Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 94 ετών η Έλσα Γαλανίδου-Μπαλφούσια. Η εκλιπούσα είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής της στη μελέτη, την καταγραφή και τη διάσωση της μνήμης του ποντιακού ελληνισμού, αφήνοντας πίσω της ένα σπουδαίο έργο που συνδέθηκε στενά με την ποντιακή λαογραφία και την προσπάθεια να διατηρηθούν ζωντανά στοιχεία της ζωής και του πολιτισμού των Ελλήνων του Πόντου. Η νεκρώσιμη ακολουθία θα ψαλεί την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου στις 13.00 μ.μ. στο Κοιμητήριο Κηφισιάς.
Η διαδρομή της ζωής της
Γεννημένη στον Πειραιά από γονείς πρόσφυγες πρώτης γενιάς από τον Πόντο, η Έλσα Γαλανίδου-Μπαλφούσια σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών, στο Κλασικό Τμήμα, και ακολούθησε τον δρόμο της εκπαίδευσης, ολοκληρώνοντας την επαγγελματική της πορεία ως λυκειάρχης.
Η σχέση της με την έρευνα δεν περιορίστηκε, όμως, στην εκπαιδευτική της ιδιότητα. Αρχικά ασχολήθηκε με την Ιστορία και τη Λαογραφία της Ηπείρου. Η γνωριμία και η μαθητεία της δίπλα στον βυζαντινολόγο Οδυσσέα Λαμψίδη υπήρξαν καθοριστικές για τη μετέπειτα πορεία της στον χώρο των ποντιακών μελετών.
Από τότε, ο Πόντος έγινε ένας από τους βασικούς άξονες της ερευνητικής και συγγραφικής της δραστηριότητας. Με τη δουλειά της προσπάθησε να διασώσει όχι μόνο γεγονότα και πληροφορίες, αλλά και την καθημερινότητα των ανθρώπων του Πόντου: τις συνήθειες, τις αντιλήψεις, τις παραδόσεις, τις γιορτές, τις λαϊκές δοξασίες και τον τρόπο με τον οποίο ο πολιτισμός περνούσε από γενιά σε γενιά.
Σημαντική θέση στο έργο της κατέχει το βιβλίο «Ποντιακή λαογραφία: Οι 4 εποχές και οι μήνες τους», που κυκλοφόρησε από την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών το 1999 και αριθμεί 431 σελίδες. Ακολούθησαν, μεταξύ άλλων, οι μελέτες «Ο Άγιος Γεώργιος στον ελληνισμό του Πόντου», «Η λαϊκή μετεωρολογία στον Πόντο και τα φυσικά φαινόμενα και Λαογραφικά του Πόντου: Απ’ όσα μου είπαν και… άλλα».
Η παρουσία της στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών υπήρξε επίσης μακρά και ουσιαστική. Αδελφή του προέδρου της ΕΠΜ, Χρήστου Γαλανίδη, διετέλεσε μέλος του διοικητικού συμβουλίου της, ενώ κατά την τελευταία σύνθεση που είχε δημοσιοποιηθεί είχε την ευθύνη της βιβλιοθήκης και του αναγνωστηρίου.
Η προσφορά της αναγνωρίστηκε από ποντιακούς φορείς και οργανισμούς, ενώ το έργο της δεν έμεινε μέσα στα όρια των βιβλίων. Έδωσε διαλέξεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, συμμετείχε σε ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές και συνεργάστηκε με ποντιακά έντυπα, μεταφέροντας τη γνώση της σε ένα ευρύτερο κοινό.
Η βράβευση από την Ένωση Ποντίων Μελισσίων
Τον Μάρτιο του 2026, η Ένωση Ποντίων Μελισσίων Αττικής είχε τιμήσει την Έλσα Γαλανίδου-Μπαλφούσια για τη συμβολή της στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς του ποντιακού ελληνισμού. Ήταν μια από τις τελευταίες δημόσιες αναγνωρίσεις μιας διαδρομής που είχε ως σταθερό σημείο αναφοράς τη μνήμη του Πόντου.
Σε ανακοίνωσή της για την απώλεια της Έλσας Γαλανίδου-Μπαλφούσια, η Ένωση Ποντίων Μελισσίων ανέφερε:
«Με βαθιά θλίψη αποχαιρετούμε σήμερα μια μεγάλη Κυρία του Πόντου, μια ακάματη ερευνήτρια του πολιτισμού μας. Τη διακεκριμένη φιλόλογο, συγγραφέα και θερμή φίλη της Ένωσης Ποντίων Μελισσίων: την αγαπημένη μας Έλσα Γαλανίδου-Μπαλφούσια. Η Έλσα αφιέρωσε τη ζωή και τις δυνάμεις της στον Πόντο. Με τις έρευνες, τα άρθρα, τα βιβλία και την πολυσχιδή δράση της, αγωνίστηκε ακατάπαυστα για τη διάδοση της λαογραφικής και πολιτισμικής μας αλήθειας και για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
Παράλληλα, έχοντας πάντα στο πλευρό της τον σύζυγό της, εκπαιδευτικό Θανάση Μπαλφούσια, προσέφερε την πολύτιμη και αδιάλειπτη συμπαράστασή της σε δεκάδες συλλόγους Ποντίων, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Διετέλεσε επίσης επί σειρά ετών έφορος της σπουδαίας βιβλιοθήκης της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών και, ως καθηγήτρια στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μεταλαμπάδευσε τις γνώσεις και το ήθος της σε εκατοντάδες Ελληνόπουλα. Η αείμνηστη Έλσα υπήρξε μέλος μιας πολυμελούς και επιφανούς ποντιακής οικογένειας με καταγωγή από τη Χόψα, η οποία έχει ταυτίσει το όνομά της με την προσφορά στον Πόντο.
Η σκέψη μας αυτές τις ώρες βρίσκεται κοντά σε όλους τους οικείους της, για την αγάπη των οποίων μιλούσε η ίδια συχνά. Ο αδελφός της, Χρήστος Γαλανίδης, συνεχίζει την οικογενειακή παράδοση στις μέρες μας ως πρόεδρος της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, του κορυφαίου επιστημονικού οργάνου του χώρου.
Αναγνωρίζοντας την τεράστια αξία του έργου της, η Ένωσή μας είχε την τιμή να παρουσιάσει την πορεία της και να τη βραβεύσει στις 8 Μαρτίου 2026, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Υπήρξε πράγματι υπόδειγμα Ποντίας γυναίκας. Στο μεγάλο της ταξίδι, ας συνοδεύουν την ψυχή της οι προσευχές όλων μας. Ας είναι η μνήμη της αιώνια»
