Διαχρονικά, οι παρεχόμενες υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας στη χώρα μας προσφέρουν βοήθεια σε όσους ανθρώπους παρουσιάζουν προβλήματα με την Ψυχική τους Υγεία. Από την πρώτη στιγμή στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη είχαμε θέσει ως προτεραιότητα και στόχο, αυτή η παροχή όχι μόνο να συνεχιστεί, αλλά πρωτίστως να ενισχυθεί και να επεκταθεί περαιτέρω. Μετά από 30 χρόνια, που η πορεία των πραγμάτων είχε τελματώσει, αποφασίσαμε να προχωρήσουμε στην ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, με νομοθετική πρωτοβουλία, την οποία παρουσιάσαμε.
Για την κυβέρνηση, στο επίκεντρο είναι πάντα ο άνθρωπος. Στόχος ήταν, είναι και θα είναι να βοηθήσουμε όλους όσους έχουν ανάγκη.
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν καθημερινά τα άτομα που έχουν ψυχοκοινωνικά προβλήματα είναι πάρα πολλές. Για πρώτη φορά, θα βρεθούν στο επίκεντρο του Εθνικού Συστήματος Υγείας, με απόλυτο σεβασμό στα δικαιώματά τους και στις ανάγκες που παρουσιάζουν. Επιτελούμε έναν εκσυγχρονισμό που αποφασίστηκε μετά από μελέτη των προβλημάτων που παρουσιάζονται στην καθημερινότητα των ασθενών αλλά και στις παρεχόμενες υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας.
Πρωταρχικός μας στόχος είναι να επιλύσουμε ένα μείζον πρόβλημα που εντοπίσαμε στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο: την αποσπασματική και κατακερματισμένη μορφή διοίκησης και οργάνωσης των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας.
Τι διαπιστώσαμε σε πρακτικό επίπεδο;
- Διαπιστώσαμε πως δεν υπάρχουν συνέργειες, με αποτέλεσμα να καταγράφεται η πλήρης αδυναμία πλοήγησης των ασθενών στις υφιστάμενες υπηρεσίες.
- Εντοπίσαμε την αδυναμία παροχής έγκαιρης και στοχευμένης ανίχνευσης των αναγκών του πληθυσμού που ζούσε αντιμετωπίζοντας ζητήματα Ψυχικής Υγείας, κυρίως στον τομέα της ψυχικής αναπηρίας (αυτισμός, νοητική στέρηση, άνοια, νέοι χρόνιοι ασθενείς).
- Διαπιστώσαμε, επιπρόσθετα, πως συγκεντρώθηκαν στην κοινότητα αρκετά νέα χρόνια περιστατικά, τα οποία οδηγούνταν με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο στον ιδιωτικό τομέα, εφόσον υπήρχε η οικονομική δυνατότητα, ενώ καταγράφηκαν πολλές αναγκαστικές νοσηλείες για οικονομικά ασθενέστερους συμπολίτες μας.
Πρακτικά, αυτό οδηγούσε στην αδυναμία κάλυψης, με ολιστικό τρόπο, των αναγκών των πολιτών που είχαν ανάγκη για βοήθεια.
Σε αυτό το σημείο επεμβαίνουμε, πλέον έγκαιρα, ούτως ώστε οι συμπολίτες μας να βοηθηθούν άμεσα και αποτελεσματικά, καθώς θεωρούμε υποχρέωση να σταθούμε δίπλα τους.
Είναι επιθυμία μας να είμαστε κοντά τους. Το οφείλουμε τόσο σε αυτούς όσο και στις οικογένειές τους.
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο
Το βασικό αντικείμενο του νομοσχεδίου είναι η δημιουργία του Εθνικού Δικτύου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (ΕΔΥΨΥ) που διαρθρώνεται σε Περιφερειακά Δίκτυα Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (ΠΕΔΥΨΥ), τα οποία λειτουργούν στις Διοικήσεις Υγειονομικών Περιφερειών και θα διοικούνται πλέον από έναν υποδιοικητή της, αρμόδιο για θέματα Ψυχικής Υγείας.
Στο Σχέδιο Νόμου καθορίζονται όλοι οι εποπτευόμενοι φορείς του Δικτύου, ενώ είναι πλέον ξεκάθαρη η διασύνδεση όχι μόνο μεταξύ τους αλλά και με τους υπόλοιπους φορείς του Εθνικού Συστήματος Υγείας.
Κεντρικός στόχος του νέου δικτύου θα είναι η εξουδετέρωση του στίγματος, με την υλοποίηση προγραμμάτων πρόληψης και προαγωγής της Ψυχικής Υγείας του πληθυσμού, προκειμένου να καλύπτονται οι νέες ανάγκες που θα παρουσιάζονται. Ακόμη ένα βασικό ζητούμενο για το Υπουργείο Υγείας αποτελεί η έγκαιρη αντιμετώπιση των πρώτων περιστατικών και η φροντίδα της ανίχνευσης των νέων χρονίων ασθενών σε ποιοτικότερες υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής ένταξης και αποκατάστασης. Τέλος, ενισχύονται και πρωτοβουλίες για την εργασιακή ένταξη ατόμων με σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα.
Η δεύτερη βασική μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία είναι η σύσταση του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης Εξαρτήσεων, με γνώμονα την πρόληψη, τη θεραπεία και την αποκατάσταση των ατόμων από πάσης φύσεως εξαρτήσεις. Στον νέο Οργανισμό θα ενταχθούν και θα διαλειτουργήσουν όλοι οι φορείς και οργανισμοί των εξαρτήσεων στην Ελλάδα. Προχωράμε στη σύσταση του Εθνικού Οργανισμού, καθώς διαπιστώσαμε απόλυτη θεραπευτική, επιστημονική και διοικητική απομόνωση των διαθέσιμων υπηρεσιών, χωρίς να υπάρχει διασύνδεση, ούτε μεταξύ τους αλλά ούτε και συλλήβδην με το Εθνικό Σύστημα Υγείας.
Ακόμη, διαπιστώθηκε, λόγω της προαναφερθείσας κατάστασης από τη μια μεριά η έλλειψη επαρκών υποδομών κυρίως για τον τομέα της σωματικής αποτοξίνωσης και από την άλλη μεριά η αποτυχία της επίτευξης της ζητούμενης – και συνάμα σημαντικής- θεραπευτικής συνέχειας. Οι αλλαγές που επιχειρούνται όχι μόνο θα οδηγήσουν σε εξοικονόμηση ανθρώπινων και οικονομικών πόρων αλλά θα συντείνουν και στη διεπιστημονική συνέργεια για να εξαληφθεί το φαινόμενο της μακράς αναμονής στις διαθέσιμες υπηρεσίες.
Για το Υπουργείο Υγείας θεωρείται εξαιρετικά σημαντική και η νομοθέτηση για τη δημιουργία ενός Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Επιδημιολογικής Παρακολούθησης και Θεραπευτικής Διαχείρισης, μέσω του οποίου επιδιώκουμε τη διασφάλιση του θεραπευτικού συνεχούς των ληπτών υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, εντός ενός ασθενοκεντρικού Συστήματος Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας που δεν θα αφήνει κανέναν πίσω (leave noone behind).
Μέριμνά μας είναι επίσης να παρέμβουμε για την ενίσχυση της ποιότητας των υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και στα σωφρονιστικά καταστήματα ενηλίκων. Παράλληλα, προτεραιότητά μας είναι και ο καθορισμός εναλλακτικών παρεμβατικών δυνατοτήτων για την πρόληψη και την αποτροπή της ανήλικης παραβατικότητας.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στο γεγονός, πως όλες οι αλλαγές που αναμένεται να υλοποιηθούν, σχεδιάστηκαν από το Υπουργείο Υγείας, ύστερα από εκτεταμένη συζήτηση και διαβούλευση με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς (ΔΥΠΕ, Διοικήσεις Ψυχιατρικών Νοσοκομείων και Ψυχιατρικών Μονάδων Γενικών Νοσοκομείων και Πανεπιστημιακών Ψυχιατρικών Κλινικών, ΟΚΑΝΑ, ΚΕΘΕΑ κ.λπ.), ενώ λάβαμε υπόψιν τις παρατηρήσεις τους.
Πρακτικά, δύναται κανείς να αντιληφθεί πώς θα οδηγηθούμε στον εκσυγχρονισμό των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας αλλά και στην εξουδετέρωση του στίγματος, θέτοντας στο επίκεντρο όσους έχουν ανάγκη για βοήθεια, η οποία πλέον θα είναι πιο εύκολη και εφικτή!
