Από την έντυπη έκδοση της εβδομαδιαίας Αμαρυσίας – 21/03/2026
Η επικίνδυνη κλιμάκωση των τελευταίων 24ωρων στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής αρκεί για να πεισθούν ακόμη και οι αισιόδοξοι ότι το ποτήρι δεν είναι τελικά μισογεμάτο, αλλά μισοάδειο. Ο τρόπος με τον οποίο ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να τελειώσει εξακολουθεί ν’ αναζητείται και την απάντηση στο ερώτημα πώς και πότε μπορεί να γίνει αυτό δεν γνωρίζει κανείς. Πιθανότατα ούτε οι πρωταγωνιστές αυτού του πολέμου και κυρίως ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ναι μεν έδωσε το πράσινο φως για να ξεκινήσουν τα αμερικανικά πλήγματα, αλλά κάθε μέρα που περνάει, ο ίδιος και οι συνεργάτες του κατανοούν ότι έχουν εμπλακεί σε μια κατάσταση από την οποία δύσκολα μπορούν να βγουν δίχως απώλειες και την ίδια στιγμή δεν μπορούν να βγουν – για λόγους πρεστίζ και ουσίας, ασφαλώς.
Απρόβλεπτοι παράγοντες
Η εξίσωση αυτού του πολέμου παραμένει έτσι άλυτη τέσσερις εβδομάδες μετά το ξέσπασμά του, καθώς καθημερινά προστίθενται νέες παράμετροι και «άγνωστοι Χ». Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές και τα κοιτάσματα πετρελαίου και αερίου που έχουν εκτοξεύσει την τιμή τους στα ύψη και ταυτόχρονα δείχνουν ότι από άποψη στρατηγικής δεν είναι ακριβώς ένας ανορθόδοξος πόλεμος, αλλά σίγουρα ένας πόλεμος που αλλάζει πολλά από τα δεδομένα που είχαμε έως σήμερα στον ενεργειακό τομέα – με ό,τι συνεπάγεται βέβαια αυτό για διάφορες πτυχές της καθημερινότητας και της ζωής μας.
Μακρινός ο συμβιβασμός
Από την άλλη πλευρά, οι επιχειρήσεις που εκτελούνται κατά κύριο λόγο από τις ισραηλινές δυνάμεις με στόχο την εξόντωση υψηλόβαθμων αξιωματούχων του Ιράν απομακρύνει και αυτή την προοπτική συμβιβασμού ή εξεύρεσης μιας προσωρινής έστω λύσης. Προφανώς η Τεχεράνη κάθε άλλο παρά διατεθειμένη είναι να παραδοθεί άνευ όρων, παρά τα πλήγματα που δέχεται και ενδεικτική είναι η εξόντωση του Αλί Λαριτζανί, ο οποίος θεωρείτο από πολλούς αναλυτές ως ένα από τα βασικά πρόσωπα που θα μπορούσαν παίξουν ρόλο στις απευθείας διαπραγματεύσεις με τη Δύση και να εξετάσουν το ενδεχόμενο τερματισμού ή παύσης του πολέμου. Οι επιθέσεις εξάλλου των ιρανικών δυνάμεων σε ενεργειακές υποδομές στις γειτονικές χώρες του Περσικού Κόλπου κάθε άλλο παρά αποτελούν μήνυμα εκτόνωσης της έντασης που υπάρχει πλέον διάχυτη σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο, ενώ άλλες παγκόσμιες δυνάμεις, όπως η Κίνα, επιλέγουν τις ίσες αποστάσεις – σημειωτέον δε ότι η συνάντηση Τραμπ-Σι που ήταν προγραμματισμένη για το τέλος Μαρτίου στο Πεκίνο αναβάλλεται επ’ αόριστον, με πρωτοβουλία του Αμερικανού προέδρου που αποδέχθηκε η κινεζική πλευρά.
«Αναστενάζουν» στα… στενά
Σε όλα αυτά έρχεται να προστεθεί και η συνεχιζόμενη μάχη για τον έλεγχο των στενών του Ορμούζ και της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας – κυρίως δε για τα πετρελαιοφόρα και άλλα πλοία που συμβάλλουν στο εμπόριο πετρελαίου, αερίου ή ακόμη και πρώτων υλών για ολόκληρο τον πλανήτη. Οι πληροφορίες από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού επιμένουν ότι ο πρόεδρος Τραμπ εξετάζει τώρα ακόμη και το ενδεχόμενο αποστολής χερσαίων δυνάμεων για να καταλάβουν το νησί Χαργκ που θεωρείται ότι συμβάλλει λόγω της γεωγραφικής του θέσης στον έλεγχο των στενών του Ορμούζ, καθώς δεν φαίνεται ο ίδιος να βρίσκει ευήκοα ώτα στα καλέσματα που απευθύνει προς τους Ευρωπαίους και άλλους συμμάχους για τη δημιουργία μιας διεθνούς ναυτικής δύναμης που θα παίξει αυτόν τον ρόλο στην πύλη του Περσικού Κόλπου.
ΝΑΤΟ σε τεντωμένο σχοινί
Το ηχηρό «όχι» μάλιστα των Ευρωπαίων στην πρόταση Τραμπ φαίνεται πως μπορεί να οδηγήσει σε δραματικές εξελίξεις στη συμμαχία του ΝΑΤΟ, αφού για μια ακόμη φορά εκείνος δηλώνει από τον Λευκό Οίκο ότι θα επανεξετάσει τη συμμετοχή των ΗΠΑ. Πρακτικά δηλαδή, εάν οι ΗΠΑ αποχωρήσουν από τη συμμαχία, τότε το ΝΑΤΟ θα είναι ένα αδειανό πουκάμισο, με ό,τι όμως μπορεί να σημαίνει αυτό για την ασφάλεια στην Ευρώπη, ενώ θα επηρεάσει ευθέως ακόμη και τον πόλεμο στην Ουκρανία, αφού η Ρωσία θα έχει απαλλαγεί έτσι από ένα μεγάλο πονοκέφαλο που δεν είναι άλλος από την ανάπτυξη των νατοϊκών δυνάμεων στα σύνορά της και η προοπτική να ενταχθεί στο άμεσο μέλλον στο ΝΑΤΟ και η Ουκρανία.
Αμερικανική «γκρίνια»
Οι αντιδράσεις πάντως για τον πόλεμο εντείνονται και σε αμερικανικό έδαφος. Ο επικεφαλής της ομοσπονδιακής αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας παραιτήθηκε «αδειάζοντας» τον πρόεδρο Τραμπ και όσα είχε εκείνος ισχυριστεί ότι αποφάσισε την έναρξη των επιθέσεων κατά του Ιράν επειδή υπήρχε πυρηνική, τρομοκρατική απειλή εκ μέρους της Τεχεράνης. Την ίδια στιγμή, στελέχη της διοίκησης Τραμπ και του Λευκού Οίκου παραδέχονται ότι οι τιμές του πετρελαίου και των καυσίμων έχουν ξεφύγει και πως αναζητείται εναγωνίως εναλλακτικό σχέδιο, διαψεύδοντας εμμέσως και εκείνοι με την τοποθέτησή τους τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος είχε αρχικά εκτιμήσει ότι η άνοδος των τιμών ήταν παροδική και σύντομα θα έπεφταν σε χαμηλότερα επίπεδα.
Η τύχη του Μοτζάμπα Χαμενεΐ
Στην Τεχεράνη εξάλλου αγνοείται -έως την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές- η τύχη του νέου ηγέτη Μοτζάμπα Χαμενεΐ, με τις φήμες για την κατάσταση της υγείας του ή ακόμη και την ίδια του τη ζωή να δίνουν και να παίρνουν. Άλλωστε, ένα ακόμα από τα χαρακτηριστικά που έχει αυτή η πολεμική αναμέτρηση και αποτελεί σημείο των καιρών, είναι η μάχη που διεξάγεται παράλληλα στα πληκτρολόγια, το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δεν είναι τίποτε άλλο από μια μάχη εντυπώσεων και παραπληροφόρησης. Ουδείς μπορεί να ξεχωρίσει με ακρίβεια το αληθινό από το ψεύτικο, το πραγματικό από το πλαστό και αυτό έχει ασφαλώς πολλαπλές συνέπειες από την ψυχολογία των πολιτών έως τις κινήσεις στο πεδίο της (πραγματικής) μάχης και τις αποφάσεις των ηγετών.
