Ένα νοσταλγικό ταξίδι στις μνήμες, την παράδοση, τα έθιμα, αλλά και πολλές άγνωστες ιστορίες πριν και μετά τον μεγάλο ξεριζωμό του Μικρασιατικού Ελληνισμού, είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν οι επισκέπτες και όσοι παρακολούθησαν τις εκδηλώσεις που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος Μικρασιατών Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας «ΟΙ ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ» στο πλαίσιο των Πολιτιστικών Εκδηλώσεων Μνήμης «ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ 102 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ».
Ο χώρος του Παγκόσμιου Πολιτιστικού Ιδρύματος Ελλήνων της Διασποράς, όπου φιλοξενήθηκαν οι εκδηλώσεις, πλημμύρισε μικρασιάτικη «αύρα», σε ένα πλούσιο πρόγραμμα που περιλάμβανε ομιλίες, προβολές ντοκιμαντέρ, κινηματογραφική ταινία, γεύσεις και μελωδίες από τις «Αλησμόνητες Πατρίδες», όπου έναν αιώνα πριν ξεριζώθηκε βίαια ένα μεγάλο κομμάτι του Ελληνισμού.
Η εβδομάδα 21 με 27 Σεπτεμβρίου δημιούργησε πλήθος συναισθημάτων και συγκινήσεων, που ξύπνησαν μνήμες, αλλά και διατήρησαν την τεράστια πολιτιστική, ιστορική, πνευματική και εθιμική κληρονομιά που άφησαν οι μικρασιάτες πρόγονοι στις επόμενες γενιές, μαζί με το καθήκον αυτές τις μνήμες να διατηρηθούν ζωντανές.
Οι φετινές εκδηλώσεις ήταν αφιερωμένες και στην περίοδο που ακολούθησε της καταστροφής, με την ανταλλαγή πληθυσμών που επίσης αποτελεί μια σελίδα της Ιστορίας γεμάτη μνήμες και έντονα συναισθήματα.
Σε όλες τις ημέρες των εκδηλώσεων, παρουσιάστηκε έκθεση κειμηλίων από την Μικρά Ασία με τίτλο: «ΤΑ ΚΕΙΜΗΛΙΑ ΤΩΝ ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΩΝ ΠΑΤΡΙΔΩΝ ΔΙΗΓΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ».
Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν το Σάββατο 21 Σεπτεμβρίου με ομιλία του Διδάκτωρος Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Διευθυντή Μουσικού Σχολείου Ρόδου, Μέλους της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας και Χοροδιδασκάλου Χρήστου Θεολόγου, με θέμα: «Το μουσικοχορευτικό φαινόμενο των Ελλήνων προσφύγων από τη Μικρά Ασία: συμβολισμοί και αναπαραστάσεις στην εκπαιδευτική πράξη»
Την Κυριακή, 22 Σεπτεμβρίου, ο Διεθνολόγος, τ. Διευθύνων Σύμβουλος του Γραφείου ΟΗΕ για Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων σε Αμερικανικά Πανεπιστήμια, Συγγραφέας και Αρθρογράφος Παναγιώτης Ι. Καραφωτιάς παρέθεσε ομιλία με θέμα «Το Διεθνές Έγκλημα της Γενοκτονίας» και, στη συνέχεια ακολούθησε διάλογος με το κοινό.
Τη Δευτέρα 23 Σεπτεμβρίου προβλήθηκε το ντοκιμαντέρ του Συνδέσμου Μικρασιατών Ν. Φιλαδέλφειας – Ν. Χαλκηδόνας «ΟΙ ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ» «Η ζωντανή Μικρά Ασία, Μικρασιατική Μνήμη, Μαρτυρίες», σε επιμέλεια του προέδρου του Συνδέσμου, Χρήστου Τριανταφύλλου, καθώς επίσης και το ντοκιμαντέρ «Ο Φάρος της Μνήμης» σε σκηνοθεσία Γιώργου Πελετίδη και Σενάριο/έρευνα Πολυξένης Κουσινιώρη.
100 χρόνια μετά την ελληνοτουρκική ανταλλαγή των πληθυσμών, δύο σύγχρονες γυναίκες θυμούνται τις γιαγιάδες τους, οι οποίες υπέφεραν από τον πόνο της προσφυγιάς. Άραγε αγάπησαν ποτέ την Ελλάδα ή ο φάρος της μνήμης στάθηκε άσβεστος για τη χαμένη τους πατρίδα;
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και συγκινητική ομιλία πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 24 Σεπτεμβρίου από τον Δ Ευάγγελο Πονηρό με θέμα: «Ο αγώνας του Ιερομάρτυρα Χρυσοστόμου Σμύρνης για εξυγίανση της Εκκλησιαστικής Ζωής αποτυπωμένος στο έργο του “Εκκλησιαστικόν Πρόγραμμα”».
Βραδιά εξαιρετικού ενδιαφέροντος παρουσιάστηκε επίσης και την Τετάρτη 25 Σεπτεμβρίου. Το Ελληνικό Ίδρυμα Ιστορικών Μελετών (ΙΔΙΣΜΕ) στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης «ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ 102 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ» πρόβαλε το ιστορικό ντοκιμαντέρ «Η Ανατολή Έδυσε» σε Σκηνοθεσία Αλέξανδρου Παπαηλιού, Μουσική Γιάννη Βοργία, Ιστορική επιμέλεια Ειρήνης Σαρίογλου και αφήγηση από τον ηθοποιό Γιώργο Κέντρο.
Μια κατάδυση στη ζωή και το έργο δύο σπουδαίων Ελλήνων λογοτεχνών πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 26 Σεπτεμβρίου με την προβολή του Ντοκιμαντέρ με τίτλο: «Αρχή Σοφίας, Φόβος Κυρίου: Αναζητώντας τη Χαμένη Πατρίδα: Γιώργος Σεφέρης – Ηλίας Βενέζης». Ο καθηγητής Ιστορίας & Θεωρίας της Λογοτεχνίας του Παντείου Πανεπιστημίου, Δημήτρης Δημηρούλης, αναλύει πώς ο Γεώργιος Σεφέρης και ο Ηλίας Βενέζης βίωσαν τη μικρασιατική καταστροφή μέσα από τα έργα τους. Τη σκηνοθεσία του ντοκιμαντέρ υπογράφει ο Γιώργος Πελετίδης, τη δημοσιογραφική επιμέλεια και το σενάριο η Πολυξένη Κουσινιώρη, Αφηγητές/Ηθοποιοί: Ράνια Κωνσταντινίδη, Μενέλαος Κυπαρίσσης. Πριν από την προβολή του ντοκιμαντέρ, η Δημοσιογράφος – Παραγωγός Πολυξένη Κουσινιώρη μίλησε στο κοινό για την εκπαιδευτική δραστηριότητα στη Σμύρνη τα χρόνια πριν από την καταστροφή,
Η εβδομάδα κορυφώθηκε το βράδυ της Παρασκευής 27 Σεπτεμβρίου με Μουσική εκδήλωση με τίτλο «Μικρά Ασία: τραγούδια και Μνήμες». Ένα μουσικό ταξίδι εκεί που έλαμψε ο Ελληνικός πολιτισμός, στη κοσμοπολίτικη Σμύρνη, στη Καππαδοκία, στη Κωνσταντινούπολη, στο Πόντο με τους Στέλιο Xατζηαβραμίδη, Γιώργο Κωνσταντινόπουλο και Γρηγόρη Λάζογλου. Οι συμμετέχοντες διασκέδασαν με Μικρασιατικό κέρασμα με τσικουδιά, λικέρ και γλυκίσματα.
Οι εκδηλώσεις ολοκληρώθηκαν το Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου με την προβολή της Ιστορικής, δραματικής, ελληνικής ταινίας «Σμύρνη μου αγαπημένη» σε σκηνοθεσία Γρηγόρη Καραντινάκη και σενάριο Μιμής Ντενίση.
«Μια εβδομάδα πολύ… Μικρασιατική!»
Ιδιαίτερα ικανοποιημένος από την επιτυχία των δράσεων, αλλά και την προσέλευση του κοινού, δήλωσε στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ ο πρόεδρος του Συνδέσμου Μικρασιατών Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας «ΟΙ ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ», Χρήστος Τριανταφύλλου. Όπως τόνισε, αυτή είναι μια ελάχιστη προσπάθεια διατήρησης της ιστορικής μνήμης, η οποία δεν σταματά, με σεβασμό πάντα και αγάπη στα όσα μας κληροδότησαν οι Μικρασιάτες πρόγονοί μας.
«Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις του Συνδέσμου Μικρασιατών “Μικρά Ασία 102 χρόνια μετά” πήγαν πάρα πολύ καλά! Είχαμε ένα πρόγραμμα μιας εβδομάδας, το οποίο περιλάμβανε ό,τι θα επιθυμούσε ο καθένας να δει. Ντοκιμαντέρ, προβολή κινηματογραφικής ταινίας, ομιλίες, χορέψαμε και τραγουδήσαμε. Όλο το πρόγραμμα ήταν για όλα τα γούστα. Ήρθαν άνθρωποι να ενημερωθούν για την ιστορία και την παράδοση. Είχαμε ένα εξαιρετικό πρόγραμμα για το οποίο είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι. Τα Ντοκιμαντέρ που παρουσιάσαμε δωρεάν για τα μέλη και τους φίλους του Συνδέσμου, προβάλλονται σε Μουσεία, οι ομιλίες είχαν καθαρά να κάνουν με τη Μικρά Ασία. Οι χοροί, η γενοκτονία, ο Άγιος Χρυσόστομος. Ήταν μια εβδομάδα πολύ έντονη, πολύ… μικρασιάτικη!», δήλωσε ο κ. Τριανταφύλλου.
Όπως ξεκαθάρισε, οι δράσεις δεν σταματούν, καθώς ο Σύνδεσμος είναι πάντα ενεργός και δραστήριος στο να κάνει γνωστή σε όλους τη μικρασιατική παράδοση.
«Όλο το χρόνο έχουμε εκδηλώσεις. Το επόμενο ραντεβού μας είναι το ετήσιο, επίσημο Μνημόσυνο της πόλης, που κάνουμε για τα θύματα της Μικρασιατικής Καταστροφής στις 6 Οκτωβρίου. Πάντα, το κάνουμε την ημέρα που εορτάζει η Βουρλιώτισσα, ο Ιερός Ναός της πόλης μας. Στη συνέχεια, θα έχουμε κάποιες προβολής ντοκιμαντέρ μέσα στο Νοέμβριο, με αποκορύφωμα λίγο πριν τα Χριστούγεννα, το ετήσιο γλέντι μας. Είναι κάτι όμορφο που προσφέρουμε για τα μέλη μας. Μαζευόμαστε και κάνουμε μια μεγάλη συνεστίαση με μικρασιάτικο φαγητό και γλυκά, όλα προετοιμασμένα όπως ακριβώς το έκαναν οι γιαγιάδες μας στη Σμύρνη, όπως μας τα έχουν διηγηθεί».
Μάλιστα, οι εκδηλώσεις δεν σταματούν εκεί, καθώς από το νέο έτος προγραμματίζονται νέες εκδηλώσεις που εστιάζουν στην διατήρηση των εθίμων, με επίκεντρο τη μικρασιάτικη κουζίνα!
«Από τον Ιανουάριο, θα κάνουμε μια σειρά από αναπαραστάσεις στα ήθη και τα έθιμα της περιοχής. Θα αναπαραστήσουμε έναν μικρασιάτικο γάμο, αλλά και θα παρουσιάσουμε την προετοιμασία για τα γεύματα. Μην ξεχνάμε πως τα φαγητά που μας έχουν έρθει, έχουν σήμερα κάποιες παραλλαγές. Εμείς τα φτιάχνουμε έτσι ακριβώς, όπως τα έφτιαχναν οι γιαγιάδες μας και καλούμε όλους τους φίλους να δοκιμάσουν!».
«Ανταλλάξιμοι 1923»
Στο περιθώριο των εκδηλώσεων, παρουσιάστηκε το εικαστικό έργο της καλλιτέχνιδας Ελένης Κεσίσογλου με τίτλο «Ανταλλάξιμοι 2023». Το έργο είναι αφιερωμένο στην ανταλλαγή των πληθυσμών που ακολούθησε της καταστροφής και είναι ένας ύπνος στην Ειρήνη. Καθρέφτες τοποθετημένοι σε μουσαμά, αποτυπώνουν το πλήθος των συναισθημάτων που κατέκλυζαν τους ξεριζωμένους, όταν αναγκάζονταν να μαζέψουν τα υπάρχοντά τους σε έναν μπόγο και να αναζητήσουν κάποια καλύτερη τύχη σε μια νέα πατρίδα. «Κοιτάζοντας στον καθρέφτη, ο καθένας μπορεί να δει το είδωλό του και να αναγνωρίσει τα συναισθήματά του», δήλωσε στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ η κα Κεσίσογλου.
Με καταγωγή από την Καισάρεια από την πλευρά της μητέρας και τη Σμύρνη από αυτήν του πατέρα, η ίδια νιώθει ότι κουβαλάει μέσα της τα οικογενειακές μνήμες και αισθάνεται πως βίωσε την ιστορία μέσα από τις αφηγήσεις τους. «Με ακολουθεί η οικογενειακή ιστορία. Πάρα πολύ με έχουν επηρεάσει. Νιώθω πάντα ότι η πατρίδα μου είναι η Σμύρνη. Είναι πάρα πολύ έντονο μέσα μου. Έχω μεγάλη αγάπη για τους προγόνους μας».
Η ίδια καταγόμενη από μια εύπορη οικογένεια της Σμύρνης με προπάππο αστροφυσικό και παππού οικονομολόγο, εξηγεί πως η Σμύρνη ήταν ξακουστή και για τους επιστήμονές της.
«Είναι πιο διαδεδομένο ότι οι περισσότεροι ήταν έμποροι, όμως, δεν ήταν μόνο αυτοί. Η Μικρασία ήταν επίσης το κέντρο του πνευματικού κόσμου της εποχής», αναφέρει.
Η Ειρήνη και η απεικόνιση – αλλά και αντιμετώπιση – της βίας από όπου κι αν προέρχεται, είναι βασική της καλλιτεχνική ανησυχία. Όπως η ίδια αναφέρει, στόχος της είναι να σταλεί το μήνυμα της ειρήνευσης σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, έστω και αν η πραγματικότητα μας προσγειώνει απότομα, με το ξέσπασμα πολέμων και συγκρούσεων.
«Με ενδιαφέρει το θέμα της ειρήνης και της βίας. Πριν από λίγο καιρό συνεργάστηκα με σχολεία και δημιουργήσαμε κάποια εικαστικά. Συναντηθήκαμε με κάποιους αναρριχητές, οι οποίοι ανέλαβαν την… διασπορά τους. Τα έργα αυτά ανέβηκαν σε κορυφές, όπως ο Μύτικας, οι Άνδεις, ο Καύκασος, πήγαν στη Σκωτία, στην Αφρική… Στόχος μας ήταν να φτιάξουμε μια παγκόσμια “ασπίδα” ειρήνης. Δυστυχώς δεν έπιασε».
