Κοινή επιστολή ενόψει της 11ης Αναθεωρητικής Συνάντησης της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT) έστειλαν 23 οργανώσεις και 2 δίκτυα προς την ελληνική κυβέρνηση και το υπουργείο Εξωτερικών προκειμένου να ζητήσουν διευκρινίσεις για τη θέση της Ελλάδας στο θέμα των πυρηνικών.
Στην επιστολή τους αναφέρονται στο κλίμα που έχει διαμορφωθεί σε διεθνές επίπεδο και ζητά δεσμεύσεις από την ελληνική κυβέρνηση και ιδιαίτερα για το αν θα ξεκινήσει τις διαδικασίες για την υπογραφή και επικύρωση της Συνθήκης Απαγόρευσης των Πυρηνικών Όπλων.
Αναλυτικά το κείμενο της επιστολής:
«Ενόψει της 11ης Αναθεωρητικής Συνάντησης της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT) 27 Απριλίου – 22 Μαϊου 2026, οι υπογράφουσες οργανώσεις επιθυμούμε να εκφράσουμε την αυξανόμενη ανησυχία μας για την αποδυνάμωση του διεθνούς πλαισίου πυρηνικής ασφάλειας και να ζητήσουμε επίσημες διευκρινίσεις σχετικά με τη θέση της Ελλάδας.
Η χώρα μας είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη NPT από το 1970 και δεσμεύεται νομικά τόσο στη μη διάδοση όσο και στον πυρηνικό αφοπλισμό, όπως προβλέπεται στα Άρθρα Ι–VI της Συνθήκης¹. Η πρόσφατη απόφαση χρηματοδότησης της ελληνικής συμμετοχής στη διαδικασία της Αναθεωρητικής Συνάντησης² επιβεβαιώνει την πρόθεση της Ελλάδας να συμμετάσχει ενεργά στις συζητήσεις του ΟΗΕ.
Ωστόσο, το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται. Η λήξη της συνθήκης New START μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, χωρίς διάδοχη συμφωνία³, αφήνει για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες τις δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις χωρίς κανένα νομικά δεσμευτικό όριο στα στρατηγικά πυρηνικά τους οπλοστάσια. Παράλληλα, η διεθνής κοινότητα προετοιμάζεται για την 1η Αναθεωρητική Συνάντηση της Συνθήκης Απαγόρευσης των Πυρηνικών Όπλων (TPNW) το Φθινόπωρο του 2026⁴, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια σαφή τοποθέτηση όλων των κρατών.
Τα πυρηνικά όπλα είναι όπλα μαζικής καταστροφής. Η θεωρία της πυρηνικής αποτροπής έχει αποδειχθεί ανεπαρκής και επικίνδυνη, καθώς έχει οδηγήσει σε κλιμάκωση, ατυχήματα, κρίσεις και διαρκή απειλή για την ανθρωπότητα. Η Ελλάδα, ως χώρα που στηρίζει το διεθνές δίκαιο και τις πολυμερείς διαδικασίες, οφείλει να τοποθετηθεί με διαφάνεια και συνέπεια.
Στο πλαίσιο αυτό, ζητούμε επίσημες απαντήσεις στα ακόλουθα:
- Φιλοξενεί η Ελλάδα αυτή τη στιγμή πυρηνικά όπλα άλλης χώρας στο έδαφός της;
Η ερώτηση αυτή είναι κρίσιμη, δεδομένων των δημόσιων συζητήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο για πιθανή αναδιάταξη πυρηνικών όπλων στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
- Δεσμεύεται η παρούσα κυβέρνηση ότι, κατά τη διάρκεια της θητείας της, δεν θα παραβιάσει το Άρθρο ΙΙ της Συνθήκης NPT;
Το Άρθρο ΙΙ προβλέπει ότι κάθε μη πυρηνικό κράτος-μέλος:
– δεν δέχεται τη μεταβίβαση πυρηνικών όπλων, άμεσα ή έμμεσα,
– δεν κατασκευάζει ή αποκτά πυρηνικά όπλα,
– δεν ζητά ή δέχεται βοήθεια για την κατασκευή τους¹.
- Δεσμεύεται η κυβέρνηση ότι μέχρι το τέλος της θητείας της θα ξεκινήσει τις διαδικασίες για την υπογραφή και επικύρωση της Συνθήκης Απαγόρευσης των Πυρηνικών Όπλων (TPNW);
Η TPNW είναι η πλέον σύγχρονη, συμπληρωματική και δεσμευτική συνθήκη του ΟΗΕ για τα πυρηνικά όπλα. Έχει ήδη υπογραφεί από 99 κράτη⁵ και αποτελεί το μόνο διεθνές νομικό πλαίσιο που απαγορεύει πλήρως τα πυρηνικά όπλα, όπως συμβαίνει ήδη με τα χημικά και βιολογικά όπλα.
Η Ελλάδα είναι μέλος όλων των άλλων συνθηκών για όπλα μαζικής καταστροφής· η TPNW είναι η μοναδική από την οποία απουσιάζει.
- Θα συμμετάσχει η Ελλάδα ως κράτος-παρατηρητής στην 1η Αναθεωρητική Συνάντηση της TPNW το Φθινόπωρο του 2026 στον ΟΗΕ;
Η συμμετοχή ως παρατηρητής δεν συνεπάγεται νομική δέσμευση, αλλά αποτελεί ένδειξη υπευθυνότητας, διαφάνειας και διάθεσης διαλόγου. Στην 1η Συνάντηση των Κρατών-Μερών της TPNW (Βιέννη, 2022) συμμετείχαν 34 κράτη-παρατηρητές⁶, συμπεριλαμβανομένων συμμάχων της Ελλάδας.
Σε μια εποχή όπου εννέα κράτη κατέχουν πυρηνικά όπλα και οι διεθνείς μηχανισμοί ελέγχου αποδυναμώνονται, το μόνο πραγματικά ασφαλές όριο πυρηνικών όπλων είναι το μηδέν. Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει θετικό ρόλο, ενισχύοντας τη διεθνή νομιμότητα, την ασφάλεια και την ανθρωπιστική της στάση.
Αναμένουμε τις επίσημες απαντήσεις σας και παραμένουμε στη διάθεσή σας για διάλογο και συνεργασία.
Με εκτίμηση,
Οι συνυπογράφουσες οργανώσεις και δίκτυα:
- IPPNW Ελληνικός κλάδος
- Ελληνικό Δίκτυο «ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ»/Naturefriends Greece
- «Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία», Ελλάδα.
- Greenpeace Ελλάδας
- INTERSOS Hellas
- International Association of Health Policy in Europe (IAHPE).
- Peace Boat
- SAMS Hellas
- SCI Hellas
- Ελληνικό Δίκτυο για την καταπολέμηση της Φτώχειας (40 οργανώσεις μέλη)
- Πανελλήνιο Δίκτυο Οικολογικών Οργανώσεων (ΠΑΝΔΟΙΚΟ)
- Σύνδεσμος Αντιρρησιών Συνείδησης
- Δράση για την Άγρια Ζωή / Action for wildlife
- Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών
- ΚΕΠΥ (Κέντρου Έρευνας και Εκπαίδευσης στη Δημόσια Υγεία, την Πολιτική Υγείας και την ΠΦΥ)
- Κίνηση Πολιτών Ecoeleusis
- Κοινωνική και περιβαλλοντική πρωτοβουλία Κέρκυρας
- Oικολογική Kίνηση Δράμας
- Οικολογικός Πολιτιστικός Σύλλογος Χαϊδαρίου / ΟΙΚΟ.ΠΟΛΙ.Σ.
- Όμιλος Φίλων Βουνού και Θάλασσας Μήλου
- Παρατηρητήριο Διεθνών Οργανισμών και Παγκοσμιοποίησης – ΠΑΔΟΠ
- Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Άγρια Ζωή και τη Φύση “Καλλιστώ”
- Περιβαλλοντικός Πολιτιστικός Όμιλος Αττικής/ ΠΕΡΙΠΟΛΟ.
- Πολιτιστικός Οργανισμός “Δρόμοι της Ελιάς”
- Συνύπαρξη & Επικοινωνία στο Αιγαίο / Coexistence & Communication in the Aegean
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
- Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT), 1970.
- Απόφαση Δαπάνης ΥΠΕΞ για συμμετοχή στην Αναθεωρητική Συνάντηση NPT, ΑΔΑ: 6ΥΤΔΕ-ΤΙΧ.
- New START Treaty, U.S.–Russia, λήξη ισχύος 5 Φεβρουαρίου 2026.
- United Nations, TPNW Review Conference Mandate, TPNW/MSP/2025/11/Rev.1.
- United Nations Treaty Collection – TPNW Status (99 υπογραφές).
- Report of the First Meeting of States Parties to the TPNW, Vienna, 2022.
