Καμία άλλη μάχη δεν υπήρξε πιο φρικιαστική από εκείνη του Βερντέν. Λιγοστές μόνον υπήρξαν εξίσου τρομακτικές.
Ο Πρώσος Στρατηγός Erich von Falkenhayn Αρχηγός του Γερμανικού Γενικού Επιτελείου, ήταν ο ιθύνων νους της επίθεσης εναντίον του Βερντέν, οχυρής πόλης της Γαλλίας, στις 21 Φεβρουαρίου του 1916, θεωρώντας ότι η Γερμανία θα μπορούσε να αναδειχθεί νικήτρια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μόνον εφόσον επικρατούσε των αντιπάλων της στο Δυτικό Μέτωπο.
Ανώτατος Διοικητής του Γαλλικού Στρατού στο Δυτικό Μέτωπο ήταν ο 64χρονος Στρατηγός Joseph Joffre, που είχε βγει νικητής στη Μάχη του Μάρνη το 1914.
Οι πολυάριθμες γερμανικές πυροβολαρχίες θα σφυροκοπούσαν τα γαλλικά στρατεύματα εντός των χαρακωμάτων και των υπόγειων οχυρών τους. Όμως, οι Γάλλοι αντιστάθηκαν με εξαιρετική γενναιότητα και αποφασιστικότητα και η μάχη του Βερντέν κατέστη με την πάροδο του χρόνου ένας αιματηρός πόλεμος φθοράς.
Όταν ο Πεταίν, στις 25 Φεβρουαρίου του 1916, προήχθη σε διοικητή της Ομάδας Στρατιών Κέντρου, στα τέλη Απριλίου, ο Στρατηγός Robert Nivelle ορίστηκε διοικητής της 2ης Στρατιάς. Κυριότερος αρωγός του Nivelle ήταν ο διοικητής της 6ης Γαλλικής Στρατιάς, Στρατηγός Charles Mangin.
Ο Mangin κατηγορήθηκε, όπως και ο Γερμανός Διάδοχος Πρίγκιπας Γουλιέλμος, για το βαρύ φόρο αίματος που κατέβαλαν τα στρατεύματά του. Βαφτίστηκε «ο σφαγέας του Βερντέν».
Στα τέλη του 1916 οι γραμμές μετώπου των αντιμαχόμενων πλευρών στο Βερντέν ήταν σχεδόν οι ίδιες με εκείνες του Φεβρουαρίου του 1916, όταν είχε αρχίσει η γερμανική επίθεση.
Σαράντα οκτώ γερμανικές μεραρχίες , οι μισές και πλέον γερμανικές δυνάμεις στο Δυτικό Μέτωπο, αλέστηκαν στις μυλόπετρες του ποταμού Μεύση.
Έως την 1η Μαΐου του 1916 σαράντα γαλλικές μεραρχίες είχαν συμμετάσχει στις στρατιωτικές επιχειρήσεις που διεξάγονταν στο Βερντέν, ενώ έως τα μέσα Ιουλίου οι εν λόγω μεραρχίες ανέρχονταν πλέον σε εξήντα έξι.
Οι υπολογισμοί του Πρώσου στρατηγού είχαν αποδειχθεί λανθασμένοι, οι Γερμανοί δεν είχαν κάποια σημαντική ωφέλεια από τον πόλεμο φθοράς. Οι γαλλικές απώλειες ανέρχονταν σε 61.000 νεκρούς, 101.000 αγνοούμενους και 216.000 τραυματίες. Οι γερμανικές απώλειες ανέρχονταν σε 142.000 νεκρούς και αγνοούμενους καθώς και 187.000 τραυματίες.
Στη Γερμανία το Βερντέν κατέστη συνώνυμο του μάταιου πολέμου της φθοράς.
Η μάχη του Βερντέν διαδραμάτισε ιδιαίτερα επιβαρυντικό ρόλο στην καθοδική πορεία του Γαλλικού Στρατού, που οδήγησε στις ανταρσίες του 1917 και, τελικά, στην πανωλεθρία του 1940.
Στο Βερντέν, ακόμη και σήμερα, το ταλαιπωρημένο τοπίο και τα εξαφανισμένα χωριά αποτελούν αψευδείς μάρτυρες των σκληρότατων συγκρούσεων που έλαβαν χώρα εκεί.
Οι υγροί εσωτερικοί χώροι των οχυρών Douaumont και Vaux φέρνουν στο νου τη φρίκη του πολέμου…
Το 1984, σε μια συμβολική κίνηση γαλλογερμανικής συμφιλίωσης, συναντήθηκαν στο Βερντέν ο Γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν και ο Γερμανός Καγκελάριος Χέλμουτ Κολ. Στο πρόσφατο παρελθόν το Βερντέν θεωρήθηκε σύμβολο ευρωπαϊκής αδελφοκτονίας και, αναμφίβολα, μιας τρομακτικής εκατόμβης θυμάτων , αλλά και μια μάχη απαλλαγμένη από ωμότητες ή προδοσίες.
Το βιβλίο περιέχει άφθονο φωτογραφικό υλικό, έγχρωμη εικονογράφηση και χάρτες με τρισδιάστατη, πανοραμική απεικόνιση.
—————————-
Ο Ουίλιαμ Μάρτιν υπηρέτησε στην Υπηρεσία Πληροφοριών του Βρετανικού Ναυτικού επί πολλά έτη. Είναι τακτικός συνεργάτης διαφόρων περιοδικών στρατιωτικής ιστορίας και θεμάτων σύγχρονου προβληματισμού.
Ο Χάουαρντ Γκέραντ, ο οποίος σπούδασε στη Σχολή Τεχνών της βρετανικής πόλης Wallasey, έχει εργαστεί επί σειρά ετών ως σχεδιαστής και εικονογράφος πολλών βιβλίων. Έχει αποσπάσει τόσο το βραβείο της Ενώσεως Βρετανών Εταιρειών Αεροδιαστημικής όσο και το Wilkinson Trophy.
Κώστας Τραχανάς
