Ο δήμαρχος Ωρωπού Γιώργος Γιασημάκης μετά την είδηση του θανάτου του Μίκη Θεοδωράκη προχώρησε στην ακόλουθη δήλωση:
«Ο Δήμος Ωρωπού αποχαιρετά με θλίψη και συγκίνηση το Μίκη Θεοδωράκη, που από σήμερα πέρασε στο πάνθεον των αθανάτων.
Για τον τόπο μας ήταν και θα παραμείνει, ένα σύμβολο και ένας μεγάλος ηγέτης.
Δημιουργός του πνεύματος, του πολιτισμού και αγωνιστής της δημοκρατίας.
Κορυφαίος μουσικοσυνθέτης και αγωνιστής σημάδεψε όλους τους Έλληνες με τα έργα του και τους αγώνες του για τη δημοκρατία και την ελευθερία.
Μας αφήνει πίσω του μία τεράστια κληρονομιά και μία παρακαταθήκη για ενότητα, δημιουργία και προκοπή.
Με τους αγώνες του μας άνοιξε δρόμους.
Με τις δημιουργίες του μας γεμίζει έμπνευση.
Ο Δήμος Ωρωπού θα τιμά για πάντα το έργο του. Θα τον μνημονεύει ως έναν δάσκαλο, δημιουργό, εμπνευστή και αγωνιστή.»
ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ: Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΙΣΗ ΤΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΩΡΩΠΟ
Ο Μίκης Θεοδωράκης γεννήθηκε στις 29 Ιουλίου 1925 στη Χίο. Η καταγωγή του πατέρα του, Γιώργη Θεοδωράκη, Μπιζανομάχου, ήταν από τον Γαλατά Χανίων και της μητέρας του, Ασπασίας Πουλάκη, από τον Τσεσμέ της Μικράς Ασίας. Οι γονείς του συναντήθηκαν στην Μικρά Ασία, λίγο πριν από την Μικρασιατική Καταστροφή. Τα παιδικά του χρόνια ο Μίκης Θεοδωράκης τα πέρασε σε διάφορες πόλεις της ελληνικής επαρχίας όπως τη Μυτιλήνη, τα Γιάννενα, το Αργοστόλι, το Πύργο Ηλείας, τη Πάτρα και κυρίως στην Τρίπολη Αρκαδίας, λόγω των συχνών μεταθέσεων του δημοσίου υπαλλήλου πατέρα του.
ΠΕΡΑΣΕ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ
Σήμερα το πρωί (2/9/2021) έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 96 ετών και πέρασε στην ιστορία ως ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες. Ως πολιτικός υπήρξε υπουργός και τέσσερις φορές εκλεγμένος βουλευτής του ελληνικού κοινοβουλίου με το Κ.Κ.Ε και την Ν.Δ, ενώ παράλληλα ήταν ακτιβιστής τιμημένος με το Βραβείο Ειρήνης Λένιν το 1983.
Είχε ασχοληθεί με όλα τα είδη της μουσικής, ενώ είχε συνθέσει τον ίσως πιο αναγνωρίσιμο ελληνικό ρυθμό διεθνώς, το συρτάκι «Ζορμπάς» (1964), βασισμένο σε παραδοσιακή κρητική μουσική. Επίσης είχε ασχοληθεί με την κλασική μουσική γράφοντας συμφωνίες, ορατόρια, μπαλέτα, όπερες και μουσική δωματίου.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ
Συνθέσεις του έχουν ερμηνευτεί από καλλιτέχνες παγκοσμίου φήμης, όπως οι Beatles, η Σίρλεϊ Μπάσεϊ, η Τζόαν Μπαέζ και η Εντίθ Πιάφ, ενώ έχει γράψει μουσική για γνωστές ταινίες όπως: Φαίδρα (1962), Αλέξης Ζορμπάς (1964), Ζ (1969) και Σέρπικο (1973). Το 1970, για τη μουσική στη ταινία Ζ, του απονεμήθηκε το βραβείο BAFTA για πρωτότυπη μουσική, ενώ ήταν υποψήφιος στην ίδια κατηγορία του 1974, για την ταινία State of Siege, και το 1975, για την ταινία Serpico Επίσης ήταν υποψήφιος για Γκράμι το 1966 και το 1975 για το μουσικό θέμα των ταινιών Ζορμπάς και Serpico αντίστοιχα.
Το πιο σημαντικό του έργο θεωρείται η μελοποιημένη ποίηση, χρησιμοποιώντας ως στίχους ποιήματα βραβευμένων ποιητών ελληνικής και ξένης καταγωγής, όπως οι Γιάννης Ρίτσος (Βραβείο Ειρήνης Λένιν 1976), Γιώργος Σεφέρης (Νόμπελ 1963), Πάμπλο Νερούδα (Νόμπελ 1971), Οδυσσέας Ελύτης (Νόμπελ 1979).
Το 2000 προτάθηκε για βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.
Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΩΡΩΠΟ
Την 21η Απριλίου του 1967 απευθύνει την πρώτη έκκληση για αντίσταση κατά της Δικτατορίας στις 23 Απριλίου. Τον Μάιο του 1967 ιδρύει μαζί με άλλους την πρώτη αντιστασιακή οργάνωση κατά της Δικτατορίας, το ΠΑΜ και εκλέγεται πρόεδρός του.
Συλλαμβάνεται τον Αύγουστο του 1967. Ακολουθεί η φυλάκισή του στην οδό
Μπουμπουλίνας, η απομόνωση, οι φυλακές Αβέρωφ, η μεγάλη απεργία πείνας, το νοσοκομείο, η αποφυλάκιση και ο κατ’ οίκον περιορισμός, η εκτόπιση με την οικογένειά του στη Ζάτουνα Αρκαδίας, και τέλος το στρατόπεδο στις φυλακές Ωρωπού όπου μεταφέρεται στις 19 Οκτωβρίου 1969.
ΘΥΕΛΛΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΩΝ
Στον Ωρωπό η κατάσταση της υγείας του επιδεινώνεται. Στο εξωτερικό ξεσηκώνεται θύελλα διαμαρτυριών. Προσωπικότητες, όπως οι Ντμίτρι Σοστακόβιτς, Άρθουρ Μίλερ, Λώρενς Ολίβιε, Υβ Μοντάν και άλλοι, δημιουργούν επιτροπές για την απελευθέρωσή του. Τελικά, υπό την πίεση αυτή αποφυλακίζεται και ταξιδεύει στο Παρίσι τον Απρίλιο του 1970. Στο εξωτερικό τραγουδιούνται ήδη τα τραγούδια του από τη Μαρία Φαραντούρη και τη Μελίνα Μερκούρη, ενώ απευθύνει νέο κάλεσμα για την πτώση της δικτατορίας και την επαναφορά της Δημοκρατίας στην Ελλάδα.
Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΕΡΥΘΡΟ ΣΤΑΥΡΟ
Στις 19 Δεκέμβρη του 1969 μέσα από τις φυλακές Ωρωπού στέλνει επιστολή στο διεθνή Ερυθρό Σταυρό εκ μέρους των πολιτικών κρατουμένων του στρατοπέδου εκτοπισμένων.
Η επιστολή προς τον Ερυθρό Σταυρό αναφέρει:
»Eν Ωρωπώ τη 19η Δεκεμβρίου 1969
Προς τον Διεθνή Eρυθρό Σταυρό
Έχομεν την τιμή να σας αποστείλομε συνημμένως είκοσι οκτώ (28) αιτήσεις πολιτικών κρατουμένων του Στρατοπέδου Eκτοπισμένων Ωρωπού και σας παρακαλούμε θερμά να μεριμνήσετε διά την ικανοποίηση των αιτημάτων μας.
Eπίσης επισυνάπτομε πλήρη κατάλογο ημών των ιδίων, ώς και τα ονόματα και τας διευθύνσεις των πλησιέστερων συγγενών μας για την περίπτωση που θα είχατε την ευγενή καλοσύνη να τους βοηθήσετε καθοιονδήποτε τρόπο.
Mετά βαθύτατης τιμής δια τους πολιτικούς κρατουμένους του Στρατοπέδου
Eκτοπισμένων Ωρωπού
Mίκης Θεοδωράκης»
Η επιστολή όμως, ουδέποτε στάλθηκε στους αποδέκτες.
Η διοίκηση του στρατοπέδου έγραψε πάνω στο φάκελο:
»Eπιστρέφεται
Δεν υποβάλλονται διότι δεν συνεμορφώθη προς τας υποδείξεις, όπως ατομικός έκαστος υποβάλει το αιτήματά του, και ουχί ομαδικώς».
Μετά από λίγο διάστημα ο Μίκης Θεοδωράκης το σημείωμα αυτό, το έκανε τραγούδι, που άρχισε να τραγουδιέται από τους κρατουμένους σ’ όλη τη φυλακή, από την τραπεζαρία μέχρι την αυλή. Στη συνέχεια γράφει εδώ και το »Μην ξεχνάς τον Ωρωπό».
ΔΙΟΤΙ ΔΕΝ ΣΥΝΕΜΟΡΦΩΘΗ…
Ο ίδιος ο Μίκης Θεοδωράκης είχε πει για αυτά τα ιστορικά στιγμιότυπα, σε ντοκυμαντέρ των Γ. και Η. Σγουράκη:
»Σαν εκπρόσωπος των κρατουμένων είχα πάει στο διοικητή και του είχα δώσει τις αιτήσεις όλων των κρατουμένων για τον Ερυθρό Σταυρό. Η γραμμή της διοίκησης ήταν ότι ο καθένας έπρεπε να πάει μόνος του να κάνει την αίτηση, μήπως εκεί ο διοικητής μιλώντας του να τον καταφέρει να κάνει δήλωση. Εμείς θέλαμε να ‘μαστε όλοι μαζί. Κι έτσι ο ανθυπασπιστής μπήκε μέσα, και μου ‘φερε όλο τον πάκο τις αιτήσεις και πάνω έγραφε »Επιστρέφονται, διότι δεν συνεμορφώθη προς τις απαιτήσεις».
Λοιπόν, είμαστε έτοιμοι να βγούμε έξω, αλλά τα μεγάφωνα είπαν ότι σήμερα απαγορεύεται η έξοδος. Είχα λοιπόν μπροστά μου τους στίχους αυτούς, τον πρώτο στίχο γραμμένο από τον διοικητή, έγραψα το τραγουδάκι, »διότι δε συμμορφώθην προς τις απαιτήσεις, μήνας μπαίνει, μήνας βγαίνει μες το σύρμα περπατώ». Και το μεσημέρι, το βράδυ κατεβαίνουμε στο εστιατόριο, τους τραγούδησα το καινούριο τραγούδι και μάλιστα εμήνυσα στο διοικητή ότι έχει και πνευματικά δικαιώματα, γιατί ο πρώτος στίχος είναι δικός του».
Ο Μ. Θεοδωράκης είπε πως το επισκεπτήριο ήταν μια φορά κάθε δυό μήνες, πολλές φορές συγγενείς και φίλοι των κρατουμένων προσέγγιζαν στο μώλο, της Σκάλας Ωρωπού, απέναντι από τις φυλακές, προκειμένου να τους βλέπουν. Αλλά αυτό απαγορευόταν, πολλές φορές τους έπιαναν.
ΤΟ ΡΟΔΟΣΤΑΜΟ ΚΑΙ Ο ΧΙΩΤΗΣ
»Μια μέρα νομίζω ήταν Φλεβάρης – Μάρτης του ’70, όλο το στρατόπεδο είμαστε μέσα, κοιμόμαστε όλοι, και κάποιος φρουρός με ξύπνησε. Κύριε Μίκη, μου λέει, κάποιοι τραγουδάνε δικά σας τραγούδια. Βγήκα λοιπόν κι ήρθα εδώ. Φύσαγε λίγος αέρας και με τον αέρα ερχότανε το Ροδόσταμο. Ήταν μια παρέα τρεις – τέσσερις άντρες, μια γυναίκα και βάδιζαν αργά, στο μώλο. Εγώ γνώρισα από το ύφος που τραγουδούσε, μού ‘ρθε ότι είναι ο Μανώλης Χιώτης. Κατάλαβα, αλλά δεν ήμουνα βέβαιος. Αυτοί όμως βάδιζαν μ’ ένα τρόπο επίσημο, θά ‘λεγα. Αργά, ιεροτελεστικά. Έβλεπαν προς εμάς και προχωρούσαν.
Σιγά – σιγά άρχισαν να ξυπνούν και οι άλλοι κρατούμενοι και γέμισε εδώ όλο το συρματόπλεγμα απ’ τους κρατούμενους. Και έφυγε ένας νοματάρχης από το διοικητήριο και πήγε εκεί. Είδαμε ότι συνομιλούσαν μαζί, δεν τον έπιασαν το Χιώτη. Και τον άφησαν. Φύγαμε κι εμείς. Την άλλη μέρα μαθαίνουμε από τον Τύπο ότι ο Μανώλης Χιώτης είχε πάει στον Ωρωπό, το απόγευμα, γύρισε στο σπίτι του στον Ωρωπό και έπαθε καρδιακή προσβολή και πέθανε».
Όλο αυτό το διάστημα ο Μίκης Θεοδωράκης συνθέτει διαρκώς. Πολλά από τα καινούρια έργα του κατορθώνει με διάφορους τρόπους – παρτιτούρες μέσα σε πυρογραφίες – να τα στέλνει στο εξωτερικό, όπου τραγουδιούνται από τη Μαρία Φαραντούρη και τη Μελίνα Μερκούρη.
ΩΡΩΠΟΣ – ΠΑΡΙΣΙ
Στον Ωρωπό η κατάσταση της υγείας του επιδεινώνεται. Στο εξωτερικό ξεσηκώνεται θύελλα διαμαρτυριών.
Στις 13 Φεβρουαρίου του 1970, περισσότεροι από 300 ξένοι διανοούμενοι και καλλιτέχνες ζητούν την απελευθέρωση του Μίκη Θεοδωράκη. Τελικά από τη διεθνή πίεση και κατακραυγή, αποφυλακίζεται στις 13 Απρίλη του 1970, και την επόμενη βρίσκεται στο Παρίσι.
Τον Ιούλιο του 2002, το λύκειο της πόλης, ονομάστηκε προς τιμή του, γενικό λύκειο Σκάλας Ωρωπού – »Μίκης Θεοδωράκης», από τον τότε υπουργό παιδείας Π. Ευθυμίου.
Τον Ιούλιο του 2020 ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παραχώρησε τα ιστορικά κτίρια των παλαιών φυλακών Ωρωπού από το Υπουργείο Δικαιοσύνης στο Δήμο Ωρωπού ενώ τον Ιούνιο του 2021 ο αναπλ.Υπουργός Εσωτερικών Στέλιος Πέτσας ανακοίνωσε επιχορήγηση 6,7 εκ. Ευρώ για μετατροπή του χώρου σε μουσείο Πολιτισμού και Δημοκρατίας.
ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ: ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΣ ΤΟΝ ΩΡΩΠΟ
Ο Μίκης Θεοδωράκης στις 19 Οκτωβρίου 1969 πέρασε το κατώφλι των φυλακών Ωρωπού. Αποφυλακίστηκσε στις 13 Απριλίου 1970 μετά από διεθνή κατακραυγή στο καθεστώς της χούντας. Παρά τις δύσκολες ώρες που πέρασε μαζί με τους συναγωνιστές του αγάπησε τον τόπο μας και τον έκανε τραγούδι που θα μείνει αθάνατο στην ιστορία. Το τραγούδι «Μην ξεχνάς τον Ωρωπό» είναι ένα σύμβολο του αγώνα για τη δημοκρατία και οι στίχοι του θα συντροφεύουν κάθε πιθαμή του τόπου μας.
ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΣ ΤΟΝ ΩΡΩΠΟ
Ο πατέρας εξορία
και το σπίτι ορφανό
ζούμε μες στην τυραννία
στο σκοτάδι το πηχτό.
Κι εσύ λαέ βασανισμένε μην ξεχνάς τον Ωρωπό.
Κλαίει κι η μάνα τώρα μόνη
κλαιν τα δέντρα, τα πουλιά
στην πατρίδα μας νυχτώνει
ορφανή η αγκαλιά.
Κι εσύ λαέ βασανισμένε μην ξεχνάς τον Ωρωπό.
Μες στα σύρματα κλεισμένοι
μα η καρδιά μας πάντα ορθή
πάντα ο ίδιος όρκος μένει
λευτεριά και προκοπή.
Κι εσύ λαέ βασανισμένε μην ξεχνάς τον Ωρωπό.
Ωρωπός 1969-1970
Δείτε επίσης: Πέθανε ο Μίκης Θεοδωράκης
