Γράφει η
Ελένη
Κονιαρέλλη – Σιακή
Συχνά η φαντασία µας γίνεται δηµιουργική, γεννά εµπνευσµένες ιδέες, αποµυθοποιεί το αξεδιάλυτο, και ζωγραφίζει συναρπαστικές εικόνες και ονειρικά σχέδια. Τότε ο µαγικός κόσµος µας, περνά µε ανοδική πορεία στη θέαση ενός χρόνου ποιοτικού, σε µια αποφασιστική θετική σχέση µε τη ζωή µας, που ωθεί την πέννα να γεννήσει εικόνες, πρόσωπα και είδωλα για πολυάριθµα γεγονότα και πράγµατα που εξακολουθούν να µας µιλούν ακατάπαυστα, άσχετα αν ο χρόνος τα έχει ολοκληρωτικά παγώσει και έχουν περάσει από τότε, αµέτρητοι αινιγµατικοί αιώνες…
Μία µοναδική ευκαιρία που µας µεταφέρει σε µια Αρχαία εποχή, είναι να «εξερευνήσουµε» τα ιστορικά ερείπια της ΠΟΜΠΗΙΑΣ, της πόλης που πάγωσε στο χρόνο, µετά από την τροµερή έκρηξη του ηφαιστείου του όρους ΒΕΖΟΥΒΙΟΣ το 79 µ.Χ, και σήµερα αποτελεί µία ζωντανή µαρτυρία αυτού του καταστρεπτικού γεγονότος.
Το έτος 79 µ.Χ, η Ποµπηία ήταν µια Αρχαία πόλη της Νότιας Ιταλίας, µε πληθυσµό περίπου 15.000 κατοίκους που περηφανεύονταν για την ακµή της και τις ανέσεις που είχε αποκτήσει, όπως ήταν τα εντυπωσιακά κτίρια, καταστήµατα, βίλες, ακόµα και πολυτελή Λουτρά. Ανάµεσα στους κατοίκους της Ποµπηίας υπήρχαν και πολλοί πλούσιοι Ρωµαίοι. Αυτή την όµορφη ζωή απολάµβαναν οι κάτοικοι και το µυαλό τους δεν πήγαινε καθόλου στην επικείµενη καταστροφή που καραδοκούσε, αν και το 62 µ.Χ είχε γίνει ένας σφοδρότατος σεισµός που -όπως φαίνεται- ήταν µόνο το προµήνυµα για την ολοσχερή καταστροφή της όµορφης και πλούσιας πόλης.
Όλα ξεκίνησαν µε βροχή ελαφρόπετρας που κράτησε περίπου 18 ώρες, και κάποια στιγµή -µέσα στη νύχτα- άρχισαν πυρωµένες ροές από το ηφαίστειο που αποτελούνταν από καυτή τέφρα και λάβα που κατέπνιξε και έκαψε τον πληθυσµό, που µάταια προσπαθούσε να αποµακρυνθεί. Ήταν 24 Αυγούστου του 79 µ.Χ, και σε ελάχιστη ώρα η ηφαιστειακή λάβα και τέφρα που κατέβηκαν από τον ουρανό κάλυψαν την πόλη, ενώ ένα σκοτεινό σύννεφο στάχτης -που ήταν ορατό από απόσταση έως 100 µιλίων- «έκρυψε» τα σπίτια, τους κατοίκους, τους δρόµους, τους ανθρώπους, τις δηµόσιες δοµές, και τα καθηµερινά αντικείµενα.
Ύστερα από το σύννεφο της στάχτης, µια αφάνταστη καταιγίδα από ηφαιστειακά αναβλύσµατα και κίσηρη (ελαφρόπετρα), σκέπασαν την πόλη, και επάνω από αυτά επικάθησε νέο στρώµα στάχτης σε ύψος περισσότερο από 3 µέτρα, για να ακολουθήσει και νέο στρώµα στάχτης και πέτρες, ώστε η σηµερινή επίχωση να φτάνει στα 6 – 7 µέτρα.
Υπολογίζεται ότι περισσότερα από 2.000 άτοµα θάφτηκαν ζωντανά και πέθαναν από ασφυξία µέσα στην πόλη και στα γύρω κοντινά µέρη. Έτσι δηµιουργήθηκε ένα συγκλονιστικό σκηνικό που συνεχίζει και σήµερα να συναρπάζει και να «γοητεύει» τους επισκέπτες.
Κανείς δε γνωρίζει την ακριβή ηµεροµηνία της έκρηξης του Ηφαιστείου στο όρος Βεζούβιος της Νότιας Ιταλίας. Ο αρχαίος Ρωµαίος ποιητής, Πλίνιος ο Νεότερος, που είδε την έκρηξη του Βεζούβιου, είπε ότι συνέβη στις 24 Αυγούστου του 79 µ.Χ. Όµως από πολλούς µελετητές αµφισβητείται αυτή η ηµεροµηνία λόγω των αντικειµένων που βρέθηκαν, όπως ρούχα και τρόφιµα, και άλλα πολλά που είχαν θαφτεί στη στάχτη. Για παράδειγµα τα ρούχα που βρέθηκαν ήταν για την εποχή πολύ πιο βαριά από τα καλοκαιρινά που θα έπρεπε να φορούν τον Αύγουστο µήνα, τα φρούτα τα καλοκαιρινά βρίσκονταν ήδη στην αγορά αποξηραµένα, κ.λπ. (Πηγή: «Η καταστροφή της Ποµπηίας», τ.χ. 56, Φεβρ.1973, Εικονογρ. Ιστορία).
Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΠΟΜΠΗΙΑΣ!
Πέρασαν αιώνες σιωπής και η όµορφη Αρχαία Ποµπηία θαµµένη κάτω από τη στάχτη, παγωµένη και ξεχασµένη από το χρόνο, ήταν αδύναµη να µαρτυρήσει την Ιστορία της: «Ποια ήταν, πώς ήταν, και πόσος χρόνος και πόνος είχε θαφτεί µαζί της;».
Το 1592 ο αρχιτέκτονας Ντοµένικο Φοντάνα, ενώ έσκαβε ένα υπόγειο κανάλι νερού, ανακάλυψε µε µεγάλη έκπληξη και ταραχή παλιούς τοίχους στολισµένους µε περίτεχνους πίνακες και γραφές! Το 1748 ο Ισπανός αρχιτέκτονας R.J. de Alcubierre ανακάλυψε πολλά λείψανα στην περιοχή! Τέλος το 1763, «έπεσαν» επάνω σε µια επιγραφή που επιβεβαίωσε ότι η τοποθεσία αυτή, ήταν η ΠΟΜΠΗΙΑ!
Στο χρόνο που κύλησε µετά τη συνταρακτική ανακάλυψη της Ποµπηίας έγιναν πολλές ανασκαφές που έφεραν στο φως σπουδαίες ανακαλύψεις, όπως «η εύρεση κενών χώρων στα στρώµατα της τέφρας… που περιείχαν ανθρώπινα λείψανα. Ο ερευνητής Giuseppe Fiorelli βρήκε αυτά τα λείψανα και τα γέµισε µε γύψο, για να φτιάξει τα µοντέλα των σωµάτων, µία τεχνική που χρησιµοποιείται ακόµα κα σήµερα. Αργότερα χώρισαν την πόλη σε διάφορα µέρη και αρίθµησαν τα σπίτια, καταγράφοντας µε προσοχή όλες τις πληροφορίες και τα ευρήµατα που είχαν.
Σήµερα η Ποµπηία είναι ένας ενεργός αρχαιολογικός χώρος στον οποίο εργάζονται πολλοί αρχαιολόγοι σε µικρά και µεγάλα έργα. Μια ολόκληρη πόλη έχει µετατραπεί σ’ ένα µεγάλο «εργοτάξιο», που έχει χωριστεί σε συνοικίες που η κάθε µία έχει τα δικά της µέρη και τα δικά της αξιοθέατα.
Έτσι έχουµε:
- Το «Ρωµαϊκό Αµφιθέατρο», ένα αξιοσηµείωτο οικοδόµηµα, διακοσµηµένο µε µάρµαρα, που κατασκευάστηκε γύρω στο 70 π. Χ, και προηγείται του Κολοσσαίου κατά έναν αιώνα, και έχει χωρητικότητα για περισσότερους από 20.000 θεατές!
- Το «Φόρουµ», η ενδιαφέρουσα Ρωµαϊκή Αγορά, που προσφέρει στον επισκέπτη ένα εκπληκτικό σηµείο από το οποίο µπορεί να δει κανείς τον ΒΕΖΟΥΒΙΟ να απλώνει τη σκιά του επάνω στην κατεστραµµένη σήµερα πόλη της Ποµπηίας (πηγές: Βικιλεξικό, λήµµα: ΠΟΜΠΗΙΑ, και άλλα).
- «Ο Ναός του Απόλλωνα», που αποτελεί το σύµβολο της µακράς Ιστορίας της πόλης. Το πραγµατικό άγαλµα του Απόλλωνα -καθώς και πολλά άλλα- έχουν χαθεί, αλλά µπορεί ο επισκέπτης να δει εκεί τα αντίγραφά τους.
- «Τα Λουτρά Stabian», που διέθεταν 3 Ιαµατικά Λουτρά, το καθένα µε θαλάµους που διατηρούσαν υψηλές θερµοκρασίες µε την κυκλοφορία ζεστού νερού µέσω των τοίχων των δωµατίων.
- Είναι πολλά τα αξιοθέατα, τα περίεργα, και τα µυστηριώδη που σώζονται µέσα στα ερείπια της παγωµένης µέσα στο χρόνο πόλης, όπως: Η «Vila dei Misteri», αξιόλογο αρχιτεκτονικό αριστούργηµα, που βρίσκεται στην καρδιά των ερειπίων της Ποµπηίας. ∆ιαθέτει δικό της κήπο και ευρύχωρη βεράντα, ενώ το εσωτερικό της είναι διακοσµηµένο µε υπέροχα έργα τέχνης. Το όνοµα της βίλας µας οδηγεί στην µυστηριώδη τελετή που υπάρχει ζωγραφισµένη στους τοίχους, µε εκπληκτικές λεπτοµέρειες που απεικονίζουν µία γυναίκα που υποβάλλεται σε µύηση στη λατρεία του ∆ιόνυσου.
- «Lupanare»: Τέλος, ανάµεσα στους πολλούς Οίκους Ανοχής που υπάρχουν στα ερείπια της νεκρής πόλης, ξεχωρίζει ο Lupanar, ως ο πλέον ιδιαίτερος. Στους τοίχους υπάρχουν «τολµηρά» γκράφιτι που πιστεύεται ότι δηµιουργήθηκαν από τις κοπέλες του οίκου και τους πελάτες τους.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
- Μία σύγχρονη ηφαιστειακή και ανθρωπολογική µελέτη, έδειξε ότι ο θάνατος των κατοίκων δεν προήλθε από την ίδια την τέφρα, αλλά από την τεράστια αύξηση της θερµοκρασίας που έφτασε ακόµη και τους 250 βαθµούς Κελσίου.
- Ο Πλίνιος ο Νεότερος είχε υποστηρίξει, ότι το γεγονός της τροµερής έκρηξης του ηφαιστείου Βεζούβιος, είχε επίκεντρο τον Κόλπο της Νάπολης.
- Ενώ αρχικά η φοβερή έκρηξη προσδιορίστηκε στον µήνα Αύγουστο, αργότερα αµφισβητήθηκε και µετατέθηκε στις 23 Νοεµβρίου του 72 µ.Χ, ενώ άλλο έγγραφο του 2018 που βρέθηκε αργότερα, κατοχύρωσε την τελική ηµεροµηνία στις 24 – 25 Οκτωβρίου του 72 µ.Χ.
- Οι κάτοικοι της Αρχαίας Ποµπηίας ζούσαν σε άσχηµες συνθήκες καθαριότητας. Οι ερευνητές µελετώντας τα άλατα που είχαν µαζευτεί στα Λουτρά της καταστραµµένης πόλης, διαπίστωσαν ότι το ίδιο νερό το χρησιµοποιούσαν ξανά και ξανά… Οι συνθήκες βελτιώθηκαν σηµαντικά τον 1ο αιώνα µ.Χ. όταν ο Αυτοκράτορας Αύγουστος συνέδεσε την Ποµπηία µε ένα µεγάλο ρωµαϊκό δίκτυο ύδρευσης που έφερνε φρέσκο νερό από τις πηγές των Απεννίνων.
- Το 2009 στο Μουσείο της Μελβούρνης το animation που δηµιουργήθηκε, «µεταφέρει» τους θεατές σ’ εκείνη την ηµέρα και ξαναζωντανεύει τους ήχους και τις εικόνες της θανατηφόρας έκρηξης, κατά την οποία θάφτηκε η πόλη κάτω από την ηφαιστειακή λάβα και τα συντρίµµια.
Μία επίσκεψη στην ΠΟΜΠΗΙΑ, είναι ένα µοναδικό ταξίδι στο χρόνο και µία εξαιρετική ευκαιρία που θα µας συνδέσει µε την Αρχαιότητα. Ένας περίπατος σήµερα στους δρόµους ρωµαϊκής πόλης, φέρνει µπροστά στα µάτια µας, για να δούµε κι εµείς τα καλοδιατηρηµένα δηµόσια κτήρια, την καθηµερινή ζωή, την τέχνη και τον πολιτισµό των κατοίκων της. Η ΠΟΜΠΗΙΑ µε την συναρπαστική ιστορία της, σήµερα είναι Μνηµείο Παγκόσµιας Κληρονοµιάς της UNESCO!
