Συνεχίζεται η διαφωνία Περιφέρειας Αττικής – ΚΕΔΕ ως προς το αναθεωρημένο ΠΕΣΔΑ για το Λεκανοπέδιο
Σε ένα διαρκές πολιτικό «πινγκ-πονγκ» µε «µπαλάκι» την ευθύνη της διαχείρισης των απορριµµάτων του Λεκανοπεδίου επιδίδονται η Περιφέρεια Αττικής και η Κεντρική Ένωση ∆ήµων Ελλάδος (ΚΕ∆Ε).
Η πιο πρόσφατη… παρτίδα ξεκίνησε µε αφορµή την επιστολή της περιφερειάρχη Ρένας ∆ούρου προς τους 66 ∆ήµους της Αττικής, µε την οποία τους θέτει σε εγρήγορση, προκειµένου να καταστεί εφικτή η απορρόφηση των προβλεπόµενων ευρωπαϊκών κονδυλίων µε βάση το αναθεωρηµένο Περιφερειακό Σχέδιο ∆ιαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣ∆Α). «Η βάση του νέου περιφερειακού σχεδίου δεν είναι πλέον ο χώρος διάθεσης στη Φυλή αλλά η αποκεντρωµένη διαχείριση, µε δηµόσιο χαρακτήρα και µε διαλογή στην πηγή, ανακύκλωση, κ.ά.», αναφέρει χαρακτηριστικά η Ρ. ∆ούρου, χαρακτηρίζοντας «κρίσιµο και κοµβικό τον ρόλο των ∆ήµων», καθώς, όπως αναφέρει «από απλοί συλλέκτες και µεταφορείς απορριµµάτων αναλαµβάνουν ευθύνες σχεδιασµού δηµοτικών δικτύων και υποδοµών για τοπική διαχείριση».
Με εκτενέστατη ανακοίνωσή της, η ΚΕ∆Ε κατηγορεί την περιφερειάρχη ότι «επιχειρεί να φορτώσει στους ∆ήµους τη δική της ανεπάρκεια, την καθυστερηµένη δράση της και την παρουσίαση ενός µη υλοποιήσιµου σχεδιασµού σχετικά µε το ζήτηµα της διαχείρισης των απορριµµάτων του Λεκανοπεδίου», χαρακτηρίζοντάς την ως «αποκλειστικά υπεύθυνη για τα αδιέξοδα που σύντοµα θα δηµιουργηθούν στην Αττική».
Ωστόσο, ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης ∆ήµων Αττικής (ΠΕ∆Α) Νίκος Σαράντης, κατηγορεί τον πρόεδρο της ΚΕ∆Ε Γιώργο Πατούλη ότι «για µια ακόµη φορά προκαταλαµβάνει τις απόψεις της, την ώρα που εξελίσσεται ο διάλογος για τον ΠΕΣ∆Α και τα Τοπικά Σχέδια ∆ιαχείρισης».
Η επιστολή της περιφερειάρχη Ρένας Δούρου στους 66 Δήμους της Αττικής για την διαχείριση των απορριμμάτων, απαντήθηκε εκτενώς από την ΚΕΔΕ και η διαμάχη των δύο πλευρών φούντωσε ξανά.
Σε επιστολή που απέστειλε προς όλους τους Δημάρχους της Αττικής, η Περιφερειάρχης Ρένα Δούρου τονίζει πως «πλέον βρισκόμαστε σε νέα δεδομένα», με την Περιφέρεια Αττικής να διαθέτει, από τα τέλη Δεκεμβρίου (ΦΕΚ 4175/Β/23.12.2016), νέο νομικό πλαίσιο διαχείρισης αποβλήτων, επισημαίνοντας ότι η αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ ήταν μια αναγκαιότητα προκειμένου να ευθυγραμμιστεί η διαχείριση των απορριμμάτων της Αττικής τόσο με την ευρωπαϊκή όσο και με την εθνική νομοθεσία, στη βάση των αρχών της εγγύτητας, της αποκέντρωσης, της ανακύκλωσης, της επανάχρησης και στην κατεύθυνση της υλοποίησης της κυκλικής οικονομίας.
Η Περιφερειάρχης υπογραμμίζει ότι βασικός στόχος του νέου ΠΕΣΔΑ είναι να μπει τέλος στο πλήρως αποτυχημένο μοντέλο του μοναδικού χώρου διάθεσης μέσα από ανοικτές διαδικασίες κοινωνικής διαβούλευσης, τονίζοντας ότι «η βάση του νέου περιφερειακού σχεδίου δεν είναι πλέον ο χώρος διάθεσης στη Φυλή αλλά η αποκεντρωμένη διαχείριση, με δημόσιο χαρακτήρα και με διαλογή στην πηγή, ανακύκλωση, κ.α.». Κρίσιμο και κομβικό χαρακτηρίζει η ίδια τον ρόλο των δήμων σε αυτή την διαδικασία, καθώς όπως αναφέρει «από απλοί συλλέκτες και μεταφορείς απορριμμάτων οι δήμοι αναλαμβάνουν ευθύνες σχεδιασμού δημοτικών δικτύων και υποδομών για τοπική διαχείριση».
Ακολουθούν σημεία από την επιστολή της Περιφερειάρχη προς τους 66 Δημάρχους της Αττικής:
– Μετά από την έγκριση του σχεδιασμού, εισερχόμαστε στη φάση της υλοποίησής του. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται νέες ευθύνες για όλους μας. Ευθύνες για την ανάληψη εκείνων των πρωτοβουλιών που θα δημιουργήσουν τις κατάλληλες προϋποθέσεις, έτσι ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι του Περιφερειακού και του Εθνικού Σχεδιασμού προς όφελος της δημόσιας υγείας, του περιβάλλοντος, των πολιτών.
– Δεν αρκεί όμως η έγκριση του ΠΕΣΔΑ για την επίτευξη των στόχων που θέτει ο Εθνικός Σχεδιασμός (ΕΣΔΑ) για υψηλά ποσοστά ανακύκλωσης, κομποστοποίησης και εκτροπής από την ταφή – ποσοστά που εναρμονίζονται με τους στόχους που θέτει η ευρωπαϊκή πολιτική διαχείρισης των απορριμμάτων.
– Η υλοποίηση του νέου σχεδίου εξαρτάται αφενός από τη συντονισμένη δράση των δύο βαθμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Περιφέρειας και Δήμων της Αττικής, και αφετέρου, από την αποτελεσματική δραστηριοποίηση των Δήμων, κυρίως σε ό,τι αφορά τις λεγόμενες soft δράσεις (όπως την πρόληψη, τη διαλογή στην πηγή, την ανακύκλωση, την επανάχρηση).
– Στο πλαίσιο αυτό, τα Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης Απορριμμάτων αποτελούν τον κρίσιμο παράγοντα – εργαλείο για την επίτευξη των στόχων αυτών. Στην κατεύθυνση αυτή, με αίσθηση ευθύνης, η Περιφέρεια Αττικής είναι έτοιμη να σταθεί αρωγός στις προσπάθειές σας, προκειμένου να διασφαλιστεί τόσο η χρηματοδότηση (μέσω ευρωπαϊκών ή άλλων προγραμμάτων) συγκεκριμένων πρωτοβουλιών για τις soft δράσεις που επείγουν για να αποτραπεί από την ταφή όσο το δυνατόν μεγαλύτερο ποσοστό απορριμμάτων, όσο και η θεσμική, τεχνική θωράκιση υλοποίηση των δράσεων του α’ βαθμού, για να γίνουν μέρος της καθημερινότητας των δημοτών.
– Μετά την έγκριση του νέου ΠΕΣΔΑ που έχει ενσωματώσει και τα ΤΣΔΑ των δήμων, η ανυπαρξία προτάσεων χρηματοδότησης για «Δράσεις για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αστικών Αποβλήτων» από όλους τους δήμους της Αττικής, είναι ανεπίτρεπτη γιατί λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας στην υλοποίηση του νέου σχεδίου.
– Αυτήν την πραγματικότητα οφείλουμε να την αντιμετωπίσουμε με σοβαρότητα, συνεργασία και σχέδιο. Διότι η επίτευξη των στόχων του ΠΕΣΔΑ προϋποθέτει την υποβολή συγκεκριμένων προτάσεων και δράσεων από το σύνολο των Δήμων της Αττικής, έτσι ώστε να αξιολογηθεί κάθε πρόταση ξεχωριστά αλλά και όλες μαζί. Στόχος η εκπόνηση, με τη συμβολή του ΕΔΣΝΑ, ενός ενιαίου, σαφούς, ‘Οδικού Χάρτη’ υλοποίησης του ΠΕΣΔΑ.
– Σε αυτήν τη δύσκολη οικονομική συγκυρία είμαστε υποχρεωμένοι να αναζητήσουμε και να βρούμε εκείνους τους τρόπους που καλύπτουν τις ανάγκες των δήμων της Περιφέρειας Αττικής για τα ΒΑΑ. Και τούτο μπορούμε να το πράξουμε μόνο με σχέδιο και κοινές δράσεις, προκειμένου να επιτύχουμε μείωση του κόστους και μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας και των δύο βαθμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
– Η φετινή χρονιά είναι κομβικής σημασίας για το μείζον θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων. Το στοίχημα της υλοποίησης της νέας πολιτικής είναι συλλογικό και επιβάλλει σε όλους μας υπεύθυνη και συστηματική δράση, μακριά από εντυπωσιοθηρία και αμφίβολης αποτελεσματικότητας στρατηγικές.
– Ο μόνος δρόμος είναι η δράση στο πλαίσιο του ΠΕΣΔΑ, με συγκεκριμένη στοχοθεσία, σύστημα και σοβαρότητα, στη βάση του νόμου που, όλοι οφείλουν να γνωρίζουν και ο οποίος προβλέπει συγκεκριμένες και σαφείς αρμοδιότητες της ΤΑ α’ και β’ βαθμού στη διαχείριση των απορριμμάτων.
«Δεν θα φορτώσει στους Δήμους τη δική της ανεπάρκεια»
«Αποκλειστικά υπεύθυνη για τα αδιέξοδα που θα δημιουργηθούν στο ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων του Λεκανοπεδίου είναι η περιφερειάρχης», απαντά η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος, σε εκτενέστατη ανακοίνωση που εξέδωσε, απαντώντας λεπτομερώς στην επιστολή Δούρου προς τους 66 Δήμους.
Παραθέτοντας «10 Αλήθειες», όπως τις ονομάζει, η ΚΕΔΕ αναφέρει αναλυτικά τα εξής:
«Με επιστολή που απέστειλε στους Δήμους της Αττικής, η Περιφερειάρχης κυρία Δούρου επαναλαμβάνει μονότονα την ίδια τακτική. Επιχειρεί να φορτώσει στους Δήμους τη δική της ανεπάρκεια, την καθυστερημένη δράση της και την παρουσίαση ενός μη υλοποιήσιμου σχεδιασμού σχετικά με το ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων του Λεκανοπεδίου.
Η κυρία Δούρου είναι αποκλειστικά υπεύθυνη για τα αδιέξοδα που σύντομα θα δημιουργηθούν στην Αττική. Αντί όμως να αναλάβει τις ευθύνες της, πετάει το μπαλάκι στους Δήμους. Πριν από μερικούς μήνες μας έλεγε ότι είναι πρόθυμη να δώσει την αρμοδιότητα στους Δήμους. Και τώρα, επιχειρεί να τους μεταφέρει τις ευθύνες για τις δικές της παραλείψεις.
Παραλείπει όμως σε αυτή την επιστολή να μας πει μερικές αλήθειες.
Αλήθεια πρώτη: Η ΚΕΔΕ τοποθετήθηκε υπεύθυνα στο ζήτημα του νέου Εθνικού Σχεδιασμού Διαχείρισης Αποβλήτων
Η ΚΕΔΕ έγκαιρα, μέσα από αποφάσεις των συλλογικών της οργάνων αλλά και των συνεδρίων της, τοποθετήθηκε θετικά απέναντι στη φιλοσοφία του νέου Εθνικού Σχεδιασμού Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ).
Παράλληλα όμως φρόντισε έγκαιρα να διατυπώσει την άποψη πως οι τιθέμενοι στόχοι είναι μεν προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο είναι και υπερ-φιλόδοξοι και απαιτούν διαφορετικό χρονικό προγραμματισμό για την επίτευξή τους.
Εξίσου έγκαιρα, από το συνέδριο των ΦοΔΣΑ στην Κρήτη την άνοιξη του 2015, η ΚΕΔΕ αποτίμησε τις ανάγκες χρηματοδότησης για την επίτευξη των στόχων σε 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ, και έθεσε τα ερωτήματα στα αρμόδια υπουργεία για το ποιος είναι ο σχεδιασμός για τη χρηματοδότηση των αναγκαίων υποδομών και δράσεων, όταν τα διαθέσιμα από το ΕΣΠΑ υπολείπονται του ενός δισεκατομμυρίου.
Αλήθεια δεύτερη: Η θέση μας για τα Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων
Όσον αφορά τα Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων η ΚΕΔΕ επίσης χαιρέτησε την πρωτοβουλία του σχεδιασμού και σε τοπικό επίπεδο.
Όμως η υλοποίηση των Τοπικών Σχεδίων Διαχείρισης από την πλευρά των δήμων, δεν έγινε με βάση συγκεκριμένο πλαίσιο και στοχοθέτηση σε Περιφερειακό Επίπεδο, αλλά με βάση τις γενικές κατευθύνσεις του Εθνικού Σχεδιασμού. Αυτό οφείλεται στην πολιτική της Περιφέρειας, γι’ αυτό και τα αποτελέσματα κρίνονται μάλλον πενιχρά. Τα περισσότερα σχέδια είναι γενικόλογες αναπαραγωγές παρεμφερών κειμένων, ενώ τα πολυσυζητημένα Πράσινα Σημεία και οι μικρές μονάδες κομποστοποίησης που προβλέπονται, μπορούν απλά να ανακουφίσουν το οξύτατο πρόβλημα διάθεσης που προσωρινά αντιμετωπίζεται αποκλειστικά και μόνο από το ΧΥΤΑ Φυλής.
Η ΚΕΔΕ επισήμανε ωστόσο την αναγκαιότητα να προηγηθούν οι βασικοί άξονες του νέου ΠΕΣΔΑ με τον καθορισμό σε αδρές γραμμές των προβλεπόμενων «βαριών» υποδομών. Το περίγραμμα αυτό δεν υπήρξε ποτέ. Ωστόσο, το σύνολο σχεδόν των δήμων της Αττικής, χωρίς πραγματική τεχνική υποστήριξη ή χρηματοδότηση, συνέταξαν ΤΣΔΑ στη βάση «περιεχομένων» που πρότεινε η Περιφέρεια Αττικής και ο ΕΔΣΝΑ, χωρίς προηγούμενη διαβούλευση, και τα οποία «περιεχόμενα» ενσωματώθηκαν τελικά και ως Παράρτημα στον νέο ΕΣΔΑ στο τέλος του 2015.
Επισημαίνεται επίσης, ότι τα προβλεπόμενα στα ΤΣΔΑ απλά «ενσωματώθηκαν» σε ένα πίνακα – παράρτημα του ΠΕΣΔΑ, χωρίς καμιά αξιολόγηση και εξορθολογισμό. Πραγματικά δημιουργεί απορία πως είναι δυνατόν κάποιος να θεωρήσει ορθολογισμό την πρόβλεψη 2 Πράσινων Σημείων σε απόσταση ενός χιλιομέτρου, που προβλέπονται από 2 ΤΣΔΑ γειτονικών Δήμων, και αναρωτιέται κανείς τι χρειάζεται ο ΠΕΣΔΑ αν ούτε αυτή την αξιολόγηση μπορεί να κάνει.
Αλήθεια τρίτη: H ΚΕΔΕ εδώ και μήνες αναδεικνύει την προχειρότητα του ΠΕΣΔΑ Αττικής
Σχετικά με το ΠΕΣΔΑ Αττικής, η ΚΕΔΕ εδώ και ένα χρόνο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, για την πλήρη ασάφεια του «σχεδιασμού» που γινόταν από την Περιφέρεια Αττικής.
– Ο ΠΕΣΔΑ Αττικής καθυστέρησε 2,5 χρόνια, αλλά τελικά, το αποτέλεσμα δεν περιλαμβάνει τίποτα που να δικαιολογεί αυτήν καθυστέρηση.
– Οι βασικές χωροθετήσεις που προϋπήρχαν διατηρούνται.
– Μεγαλύτερη συναίνεση και κοινωνική συμμετοχή δεν υπήρξε τελικά.
– Κάποια σημαντική αλλαγή στο περιεχόμενο δεν αποτυπώνεται, με εξαίρεση το γεγονός ότι έχουν μεγαλώσει οι ασάφειες σχετικά με τις απαιτούμενες μονάδες επεξεργασίας και τους ΧΥΤΥ, τόσο όσον αφορά τις χωροθετήσεις, όσο και όσον αφορά το είδος των μονάδων και τον τρόπο χρηματοδότησης αυτών.
– Ναι μεν δεν προβλέπονται τα παλιά φαραωνικά έργα, αλλά όταν προβλέπεται Μονάδα Επεξεργασίας στον Ελαιώνα και στην Κατεχάκη, αγνοώντας πλήρως τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης, τότε μάλλον είναι σαν να μην προβλέπονται καθόλου έργα.
– Επιπλέον, με δεδομένη την πλήρη έλλειψη προετοιμασίας των αναγκαίων μονάδων επεξεργασίας και ΧΥΤΥ, καθίσταται εξαιρετικά αμφίβολη έως και απίθανη η δυνατότητα χρηματοδότησης των βασικών υποδομών (ΧΥΤ, Μονάδες Επεξεργασίας) από το τρέχον ΕΣΠΑ.
Τι μένει λοιπόν ως αποτέλεσμα; Μια καθυστέρηση 2,5 ετών για να αναπαραχθεί λίγο πολύ ο προϋπάρχων σχεδιασμός με «λίγες πινελιές ανακύκλωσης και αποκέντρωσης», χωρίς όμως καμιά ουσιαστική προετοιμασία των αναγκαίων έργων και προγραμμάτων. Μια καθυστέρηση που ενδεχομένως να αποβεί και μοιραία για την Αττική.
Αλήθεια τέταρτη: Δεν μας απάντησε η Περιφέρεια για την μεταφορά αρμοδιοτήτων από τον ΕΔΣΝΑ
Επιπλέον, ακόμα δεν έχουν απαντηθεί τα ερωτήματα που έχουν τεθεί σχετικά με την μεταφορά αρμοδιοτήτων του ΕΔΣΝΑ στην Περιφέρεια Αττικής. Δεν έχει δοθεί κανένας ουσιαστικός λόγος που να εξηγεί για ποιο λόγο παρακάμπτεται ο υπηρεσιακός μηχανισμός του ΕΔΣΝΑ και μεταφέρεται ο έλεγχος της προετοιμασίας των πλέον κοστοβόρων έργων στον πέρα από τον έλεγχο των Δήμων μηχανισμό της Περιφέρειας. Θεωρεί η Περιφερειάρχης ότι οι υπηρεσίες του ΕΔΣΝΑ δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στα παραπάνω καθήκοντα; Γιατί κρίθηκε αναγκαίο να γίνει αυτή η μεταφορά στην Περιφέρεια; Ζητήθηκε από τις αρμόδιες διευθύνσεις να γίνουν οι συγκεκριμένες ενέργειες και αν ναι πότε και ποιες απαντήσεις δόθηκαν;
Αλήθεια πέμπτη: H Περιφέρεια προωθεί τη συγκέντρωση αρμοδιοτήτων κι όχι την αποκέντρωση
Πως είναι δυνατόν να συζητάμε εδώ και 2,5 χρόνια για την ανάγκη αποκεντρωμένης διαχείρισης, να εκπονούνται τοπικά σχέδια, να ωθούνται οι Δήμοι προς την προετοιμασία έργων και προτάσεων για χρηματοδότηση και ξαφνικά, χωρίς καμία ενημέρωση των Δήμων, να μεταφέρονται οι αρμοδιότητες προετοιμασίας των τριών πλέον κοστοβόρων έργων στην Περιφέρεια; Πως είναι δυνατόν να μιλάμε για νέο, οικονομικά και οικολογικά δίκαιο και βιώσιμο, με δημόσιο χαρακτήρα, αποκεντρωμένο μοντέλο διαχείρισης των απορριμμάτων της Αττικής και εν μία νυκτί να καταργείται η αποκέντρωση, να μην ερωτούνται καν οι Δήμοι για την μεταφορά αρμοδιοτήτων και να περνάει ο έλεγχος έργων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ στην Περιφέρεια; Αν δεν πρόκειται για περίπτωση καραμπινάτης κοροϊδίας (μιλάμε για αποκέντρωση και προωθούμε το μεγαλύτερο συγκεντρωτισμό και τον άμεσο έλεγχο των σημαντικών δημόσιων έργων), πρόκειται για περίπτωση πρωτοφανούς ανακολουθίας λόγων και έργων.
Αλήθεια έκτη: H Περιφέρεια δεν κάνει ουσιαστικά τίποτα για να κλείσει ο ΧΥΤΑ στη Φυλή
Από το 1965 μέχρι σήμερα, πάνω από 50 εκατομμύρια τόνοι σκουπιδιών θάβονται, στην αρχή με ανεξέλεγκτο τρόπο και στη συνέχεια με υγειονομική ταφή στο ίδιο μέρος! Αυτό, με απλά λόγια, σημαίνει ότι πάνω από μισό εκατομμύριο άνθρωποι που κατοικούν στη Φυλή, την Πετρούπολη, τον Ασπρόπυργο, το Καματερό, τα Άνω Λιόσια, αλλά και το Ίλιον, το Χαϊδάρι και το Περιστέρι (και αναφέρονται μόνο οι πολύ κοντινοί δήμοι) επιβαρύνονται από τις περιβαλλοντικές, οικονομικές αλλά και ενδεχομένως υγειονομικές επιπτώσεις (προβλήματα αναπνευστικού, χρόνια έκθεση σε ρύπους, μη μετρήσιμες αλλά σίγουρα υπαρκτές επιπτώσεις) της αρχικά ανεξέλεγκτης και στην πορεία ελεγχόμενης διάθεσης στερεών αποβλήτων.
Ο (πιθανότατα) μεγαλύτερος ΧΥΤΑ της ΕΕ βρίσκεται μόλις 12,5 χλμ από την Ακρόπολη και σε ακτίνα 10 χλμ μένουν σχεδόν 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι.
Το θέμα είναι ότι ενώ όλοι αναγνωρίζουν την αναγκαιότητα να κλείσει ο ΧΥΤΑ και να αποκατασταθεί, στην πράξη δεν έγινε τίποτα για να κλείσει. Αντίθετα, με όλες τις παλινωδίες και καθυστερήσεις επιτυγχάνεται ακριβώς το αντίθετο: η λειτουργία συνεχίζεται επ’ αόριστον, διότι για να σταματήσει η λειτουργία και να αποκατασταθεί ο ΧΥΤΑ Φυλής απαιτείται μια (ή περισσότερες) καινούρια εγκατάσταση που να δώσει λύση στο πρόβλημα της διάθεσης των απορριμμάτων. Και κάτι τέτοιο, είναι απολύτως βέβαιο, δεν επιτυγχάνεται ούτε και με τον καινούριο Περιφερειακό Σχεδιασμό. Αντιθέτως, ο νέος Περιφερειακός Σχεδιασμός, στο όνομα της ανακύκλωσης και της κυκλικής οικονομίας αυτή τη φορά, παραπέμπει σε ένα θολό και αβέβαιο μέλλον την κατασκευή των απαραίτητων έργων υποδομής, σε εξίσου θολές και αβέβαιες γεωγραφικές περιοχές, με ακόμα πιο θολή, αβέβαιη και ενδεχομένως ανύπαρκτη χρηματοδότηση. Με άλλα λόγια, ο νέος Περιφερειακός Σχεδιασμός αποτελεί εγγύηση απραξίας και συνέχειας της λειτουργίας της Φυλής, δια της γνωστής μεθόδου της διολισθήσεως (ή φυγής) προς το μέλλον, των έργων και δράσεων που θα έπρεπε να έχουν συγκεκριμενοποιηθεί και υλοποιηθεί εδώ και χρόνια.
Ο ΧΥΤΑ Φυλής δεν θα σταματήσει τη λειτουργία του επειδή θα φτιαχτούν 10-15 Πράσινα Σημεία και 6-7 μονάδες διαχείρισης οργανικού κλάσματος και πρασίνων, ούτε επειδή θα μοιραστούν 200.000 κάδοι οικιακής κομποστοποίησης. Ούτε αν αντί για ένα μπλε κάδο, βάλουμε 4 κάδους διαφορετικών χρωμάτων. Ούτε καν αν επιτευχθεί μια πραγματική στροφή προς την κυκλική οικονομία. Όλα τα παραπάνω θα χρειαστούν τουλάχιστον 8-15 έτη συστηματικών προσπαθειών, επικοινωνίας και καθημερινής προσπάθειας για να εκτρέψουν 30-40% των παραγόμενων στερεών αποβλήτων. Όσοι είτε σκόπιμα, είτε από άγνοια, καλλιεργούν την άποψη ότι με τις παραπάνω δράσεις δρομολογείται το κλείσιμο του ΧΥΤΑ Φυλής οδηγούν τουλάχιστον μισό εκατομμύριο κατοίκους σε μόνιμη ομηρία, το ΧΥΤΑ Φυλής σε διαρκείς επεκτάσεις και όλα τα συνδεόμενα και διαπλεκόμενα συμφέροντα σε συστηματική αναπαραγωγή.
Αλήθεια έβδομη: Δεν θα κλείσει «με ψέματα» ο ΧΥΤΑ στη Φυλή
Για να κλείσει ο ΧΥΤΑ Φυλής και να δρομολογηθεί η αποκατάστασή του απαιτούνται, πέραν των Πράσινων Σημείων, πέραν των προγραμμάτων διαλογής στην πηγή για οργανικό και συσκευασίες, πέραν της όποιας οικιακής κομποστοποίησης, σημαντικές υποδομές και επενδύσεις. Απαιτούνται μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων που θα υποδεχθούν το μεγάλο όγκο των απορριμμάτων και θα δώσουν τον απαιτούμενο χρόνο στην κοινωνία να αλλάξει συμπεριφορές και να υιοθετήσει την επαναχρησιμοποίηση, την ανακύκλωση και την ανάκτηση υλικών ως κανόνες και όχι ως εξαιρέσεις.
Για να κλείσει ο ΧΥΤΑ Φυλής απαιτούνται πολιτική βούληση, επαγγελματική – επιστημονική υποστήριξη και σύγκρουση με τα κατεστημένα συμφέροντα που χρόνια τώρα επιβάλλουν τη λειτουργία του ως μονόδρομο για την Αττική. Κατά συνέπεια, θεωρούμε επιεικώς υποκριτική την αναφορά της περιφερειάρχη στην πρόσφατη επιστολή της, ότι η βάση του νέου ΠΕΣΔΑ δεν είναι πλέον ο ΧΥΤΑ Φυλής.
Αλήθεια όγδοη: Ακόμη περιμένουμε απαντήσεις στα ερωτήματα που θέσαμε στην κ. Δούρου
Από το Δεκέμβριο του 2016 η ΚΕΔΕ έθεσε 5 πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα στην Περιφέρεια Αττικής
Τα ερωτήματα αυτά ήταν:
1ο ερώτημα: Πότε θα κλείσει επιτέλους o XYTA της Φυλής και αν σήμερα λειτουργεί σύμφωνα με τους περιβαλλοντικούς όρους που προβλέπει η νομοθεσία.
2ο ερώτημα: Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα κατασκευής των μεγάλων έργων υποδομής που πρέπει να δημιουργηθούν στο Λεκανοπέδιο αλλά και ποια είναι αυτά σε κάθε τομέα. Αν έχουν εξασφαλιστεί οι αδειοδοτήσεις για να προχωρήσει ο σχεδιασμός αυτός, με δεδομένο ότι για κάποιες περιοχές που φαίνεται να έχουν επιλεγεί, όπως π.χ. ο Ελαιώνας, υπάρχει ρητή απαγόρευση λόγω των χρήσεων γης.
Το ίδιο ασαφείς ήταν οι απαντήσεις της Περιφερειάρχου και για το αν θα γίνουν ΜΕΑ στον Ελαιώνα, την Κατεχάκη ή το Σχιστό ή ποιες είναι οι προθέσεις για το Γραμματικό και την Κερατέα. Για όλα αυτά παρέπεμψε στη «Διαύγεια».
3ο ερώτημα: Είναι κοστολογημένη η πρότασή της Περιφέρειας; Ζητήσαμε διευκρινίσεις πόσο θα κοστίζει το σχέδιο της στους δημότες μας. Γιατί είναι λογικό όταν καταθέτεις ένα σχέδιο, να το έχεις κοστολογήσει, ώστε να ξέρουμε αν είναι φθηνότερο ή ακριβότερο από αυτό που σήμερα υπάρχει.
4ο ερώτημα: Από πού θα χρηματοδοτηθούν τα έργα που πρέπει να κατασκευαστούν με βάση το νέο ΠΕΣΔΑ; Είναι διασφαλισμένα όλα τα κονδύλια που απαιτούνται; Αν τα έργα θα γίνουν μόνον με χρήματα από τα ευρωπαϊκά ταμεία ή αν θα υπάρξουν και ΣΔΙΤ;
5ο ερώτημα: Θα χρηματοδοτήσει η Περιφέρεια την αγορά γης για τη δημιουργία πράσινων σημείων, όπως είχε ήδη δεσμευτεί, γιατί διαπιστώνεται ότι υπάρχει προχειρότητα σε αυτό το θέμα.
Τα ερωτήματα αυτά τέθηκαν:
– Σε συνέντευξη τύπου του Προέδρου της ΚΕΔΕ κ. Πατούλη
– Σε συνάντηση της Περιφερειάρχη, του Προέδρου της ΚΕΔΕ και του Δήμου Αθηναίων
– Σε τεχνική συνάντηση των 3 πλευρών, όπου ζητήθηκαν από τον ΕΔΣΝΑ και την Περιφέρεια συγκεκριμένα δεδομένα
Σήμερα, 3 μήνες μετά, ούτε απαντήσεις έχουν δοθεί από την κα Δούρου, ούτε τα δεδομένα που ζητήθηκαν. Αντί για απαντήσεις, λάβαμε την επιστολή της κ. Δούρου προς τους Δημάρχους της Αττικής, όπου επιχειρεί να μεταθέσει τις ευθύνες της.
Αλήθεια ένατη: Η κ. Δουρου επιχειρεί να μας μεταθέσει τις ευθύνες της
Στην επιστολή της η κα Δούρου χαρακτηρίζει «ανεπίτρεπτη την ανυπαρξία προτάσεων χρηματοδότησης για Δράσεις Ολοκληρωμένης Διαχείρισης από όλους τους Δήμους της Αττικής, γιατί λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας στην υλοποίηση του νέου σχεδίου». Και εμείς με τη σειρά μας ρωτάμε:
– Αγνοεί η κα περιφερειάρχης ότι η έγκριση του ΠΕΣΔΑ συμπίπτει χρονικά με το κλείσιμο της σχετικής πρόσκλησης του ΥΜΕΠΕΡΑΑ;
– Αγνοεί η κα περιφερειάρχης ότι η σχετική πρόσκληση προέβλεπε ποσόν 40 εκατομμυρίων ευρώ για soft δράσεις για 4 περιφέρειες μεταξύ των οποίων και η Αττική;
– Αγνοεί η κα περιφερειάρχης ότι ακόμα και δήμοι της Αττικής που υπέβαλαν πρόταση, δεν θα φτάσουν καν να αξιολογηθούν γιατί θα έχει εξαντληθεί το διαθέσιμο ποσόν;
– Μπορεί να μας δώσει η κα περιφερειάρχης μια πειστική απάντηση, σε τι άλλο αποτέλεσμα θα είχαμε οδηγηθεί πέρα από το ότι περισσότερες προτάσεις δε θα χρηματοδοτούνταν αν όλοι οι δήμοι είχαν υποβάλλει προτάσεις; Εκτός αν έχει βρεθεί η μαγική λύση να χωρούν 8 καρπούζια κάτω από την ίδια μασχάλη
– Υπήρξε άραγε κάποιος συντονισμός από την πλευρά του ΕΔΣΝΑ ή της περιφέρειας για το ποιες προτάσεις ήταν χρήσιμο και σκόπιμο να προταχθούν; (πχ 8 κομβικά Πράσινα Σημεία στην Αττική, 3 μονάδες επεξεργασίας προδιαλεγμένων οργανικών κλπ). Ακριβώς αυτό δε θα ανέμενε κάποιος από ένα ΠΕΣΔΑ;
Και προτείνει η επιστολή ότι την πραγματικότητα πρέπει να την αντιμετωπίσουμε με σοβαρότητα, συνεργασία και σχέδιο. Δυστυχώς, τεκμαίρεται απολύτως ότι επί 2,5 έτη από την περιφέρεια Αττικής καμία σοβαρότητα δεν επιδείχθηκε, η διάθεση συνεργασίας από την πλευρά της έχει εξοβελιστεί στο πυρ το εξώτερον, και, δυστυχώς, σχέδιο ακόμα και σήμερα δεν υπάρχει.
Επειδή όμως η επιστολή ευσχήμως βλέπει το δέντρο, αλλά χάνει το δάσος, ρωτάμε από την πλευρά μας:
– Για ποιες βαριές υποδομές (ΧΥΤΥ, ΜΕΑ κλπ) υπέβαλε προτάσεις ο ΕΔΣΝΑ στην πρόσκληση του ΥΜΕΠΕΡΑΑ;
– Αν τύχουν χρηματοδότησης πόσες ποσότητες ΑΣΑ διαχειρίζονται και πόσες ποσότητες αναπόδραστα θα οδηγούνται και πάλι στο ΧΥΤΑ Φυλής;
– Γιατί αποσιωπάται αυτή η εγκληματική προχειρότητα, και επικεντρώνεται στις soft δράσεις, που προφανώς είναι αναγκαίες, αλλά εκ των πραγμάτων αφορούν πολύ μικρότερα ποσοστά εκτροπής και διάθεσης;
Η επιστολή επίσης προτρέπει στην εκπόνηση, με τη συμβολή του ΕΔΣΝΑ, ενός ενιαίου, σαφούς, «Οδικού Χάρτη» υλοποίησης του ΠΕΣΔΑ. Δυστυχώς η προτροπή αυτή αποτελεί τη δικαίωση της «κραυγής αγωνίας» της ΚΕΔΕ ότι δεν υπάρχει επιχειρησιακό σχέδιο, παρά μόνον μαθηματικές πράξεις για να «κλειδώνουν» τους στόχους, χωρίς να περιγράφεται το πως.
Με την ευκαιρία υπενθυμίζουμε ότι η ΚΕΔΕ έχει εκφράσει τις επιφυλάξεις της για τη δομή τη ς πρόσκλησης του ΥΜΕΠΕΡΑΑ, καθώς:
– Δεν προβλέπεται περιφερειακή κατανομή κονδυλίων
– Δεν υπάρχουν στα κριτήρια επιλεξιμότητας όρια που να αποτρέπουν ακριβές υποδομές που δεσμεύουν αναντίστοιχους του αποτελέσματος πόρους
– Η αξιολόγηση των προτάσεων είναι άμεση, first In-first out (και όχι όπως λανθασμένα αναφέρει η επιστολή Δούρου «να αξιολογηθεί κάθε πρόταση ξεχωριστά και όλες μαζί»), σε μια απέλπιδα προσπάθεια απορρόφησης κοινοτικών πόρων «απορρόφηση να ‘ναι, και ότι να ‘ναι)
Άραγε στα παραπάνω η Περιφέρεια Αττικής όρθωσε ανάστημα; Δεν προκύπτει από πουθενά.
Αλήθεια δέκατη: Η πρόταση της ΚΕΔΕ για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού
Η ΚΕΔΕ έχει έγκαιρα και έγκυρα καταδείξει το χρηματοδοτικό κενό και με τόλμη και παρρησία έχει υποδείξει δύο βασικές οδούς:
– Διεύρυνση του χρονικού ορίζοντα επίτευξης των στόχων πέραν του 2020 που προβλέπει το Ε.Σ.Δ.Α.
– Μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων για κάλυψη μέρους του χρηματοδοτικού κενού, με όρους προστασίας του δημόσιου χαρακτήρα της διαβούλευσης
Ώρα ευθύνης για όλους
Η ΚΕΔΕ έχει επανειλημένα διατυπώσει την άποψη ότι είναι αναγκαίο να αναλάβουν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς τις ευθύνες που τους αναλογούν, προκειμένου να μην λάβει το θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων ανεξέλεγκτες διαστάσεις
Από το Δεκέμβριο διατυπώσαμε την άποψη ότι επιβάλλεται να εκπονηθεί ένα σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης στην Αττική με κεντρικό στόχο την επίλυση του προβλήματος της διαχείρισης απορριμμάτων. Αν δεν υπάρξουν δραστικά βήματα, είναι ορατός ο κίνδυνος στα επόμενα 4 με 5 χρόνια το Λεκανοπέδιο να αντιμετωπίσει πολύ σοβαρά προβλήματα. Αλλά τότε η κα Δούρου δεν θα είναι Περιφερειάρχης και θα κληθούν οι Δήμαρχοι «να βγάλουν το φίδι από την τρύπα».
