Eικόνες και εκκλησιαστικά αντικείμενα από πολλά μέρη της Ευρώπης, δωρεές από την τότε Ιερά Μητρόπολη Αττικής και Μεγαρίδος, όπως ήταν η αρχική της μορφή της σημερινής Μητρόπολης Κηφισιάς, Αμαρουσίου και Ωρωπού, όταν ιδρύθηκε το 1936 και έπειτα, «ξεθάφτηκαν» από τα κιβώτια που βρίσκονταν σε αποθήκες, για να καταγραφούν, να συντηρηθούν και να τοποθετηθούν σε έναν επισκέψιμο χώρο, το Κειμηλιαρχείο, που 
άνοιξε τις πύλες του επίσημα την περασμένη Τετάρτη. Να σημειώσουμε πως τα κειμήλια αυτά, που αποτελούν εξαιρετικές εικόνες, με ασυνήθιστες τεχνοτροπίες, τοιχογραφίες από μοναστήρια, αλλά και χρυσά αντικείμενα, βρίσκονταν σε αποθήκες μέχρι πρόσφατα, που ανέλαβε τα καθήκοντά του ο σεβασμιότατος κ. Κύριλλος (2010), αλλά η πραγματοποίηση του μεγάλου αυτού έργου δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί, αν δεν υπήρχε, ως μέγας χορηγός, ο εφοπλιστής Νικόλαος Βαφειάς, τον οποίο ο κ. Κύριλλος τίμησε με την ανώτερη διάκριση της Μητρόπολής μας, το παράσημο του Μεγαλόσταυρου του Αγίου Ευφραίμ.
Μετά τον Αγιασμό και την τέλεση των εγκαινίων, ο σεβασμιότατος μητροπολίτης κ. Κύριλλος αναφέρθηκε, σε σύντομη ομιλία του, στην αξία της διάσωσης του Πολιτισμού και των έργων τέχνης, ιδιαίτερα της χριστιανικής τέχνης από τα χρόνια των διωγμών, της βυζαντινής αυτοκρατορίας και των προηγούμενων αιώνων, αναφερόμενος, ειδικότερα, στη δημιουργία των πρώτων «Μουσείων», της αρχαίας Αλεξάνδρειας, της Ακαδημίας Πλάτωνος και της αρχαίας Περγάμου, στα εκθέματα που είχαν να επιδείξουν, αλλά και στον τρόπο διάσωσης των εικόνων και των άλλων εκκλησιαστικών σκευών και βιβλίων των Ιερών Μονών μέσα στα «Κειμηλιαρχεία» τους. Έτσι, αναφέρθηκε στον σκοπό της ίδρυσης του Κειμηλιαρχείου και γιατί δόθηκε αυτή η ονομασία στον χώρο της Ιερής αυτής Συλλογής. Ανέφερε ότι ο όρος αυτός είναι η ονομασία που δίνουν τα μοναστήρια στις αίθουσες που φυλάνε τα ιερά τους κειμήλια και διευκρίνισε πως οι όροι «Πινακοθήκη» και «Μουσείο» δεν θεωρήθηκε ότι μπορούσαν να δοθούν κι έτσι κρίθηκε ως πιο κατάλληλη ονομασία το «Κειμηλιαρχείο».
Επίσης, ο κ. Κύριλλος μίλησε για τους προκατόχους της Έδρας και πώς αυτοί συνέλεξαν τα αναθήματα, αρχικά από όλη την Αττική και στη συνέχεια από την περιοχή της δικαιοδοσίας της Μητρόπολης Αττικής. Ανέφερε ότι κάποια στιγμή υπήρξε καταγραφή των κειμηλίων, μάλιστα, υπήρξε και ειδική έκδοση, η οποία όμως εξαφανίστηκε και, δυστυχώς, σήμερα δεν υπάρχουν στοιχεία για τα εκθέματα, εκτός από κάποια που φέρουν την υπογραφή των αγιογράφων. Εξάλλου, για τον πλούτο των εκθεμάτων μίλησε ο διευθυντής του ιδιαίτερου γραφείου του σεβασμιότατου και υπεύθυνος του Κειμηλιαρχείου, π. Γρηγόριος Λιέπουρης, ο οποίος πριν την ξενάγηση, έκανε μια σύντομη αναφορά στον τρόπο με τον οποίο συνελλέγησαν τα εκτειθέμενα σκεύη και οι εικόνες, ξεκινώντας από τον πρώτο, το 1936, μητροπολίτη Αττικής και Μεγαρίδος κυρό Ιάκωβο Βαβανάτσο και καταλήγοντας στη σημερινή πραγματικότητα.
Τέλος, τον Αγιασμό των εγκαινίων τέλεσε ο σεβασμιότατος μητροπολίτης κ.Κύριλλος, συμπαραστατούμενος από τον πρωτοσύγκελλο της Ιεράς Μητροπόλεως, πανοσιολογιότατο αρχιμανδρίτη π. Κωνσταντίνο
Χαραλαμπόπουλο, τον πανοσιολογιότατο αρχιμανδρίτη π. Γρηγόριο Λιέπουρη, τον αιδεσιμολογιότατο πρωτοπρεσβύτερο π. Θεόδωρο Γρύλλη και τους διακόνους της Μητροπόλεως, ενώ παραβρέθηκαν ο δήμαρχος Κηφισιάς Γιώργος Θωμάκος, ο διοικητής της Πυροσβεστικής Ακαδημίας Κηφισιάς, οι εφοπλιστές κ.κ. Δέμος και Βαφειάς, δημοτικοί σύμβουλοι, καθώς και μέλη συλλόγων της περιοχής.
Μητροπολίτης Κύριλλος: «Φτιάξαμε ένα κέντρο Βυζαντινής Τέχνης»
«Αισθάνομαι ανείπωτη χαρά που, επιτέλους, ολοκληρώθηκε επί των ημερών της ποιμαντορίας μου στην Ιερά Μητρόπολη Κηφισιάς, Αμαρουσίου και Ωρωπού, ένα τεράστιο έργο, το οποίο ξεκίνησε από τους προκατόχους μου, εδώ και πολλά χρόνια. Το έργο της περισυλλογής, συντήρησης και ταξινόμησης αυτών των ιερών κειμηλίων, ώστε να αποτελέσουν τα στοιχεία μιας συλλογικής έκθεσης, την οποία και ονομάσαμε Εκκλησιαστικό Κειμηλιαρχείο, δημιουργήθηκε κατά τα πρότυπα των εκθεσιακών χώρων και των χώρων φύλαξης των κειμηλίων των Ιερών Μονών. Γιατί, όλα αυτά τα ιερά κειμήλια βρίσκονταν διάσπαρτα και πεταμένα σε αποθήκες και υπόγεια Ιερών Ναών της περιοχής της Μητροπόλεώς μας, αν και μαρτυρούσαν την υπέροχη αρχιτεκτονική και λειτουργική της Βυζαντινής Τέχνης, οπότε τώρα θα είναι επισκέψιμα, όχι μόνο για να θαυμάσουμε την αριστοτεχνική τους κατασκευή, αλλά και για περαιτέρω μάθηση, καθώς θα προσελκύσουν το ενδιαφέρον της εκπαιδευτικής κοινότητας, ώστε να φέρνουν εδώ τους μαθητές των σχολείων της περιοχής μας και όχι μόνο. Πιστεύω ότι το Εκκλησιαστικό Κειμηλιαρχείο της Μητροπόλεώς μας να εκτιμηθεί δεόντως και θα αποτελέσει ένα από τα μεγάλα εκείνα «κέντρα» προσέλκυσης ενδιαφέροντος για τη γνήσια Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Τέχνη».
Τα σημαντικότερα από τα εκθέματα
Η συλλογή του Εκκλησιαστικού Κειμηλιαρχείου καλύπτει μια χρονική περίοδο 2.500 χρόνων περίπου, με αρχαιότερο έκθεμα το ακέφαλο άγαλμα κόρης του 5ου π.Χ. αιώνα, ενώ «κλείνει» με εκθέματα των αρχών του 19ου μ.Χ. αιώνα. Περιλαμβάνει φορητές εικόνες, αποτυχώματα τοιχογραφιών, χρυσοκέντητα άμφια, παλαίτυπα βιβλία, βυζαντινά κεραμικά, έργα εκκλησιαστικής, αλλά και κοσμικής αργυροχρυσοχοΐας προερχόμενα από εργαστήρια της Ελλάδας, της Βαλκανικής, της Ρωσίας, της Κύπρου, της Βιέννης, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Αρμενίας και των Αγίων Τόπων.
Πιο ενδεικτικά:
✦Μια θαυμάσια εικόνα της Οδηγήτριας του 15ου αιώνα.
✦Εικόνα με τους Τρεις Παίδες εν Καμίνω, μικρών διαστάσεων εικόνα, αλλά θαυμάσιας τεχνικής του 15ου αιώνα.
✦Εικόνα του Τιμίου Προδρόμου με δύο σκηνές από τον βίο του, Κρητικής Σχολής υψηλής Τέχνης του 16ου αιώνα.
✦Σταυρός από επίστεψη τέμπλου του 16ου αιώνα.
✦Τμήμα Αποστολικού από τέμπλο του 16ου αιώνα.
✦Εικόνα του Τιμίου Προδρόμου του 17ου αιώνα.
✦Τέσσερις (4) εικόνες, πιθανώς από τέμπλο, με τον Ιησού Χριστό ένθρονο, τη Ζωοδόχο Πηγή, τους Αγίου Πάντες και τον Άγιο Κωνσταντίνο με την Αγία Ελένη, του ιδίου αγιογράφου και όλες του 17ου αιώνα.
✦Ξυλόγλυπτος και αγιογραφημένος σταυρός, μεγάλων διαστάσεων, από επίστεψη τέμπλου του 18ου αιώνα.
✦ Ξυλόγλυπτο βημόθυμο, Επτανησιακής Τέχνης, του 18ου – 19ου αιώνα.
✦Μεγάλων διαστάσεων εικόνες του Τιμίου Προδρόμου και της Θεοτόκου «Άνωθεν οι Προφήται» με καραμανλήδικες αφιερώσεις (τουρκική γλώσσα με ελληνικούς χαρακτήρες) των αρχών του 19ου αιώνα.
Ενότητα με έργα του Φώτη Κόντογλου
Αυτή αποτελείται από:
✦Μια σειρά εικόνων των Δώδεκα Αποστόλων.
✦ Έξι (6) εικόνες, που απεικονίζουν: τον Αρχάγγελο Μιχαήλ, τον Αρχάγγελο Γαβριήλ, τη Δέηση, τον Άγιο Αθανάσιο, τον Άγιο Ιάκωβο τον Αδελφόθεο, τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και το Άγιο Μανδήλιο, που είναι ζωγραφισμένος μουσαμάς σε τελάρο. Μάλιστα, ο Ευαγγελισμός είναι το μεγαλύτερο φορητό έργο του Φώτη Κόντογλου, διαστάσεων 220 x 450 cm, ενώ όλα αυτά τα έργα είναι αδημοσίευτα και άγνωστα στη σχετική βιβλιογραφία.
