος.
«Αλλά», σημείωσε, «για να διαχειριστούν οι δήμοι αυτό το κρίσιμο ζήτημα απαιτείται να υιοθετηθεί ένα νέο μοντέλο της “ενεργειακής λειτουργίας” τους, μια ουσιαστική και στοχευμένη στήριξη από τις κεντρικές υπηρεσίες του κράτους». Σύμφωνα με τον ίδιο, «απαιτείται το αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να ακούει τους δήμους και τις θέσεις τους», όπως:
– Οι δήμοι και οι τοπικές κοινωνίες να είναι συνδιαμορφωτές της νέας κατάστασης που αναμένεται να υπάρξει και ουσιαστικοί συνομιλητές.
– Να ανοίξει η συζήτηση περί των αντισταθμιστικών οφελών των δήμων και των τοπικών κοινωνιών υπό το πρίσμα της αναλογικότητας.
– Για την εγκατάσταση και λειτουργία έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και έργων αποθήκευσης να υπάρξουν σοβαροί περιβαλλοντικοί όροι, περιορισμοί και κανόνες που θα διασφαλίζονται πλήρως οι τοπικές παραγωγικές δραστηριότητες.
– Να διασφαλιστεί ουσιαστική συμμετοχή των δήμων κατά την αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που επίκειται.
– Να γίνει αποδεκτό το αίτημα περί συμμετοχής εκπροσώπου του εκάστοτε Δήμου ή εκπροσώπου της ΚΕΔΕ, στον οποίο χωροθετούνται έργα ΑΠΕ, στο Κεντρικό Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΚΕΣΠΑ) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
– Να υποστηριχθούν και να προωθηθούν οι ενεργειακές κοινότητες και να τους δοθεί κατά προτεραιότητα διασύνδεση με τα ηλεκτρικά δίκτυα.
Δήμοι και Πολιτική Προστασία
«Ως αυτοδιοίκηση δεν φοβόμαστε να σηκώσουμε και πρόσθετες ευθύνες αφού υπάρχουν οι αναγκαίες προϋποθέσεις. Αρκεί να ξέρουμε τι υποχρεούμαστε να κάνουμε, με ποιο προσωπικό και μέσα, με ποιους πόρους και με την υποχρέωσή μας τότε ν’ αξιολογούμαστε όλοι για την ικανότητα και τις αδυναμίες μας, και η αυτοδιοίκηση αλλά και οι κρατικοί φορείς και οι κάθε είδους αρμόδιοι», τόνισε στην εισήγησή του ο πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας & Κλιματικής Κρίσης και δημοτικός σύμβουλος Πεντέλης Βλάσσης Σιώμος,.
Αναφερόμενος στον ρόλο της αυτοδιοίκησης, στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας, σημείωσε ότι καλείται τα επόμενα χρόνια να διαχειριστεί και τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Έθεσε ωστόσο μεταξύ των άλλων τις εξής προϋποθέσεις:
– -θεσμική αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων και διαμόρφωση ενός σταθερού στο χρόνο θεσμικού πλαισίου,
– διοικητική προσαρμογή στα πλαίσια της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης με κωδικοποίηση των αρμοδιοτήτων σε κάθε επίπεδο της διοίκησης,
– σταθερή οργανωτική δομή της πολιτικής προστασίας σε επίπεδο δήμου και σε διαδημοτικό επίπεδο,
– στελέχωση τοπικών δομών με μόνιμο προσωπικό και επικουρική ενίσχυση με έκτακτο προσωπικό και εθελοντικές ομάδες,
– εξειδίκευση του επιχειρησιακού σχεδιασμού σε τοπικό επίπεδο για κάθε κατηγορία κινδύνου και δημιουργία εργαλείων παραμετροποίησης και εφαρμογής του σχεδιασμού αυτού,
– διασφάλιση του απαιτούμενου βάσει του σχεδιασμού μηχανολογικού και τεχνολογικού εξοπλισμού,
– σταθερή και επαρκή ετήσια χρηματοδότηση και διασφάλιση στοχευμένων χρηματοδοτικών λύσεων μέσα από ανταγωνιστικά και άλλα προγράμματα,
– αξιοποίηση ειδικών εφαρμογών ΤΠΕ και προϊόντων της επιστημονικής έρευνας για τη πρόληψη και τη θωράκιση ευάλωτων περιοχών από κινδύνους φυσικών καταστροφών,
– εκπόνηση πολυετούς ειδικού προγράμματος για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δημοτικών υποδομών,
– χρηματοδότησή του μέσω του τέλους ανθεκτικότητας,
– διαβαθμισμένη εκπαίδευση στελεχών ΟΤΑ, εθελοντικών ομάδων και του τοπικού πληθυσμού σε θέματα πρόληψης και διαχείρισης κινδύνων.
Διαχείριση αποβλήτων και υδάτων
Τα απόβλητα και η διαχείρισή τους ανέκαθεν αποτελούσαν για την Τοπική Αυτοδιοίκηση αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής λειτουργίας της. Ωστόσο σήμερα οι δήμοι καλούνται να διαχειριστούν πολύ πιο σύνθετες και δύσκολες καταστάσεις κύρια λόγω της στρεβλής κατάστασης, όπως έχει διαμορφωθεί τα προηγούμενα χρόνια, από τις κεντρικές υπηρεσίες τους κράτους, αλλά και λόγω της μεθοδευμένης προσπάθειας που γίνεται ανά τακτά διαστήματα αρμοδιότητες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α’ Βαθμού να αφαιρεθούν και να εκχωρηθούν στο αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τόνισε ο πρόεδρος της Επιτροπής Διαχείρισης Υδάτων και Κυκλικής Οικονομίας και πρ. δήμαρχος Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Ζέρβας.
Αναφερόμενος στο τέλος ταφής, σημείωσε ότι «η επιβολή του γονάτισε οικονομικά τους δήμους, φορτώνοντάς τους με ευθύνες που κανονικά θα έπρεπε να αποδοθούν στο κεντρικό κράτος για την ολιγωρία του στα θέματα της διαχείρισης των αποβλήτων» και τόνισε ότι «η θέση της αυτοδιοίκησης είναι αδιαπραγμάτευτη, το τέλος ταφής είναι οικονομικοί πόροι των δήμων και θα πρέπει να τους επιστραφούν».
Τέλος, για τα ζητήματα των υδάτων ο Κ. Ζέρβας σχολιάζοντας την απόφαση του ΥΠΕΝ, «που με την πρόφαση της αντιμετώπισης της λειψυδρίας και χωρίς να έχει καταρτίσει και παραδώσει στην ΚΕΔΕ και στην ΕΔΕΥΑ κανένα σχέδιο νόμου, όπως είχε δεσμευτεί», όπως ανέφερε, «προβαίνει σε δηλώσεις για αναγκαστικές συνενώσεις των ΔΕΥΑ, οι οποίες αντίκεινται στο Σύνταγμα και στους Νόμους που διέπουν την λειτουργία τους, καθώς και την προστασία των λειτουργικών και περιουσιακών δικαιωμάτων τους».
Επισήμανε δε ότι η ΚΕΔΕ «έχει καταθέσει συγκεκριμένη και επιχειρησιακά τεκμηριωμένη λύση για τις ΔΕΥΑ, την οποία το αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας οφείλει να δει με την δέουσα προσοχή».
