Πλήρη αδυναμία να αξιοποιήσει αποτελεσματικά την εθελοντική προσφορά χιλιάδων Ελλήνων πολιτών, στον τομέα της δασοπροστασίας, εμφανίζει η ελληνική πολιτεία. Σε αυτή τη διαπίστωση καταλήγει διετής έρευνα του WWF Ελλάς, τα συμπεράσματα της οποίας παρουσιάζονται στην πρόταση «Εθελοντισμός, δασοπροστασία και δασοπυρόσβεση στην Ελλάδα».
Τόσο οι εθελοντές του Πυροσβεστικού Σώματος (Π.Σ.), όσο και οι εθελοντικές ομάδες της Πολιτικής Προστασίας (Π.Π.), βρίσκονται στο περιθώριο του εθνικού συστήματος δασοπροστασίας. Ο κρατικός μηχανισμός αδυνατεί να αξιολογήσει συστηματικά την προσφορά τους, να καλύψει καίριες ανάγκες τους και να τους εντάξει σε ένα λειτουργικό πλαίσιο συντονισμού με τις υπόλοιπες υπηρεσίες.
Η έρευνα
Κατά τη διάρκεια του 2008 – 2009, το WWF Ελλάς ξεκίνησε μια προσπάθεια διερεύνησης της κατάστασης που επικρατεί με τους εθελοντές, όσον αφορά στην ενασχόληση και την ένταξη τους στο ευρύτερο πλαίσιο δασοπροστασίας/δασοπυρόσβεσης της χώρας. Για τις ανάγκες της έρευνας, η ομάδα εργασίας επισκέφτηκε περίπου 100 εθελοντικές ομάδες και κατέγραψε τους προβληματισμούς τους, τις ανάγκες τους όπως και τον ευρύτερο τρόπο δράσης και συντονισμό τους.
Υπάρχουν δύο κύρια μοντέλα εθελοντισμού δραστηριοποιούνται στο ευρύτερο πλαίσιο δασοπροστασίας – δασοπυρόσβεσης:
1. Οι εθελοντές δασοπυρόσβεσης/δασοπροστασίας με υπαγωγή στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ) ή με άμεση σύνδεση στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
2. Οι εθελοντές πυροσβέστες του Πυροσβεστικού Σώματος.
Τα μοντέλα αυτά λειτουργούν σαν δύο ξεχωριστές οντότητες, καθώς υπάγονται σε ξεχωριστούς φορείς. Οι εθελοντές του Πυροσβεστικού Σώματος απασχολούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου και δραστηριοποιούνται στις ευρύτερες δράσεις του.
Τα προβλήματα
Τα κύρια προβλήματα που εντόπισε και κατέγραψε το WWF Ελλάς κατά τη φάση της έρευνας είναι τα εξής:
Για τους εθελοντές με υπαγωγή στην ΓΓΠΠ:
- Δεν υπάρχει ενιαίος χαρακτήρας για τις ομάδες που δηλώνουν δράσεις δασοπροστασίας/δασοπυρόσβεσης. Υπάρχουν πολλές ομάδες στο μητρώο της ΓΓΠΠ με αποκλειστικό αντικείμενο τη δασοπροστασία και δασοπυρόσβεση αλλά πολλές άλλες, όπως ομάδες διάσωσης, λέσχες αυτοκινητιστών, εξωραϊστικοί, ορειβατικοί και κυνηγετικοί σύλλογοι, λέσχες καταδρομέων και ραδιοερασιτεχνών κ.ά. που δηλώνουν δράσεις δασοπροστασίας σε ένα πιο ευρύ πλαίσιο.
- Δεν υπάρχει ένα σύστημα αξιολόγησης, καταγραφής, κατηγοριοποίησης, διαχείρισης και ελέγχου των εθελοντών και εθελοντικών ομάδων που είναι ενταγμένοι στο μητρώο της ΓΓΠΠ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη σημερινή κατάσταση του συγκεκριμένου μητρώου, στο οποίο μπορεί να ενταχθεί η οποιαδήποτε ομάδα, καταθέτοντας μια απλή αίτηση.
- Έλλειψη νομοθετικού πλαισίου, το οποίο να προβλέπει την εκπαίδευση, πιστοποίηση και ασφάλιση των εθελοντών με υπαγωγή στην ΓΓΠΠ. Το άρθρο 14 του Ν. 3013/2002 προβλέπει ρήτρες για τα παραπάνω αλλά δεν έχει εξειδικευτεί ποτέ με τις σχετικές Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις.
- Δυσκολία στην εύρεση και απολαβή πόρων. Καταγράφεται επίσης μία άνιση κατανομή των επιδοτήσεων που προέρχονται από το υπουργείο Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης (ΥΠΕΣΔΔΑ) και προορίζονται για τις εθελοντικές ομάδες στο μητρώο της ΓΓΠΠ. Ως συνέπεια, παρατηρείται και η προβληματική διοχέτευσή τους στις εθελοντικές ομάδες από αρμόδιες αρχές.
- Προβληματική κατανομή και διοχέτευση των επιδοτήσεων που προέρχονται από το ΥΠΕΣΔΔΑ και προορίζονται για τους ΟΤΑ για δράσεις δασοπροστασίας/δασοπυρόσβεσης, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι εθελοντές και εθελοντικές ομάδες.
- Μεγάλα γραφειοκρατικά και διαδικαστικά προβλήματα, ειδικά όσον αφορά στη συντήρηση λειτουργικού εξοπλισμού, στην αγορά και στον εκτελωνισμό οχημάτων που προμηθεύονται οι εθελοντικές ομάδες, ειδικά από το εξωτερικό.
- Ύπαρξη ομάδων που, αν και παρουσιάζονται εγγεγραμμένες στα σχετικά μητρώα της ΓΓΠΠ και απολαμβάνουν ενίσχυση από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, εντέλει δεν επιτελούν καμία ουσιαστική δράση.
Για τους εθελοντές του Πυροσβεστικού Σώματος
Ο νόμος 1951/1991 προσέβλεπε σε ένα σύστημα εθελοντισμού αντίστοιχο της Γερμανίας, όπου υπάρχουν εθελοντικοί πυροσβεστικοί σταθμοί στις προαστιακές πόλεις, οι οποίοι χρηματοδοτούνται από τους ΟΤΑ για τη διατήρησή τους. Στην Ελλάδα δεν πέτυχε ποτέ το συγκεκριμένο μοντέλο με αποτέλεσμα η πλειονότητα των εθελοντών να υπηρετεί πλάι στο μόνιμο προσωπικό σε επαγγελματικούς πυροσβεστικούς σταθμούς. Αυτό το γεγονός δημιουργεί σωρεία προβλημάτων:
- Παρότι υπάρχει νομικό καθεστώς το οποίο διέπει τους εθελοντές του Π.Σ., στο μεγαλύτερο μέρος του δεν εφαρμόζεται πρακτικά.
- Οι επαγγελματίες πυροσβέστες αγνοούν σε μεγάλο βαθμό τις προβλέψεις του νόμου για τους εθελοντές.
- Παρά τη ρητή πρόβλεψη του σχετικού νόμου, δεν υπάρχει καμία καταρτισμένη και σωστά δομημένη εκπαίδευση για τους εθελοντές.
Page 1 of 2
