Από την έντυπη έκδοση της εβδομαδιαίας Αμαρυσίας – 14/03/2026
Eνα ερώτημα κυριαρχεί σε ολόκληρο τον πλανήτη πλέον: πώς και πότε θα σταματήσει ο πόλεμος στο Ιράν; Και είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικό ότι την απάντηση δείχνουν να μη γνωρίζουν καν οι άμεσα εμπλεκόμενοι, αφού ο Ντόναλντ Τραμπ από τη μια δηλώνει ότι είναι θέμα ημερών και πως δεν υπάρχει κάτι άλλο να βομβαρδίσουν οι αμερικανικές δυνάμεις στο Ιράν, αλλά από την άλλη οι υπουργοί και οι στρατηγοί του υπόσχονται κάθε μέρα και πιο ισχυρά πλήγματα κατά της Τεχεράνης. Η οποία με τη σειρά της ανασυντάσσεται και απειλεί με ολοκληρωτική καταστροφή και πυραύλους που μπορούν να φτάσουν ακόμη και ως την Ευρώπη, ενώ προειδοποιεί ότι η κρίση που κορυφώνεται στον Περσικό Κόλπο μπορεί να οδηγήσει το πετρέλαιο ακόμη και στα 200 δολάρια το βαρέλι!
Μια δεύτερη ανάγνωση των δηλώσεων και των εξελίξεων ορίζει πάντως ότι από την Ουάσιγκτον ο Τραμπ αναζητεί δύο πράγματα. Το πρώτο -και βασικό- είναι να απεμπλακούν οι ΗΠΑ από τον πόλεμο δίχως να φανούν ότι υποχωρούν, αφού είναι εξαιρετικά πιθανό να μην είχαν υπολογίσει ο ίδιος και οι επιτελείς του τις ακριβείς παραμέτρους και τις συνέπειες της σύγκρουσης. Το δεύτερο είναι ασφαλώς να «ηρεμήσει» τις αγορές και να μην εκτραχυνθεί η κατάσταση στην παγκόσμια οικονομία, αφού ακόμη και η επικεφαλής του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα δήλωσε δίχως περιστροφές ότι θα πρέπει να προετοιμαστούμε «για το αδιανόητο». Η περίπτωση ενός συμβιβασμού ωστόσο ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη απομακρύνεται μέρα τη μέρα, καθώς αφενός οι όροι που έθεσαν οι Ιρανοί για τον τερματισμό του πολέμου είναι ανεδαφικοί, αφετέρου οι ΗΠΑ επιμένουν ότι θα πρέπει να πετύχουν τους στόχους τους στην περιοχή, με κυριότερο όλων την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος.
Νέος ηγέτης, ίδια πολιτική
Το Ιράν όμως δείχνει ξεκάθαρα με την επιλογή του Μοτζάμπα Χαμενεΐ για τη θέση του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη πως δεν είναι έτοιμο ούτε διατεθειμένο να προχωρήσει σε μια τέτοια αλλαγή. Όχι τόσο διότι είναι γιος του Αλί Χαμενεΐ που δολοφονήθηκε την πρώτη κιόλας μέρα του πολέμου από τους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς, αλλά διότι αποτελεί εδώ και χρόνια ένα γνώριμο πρόσωπο για τους σκληρούς θρησκευτικούς και στρατιωτικούς κύκλους. Ελέγχει την πολιτοφυλακή των «Φρουρών της Επανάστασης», συμμετείχε στην καταστολή των διαδηλώσεων κατά του καθεστώτος το 2009, ενώ έχει κατηγορηθεί ακόμη και για νοθεία στις εκλογές προκειμένου να εκλεγεί πρόεδρος ο επίσης σκληρός Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ.
Δίχως αμφιβολία δηλαδή αυτό σημαίνει ότι ο Μοτζάμπα θα συνεχίσει την πολιτική του πατέρα του και θα αψηφήσει τις ΗΠΑ και τις βόμβες, εκτός και αν συμβεί κάτι εξαιρετικά δραματικό που θ’ αλλάξει την πορεία αυτού του πολέμου. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι έχει και προσωπικό κίνητρο να μην τα παρατήσει, διότι είδε τον πατέρα του, τη μητέρα του, την αδελφή του και τη γυναίκα του να σκοτώνονται από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις, ωστόσο στοίχημα για τον ίδιο παραμένει να καταφέρει να κρατήσει με όποιο τίμημα τη χώρα του ενωμένη απέναντι σ’ αυτούς που βλέπει ως εχθρό ή ως «διάβολο», όπως συχνά οι μουλάδες χρησιμοποιούν αυτόν τον όρο για να περιγράψουν τις ΗΠΑ και τη Δύση.
Η «ναυμαχία» του Ορμούζ και η… Μόσχα
Κάπως έτσι, οι βόμβες και οι πύραυλοι συνεχίζουν να πέφτουν σε ολόκληρη σχεδόν τη Μέση Ανατολή, οι Ιρανοί να απειλούν με χτυπήματα στρατηγικής σημασίας σε τράπεζες και επιχειρήσεις αμερικανικών συμφερόντων σε όλες τις χώρες του Κόλπου, το Ισραήλ να πολεμάει στο Λίβανο τη Χεζμπολάχ και η Βηρυττός να έχει γίνει για μια ακόμα φορά θέατρο σφοδρών συγκρούσεων, ωστόσο το ενδιαφέρον στρέφεται στα στενά του Ορμούζ. Εκεί δηλαδή απ’ όπου περνούν τα δεξαμενόπλοια μεταφέροντας πετρέλαιο ή φυσικό αέριο και υπό το πρίσμα των απειλών από τη μια πλευρά της Τεχεράνης ότι θα μπλοκάρει την πρόσβαση στον Περσικό Κόλπο και τις προειδοποιήσεις των ΗΠΑ από την άλλη ότι θα προστατεύσουν με όποιο τίμημα τη ναυσιπλοΐα, ακόμη και με χτυπήματα κατά των ιρανικών δυνάμεων. Στο στόχαστρο ασφαλώς βρίσκονται και δεξαμενόπλοια ελληνικών συμφερόντων, ωστόσο το κρίσιμο είναι πως το όλο ζήτημα είναι αυτό που προκαλεί την παγκόσμια αναταραχή.
Το… rollercoaster του πετρελαίου
Η τιμή του πετρελαίου μια ανεβαίνει πάνω από τα 100 δολάρια και μια πέφτει, αλλά το τρενάκι του τρόμου στις αγορές φαίνεται πως έχει ακόμα μεγάλη απόσταση να διανύσει. Οι εκτιμήσεις των ειδικών συγκλίνουν πάντως στο ότι βιώνουμε μια από τις μεγαλύτερες ενεργειακές κρίσεις όλων των εποχών ή ίσως τη μεγαλύτερη – και δεν χρειάζεται κάποιος να είναι ειδικός για να το κατανοήσει, αφού ήδη έχουν ξεκινήσει να απελευθερώνονται ποσότητες από τα στρατηγικά αποθέματα των πετρελαιοπαραγωγών χωρών. Η σύνθετη αυτή κατάσταση μάλιστα έχει και άλλες προεκτάσεις στο διπλωματικό και πολιτικό πεδίο, καθώς η Ρωσία επιχειρεί ν’ αδράξει την ευκαιρία και να κάνει άνοιγμα προς την Ευρώπη, υποσχόμενη την τροφοδοσία της με πετρέλαιο και φυσικό αέριο και αντάλλαγμα να δει η Ευρώπη με… άλλο μάτι την κατάσταση στην Ουκρανία.
Σημειώνεται ότι και για τον πόλεμο στο Ιράν Τραμπ και Πούτιν τα είπαν τηλεφωνικά και ο Ρώσος πρόεδρος έδειξε διάθεση για μεσολάβηση, ωστόσο τα συγχαρητήρια που έσπευσε να δώσει στον Μοτζάμπα Χαμενεΐ επιβεβαιώνουν τις στενές σχέσεις που έχουν αναπτύξει Μόσχα και Τεχεράνη τα τελευταία χρόνια και ενδεχομένως τις υποψίες πως η Ρωσία συνδράμει το Ιράν ακόμη και στις πολεμικές επιχειρήσεις κατά αμερικανικών στόχων στον Κόλπο – πληροφορία που διαψεύδουν πάντως οι ΗΠΑ, προειδοποιώντας παράλληλα τη Ρωσία να μην αναμειχθεί με οποιοδήποτε τρόπο στον πόλεμο.
