Από την έντυπη έκδοση της IASIS που κυκλοφορεί
Μήνυµα ότι από την πρώτη µέρα της πανδηµίας ήταν ξεκάθαρο πως µόνο µέσα από συνεργασία θα µπορούσε να διασφαλιστεί η πλέον ασφαλής πορεία για υγιείς και ισότιµες κοινωνίες για όλους τους πολίτες, µε στόχο την έξοδο από την κρίση, έστειλε η Στέλλα Κυριακίδου, Επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας Τροφίµων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κατά την εισαγωγική της οµιλία στο πάνελ «η Αντιµετώπιση της Πανδηµίας στην Ευρώπη και το Όραµα για το Μέλλον» στο πλαίσιο του «Καθηµερινή – Athens Health Summit 2021», η κ. Κυριακίδου επεσήµανε πως «όλοι βιώνουµε ακόµα την πανδηµία. Έχουµε διδαχθεί από τις διαχρονικές υγειονοµικές κρίσεις για το πώς οι κοινωνίες θα µπορούν να είναι πιο ανθεκτικές. Στόχος είναι ενίσχυση της ετοιµότητας και αντίδρασης σε τέτοιου είδους κρίσεις», πρόσθεσε.
Σύµφωνα µε την ίδια, πριν από ένα χρόνο παρουσιάστηκαν απτές πρωτοβουλίες για δυνατή ευρωπαϊκή ένωση υγείας, για ισχυρότερο πλαίσιο ευρωπαϊκής και συλλογικής υγειονοµικής ασφάλειας, ενίσχυση και ενδυνάµωση των όρων εντολής του ECDC και του ΕΜΑ.
Παράλληλα, αναφέρθηκε και στη δηµιουργία της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ετοιµότητα και την Αντίδραση σε Καταστάσεις Έκτακτης Ανάγκης στον Τοµέα της Υγείας (HERA), σηµειώνοντας πως µέσα από αυτόν τον µηχανισµό θα µπορούµε να προβλέπουµε απειλές και να συντονίζουµε τις ενέργειές µας για έγκαιρη αντίδραση. Τέλος, η κ. Κυριακίδου ανέφερε πως στόχος της Ε.Ε. ήταν η ισότιµη και ταυτόχρονη αποστολή των εµβολίων σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογραµµίζοντας πως πλέον έχουµε φτάσει στο 75% των πλήρως εµβολιασµένων πολιτών στην Ένωση και συνεχίζουµε.
Οι επιδόσεις της Ελλάδας
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Πολιτικής της Υγείας, London School of Economics, Ηλίας Μόσιαλος, αναφέρθηκε στις «επιδόσεις» της Ελλάδας σε σύγκριση µε άλλες χώρες, τονίζοντας πως πρέπει να λαµβάνεται υπόψη ένας συνδυασµός στοιχείων όπως ο αριθµός θανάτων ανά 1 εκατ. θανάτους, η συννοσηρότητα, τα συστήµατα υγείας και άλλα επιδηµιολογικά δεδοµένα. Χαρακτηριστικά, ανέφερε πως στην Ελλάδα, οι άνω των 65 ετών αποτελούν το 22% του πληθυσµού, ενώ στο Ισραήλ αποτελούν το 11%.
Ερωτηθείς για τα φάρµακα, ο κ. Μόσιαλος επεσήµανε ότι δεν αλλάζουν άµεσα το σκηνικό, σηµειώνοντας ότι δύο είναι τα προβλήµατα που υπάρχουν: το κόστος και το θέµα παραγωγής σε µεγάλες ποσότητες. «Αν δεν επιταχυνθεί η παραγωγή, δεν θα είναι άµεσα ένα συµπληρωµατικό όπλο για την αναχαίτιση της πανδηµίας».
Όσον αφορά στις µεταλλάξεις, χαρακτήρισε πάντα ανησυχητική την εµφάνιση νέων παραλλαγών και εξέφρασε την άποψη πως σίγουρα θα υπάρχουν. Τέλος, σε ό,τι αφορά πιθανή επιβολή lock-down, ο καθηγητής Πολιτικής της Υγείας, τόνισε «δεν νοµίζω να πάµε σε συνολικό lock-down, ωστόσο, εάν δεν αποδώσουν τα µέτρα, δεν αποκλείεται η επιβολή τοπικών περιορισµών. Το lockdown δεν είναι λύση, θα µεταθέσει το πρόβληµα της επίλυσης 1-2 µήνες πιο πίσω. Πρέπει να προχωρήσουν άµεσα οι εµβολιασµοί και η χορήγηση της 3ης δόσης».
Πώς να πειστούν οι αρνητές
Ο Sir Michael Marmot, Καθηγητής Επιδηµιολογίας, ∆ιευθυντής του Ινστιτούτου Ισότητας της Υγείας στο University College London, αναφέρθηκε στο πώς θα µπορούσαν οι κυβερνήσεις να πείσουν τους πολίτες να εµβολιαστούν, τονίζοντας ότι η Ευρώπη δεν έχει εξαντλήσει τα περιθώρια.
Όπως είπε, είναι τέσσερις οι οµάδες που υπάρχουν:
«Η πρώτη λέει “θα το κάνω, δεν το έχω κάνει ακόµη”. Πρέπει να κάνουµε πιο εύκολη τη διαδικασία» γι’ αυτούς».
«Η δεύτερη λέει “είναι πολύ δύσκολο να το κάνω, να λείψω από τη δουλειά κ.λπ.”, και εδώ πρέπει να απλουστευθεί η διαδικασία».
«Αυτοί που λένε “τα εµβόλια δεν είναι για ανθρώπους όπως εγώ”. Εδώ υπάρχει έλλειψη εµπιστοσύνης µε την κυβέρνηση και είναι πιο µακροπρόθεσµη η προσπάθεια ανασυγκρότησης αυτής της εµπιστοσύνης».
«Και τέλος, υπάρχουν οι θεότρελοι, αυτοί που πιστεύουν ότι ο Μπιλ Γκέιτς θα τους βάλει τσιπάκι. ∆εν ξέρω πώς να τους διαχειριστούµε».
Ο Γιάννης Τούντας για τις ελλείψεις
∆ύο σηµαντικά κενά παρουσιάζει το ελληνικό Σύστηµα Υγείας: την έλλειψη οργανωµένης Πρωτοβάθµιας Φροντίδας Υγείας και την έλλειψη ενός ισχυρού τοµέα ∆ηµόσιας Υγείας, τόνισε ο Γιάννης Τούντας, Οµότιµος Καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ, ∆ιευθυντής Ινστιτούτου Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής και επιστηµονικός υπεύθυνος της µελέτης για την Ανασυγκρότηση του Εθνικού Συστήµατος Υγείας της «διαΝΕΟσις».
Ο κ. Τούντας δήλωσε ότι η πανδηµία έφερε στο επίκεντρο τις αδυναµίες του Εθνικού Συστήµατος Υγείας και αποτέλεσε µια εξαιρετική ευκαιρία για τον εντοπισµό των αναγκαίων αλλαγών που πρέπει να γίνουν. Μερικές µόνον από τις διαχρονικές παθογένειες του Συστήµατος Υγείας είναι η υποχρηµατοδότηση, η υποστελέχωση, η κακοδιοίκηση και η έλλειψη οργανωµένης Πρωτοβάθµιας Φροντίδας. Ο ίδιος τόνισε ότι απαραίτητος είναι ένας επανασχεδιασµός του νοσοκοµειακού χάρτη, ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες υγείας του πληθυσµού.
Ο κ. Τούντας τόνισε ότι πρέπει να υπάρξει, επίσης, παρέµβαση στις εργασιακές σχέσεις. «∆εν µπορεί να λειτουργήσει ένα νοσοκοµείο µε το καθεστώς της δηµοσιοϋπαλληλικής νοοτροπίας που καθιερώθηκε στη δεκαετία του 1980, µε τους µισθούς που δίνονται, χωρίς να συνδέεται η παραγωγικότητα µε τις αµοιβές», επεσήµανε. Αυτό που επείγει είναι να υιοθετήσει η Πολιτεία ένα συνολικό σχέδιο για το ΕΣΥ του µέλλοντος µε προτεραιότητα στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας, κατέληξε ο ίδιος.
Ανθρωποκεντρικό Σύστηµα Υπηρεσιών Υγείας
Το σύστηµα υπηρεσιών στην Ελλάδα δεν είναι τόσο πολύ προσανατολισµένο στο πρόσωπο, αλλά στον πελάτη, τόνισε ο Χρήστος Λιονής, Καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθµιας Φροντίδας Υγείας, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Κρήτης και µέλος της ερευνητικής οµάδας της µελέτης της «διαΝΕΟσις».
Μάλιστα, ο ίδιος επεσήµανε ότι πρέπει να αλλάξει η προσέγγιση στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και να γίνει στροφή της και στο σπίτι για την υποστήριξη των ευάλωτων οµάδων, δηλαδή των προσώπων µε αναπηρία και ευπάθεια. «Έχουµε ανάγκη από όλες αυτές τις οικογένειες», τόνισε ο ίδιος, σηµειώνοντας ότι µεταξύ ατόµων µε ευαλωτότητα σηµειώνονται και χαµηλά επίπεδα εµβολιασµού.
Πέραν από τη στροφή της Πρωτοβάθµιας Φροντίδας στο σπίτι, ο κ. Λιονής τόνισε πως στην πρόταση της µελέτης γίνεται λόγος και για διασύνδεση µε τη ∆ηµόσια Υγεία και την κοινωνική φροντίδα, είτε τις ανοιχτές είτε τις κλειστές δοµές, αλλά και τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας.
Τρεις παρεµβάσεις
«Έχουµε σταµατήσει στις µεταρρυθµίσεις που έγιναν στη χώρα µας το 1983 µε τη δηµιουργία εκτεταµένων υποδοµών, τόσο σε νοσοκοµεία όσο και σε πρωτοβάθµιες µονάδες σε όλη τη χώρα», τόνισε ο Μιλτιάδης Νεκτάριος, Οµότιµος Καθηγητής Πανεπιστηµίου Πειραιώς και µέλος της ερευνητικής οµάδας. Προσέθεσε ότι η Ελλάδα δεν έχει προχωρήσει στο δεύτερο και το τρίτο κύµα µεταρρυθµίσεων, το οποίο ωστόσο έχουν υλοποιήσει άλλες ανεπτυγµένες χώρες και αφορά στη διοίκηση, οργάνωση και λειτουργία του Συστήµατος Υγείας και τη χρηµατοδότηση.
Η πρώτη παρέµβαση που γίνεται στο πλαίσιο της έρευνας της «διαΝΕΟσις» είναι η αποπολιτικοποίηση της διοίκησης του Συστήµατος Υγείας. Προτείνεται, συγκεκριµένα, η δηµιουργία µιας holding company που θα ελέγχεται από το Υπουργείο Υγείας ως ΝΠ∆∆, στο οποίο θα υπάγονται τα νοσοκοµεία της κάθε περιφέρειας ως νοµικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου µε κερδοσκοπικό χαρακτήρα.
Η δεύτερη είναι η συγκέντρωση της χρηµατοδότησης στον ΕΟΠΥΥ, που θα έχει θεαµατικά αποτελέσµατα στην παροχή υπηρεσιών από τα δηµόσια νοσοκοµεία. «Στόχος είναι για τα δηµόσια νοσοκοµεία να καταστούν καλύτερα από τα ιδιωτικά, µε πόρους από την ιδιωτική ασφαλιστική αγορά».
Η τρίτη παρέµβαση είναι για την επίλυση του προβλήµατος επιβάρυνσης του ελληνικού νοικοκυριού και του Έλληνα χρήστη των υπηρεσιών υγείας µε ιδιωτικές δαπάνες υγείας. Συγκεκριµένα, προτείνεται η σύµπραξη του ΕΟΠΥΥ µε την ιδιωτική ασφαλιστική αγορά για τη µείωση της ασφαλιστικής επιβάρυνσης από 40% στο περίπου 15%.
O Ηλίας Μόσιαλος παραθέτει όσα γνωρίζουµε για την παραλλαγή «Όµικρον»
Γράφει ο Καθηγητής Πολιτικής της Υγείας,
London School of Economics, ∆ρ Ηλίας Μόσιαλος
Υπάρχει διάχυτη ανησυχία για τη νέα παραλλαγή. Ας δούµε µερικά σηµεία πιο αναλυτικά για την κατάσταση που αντιµετωπίζουµε.
Τι γνωρίζουµε και γιατί ανησυχούµε
Γνωρίζουµε πως πρόκειται για µια παραλλαγή µε τουλάχιστον 50 αλλαγές από τον αρχικό ιό. 32 από αυτές είναι στην πρωτεΐνη ακίδα ενώ η ∆έλτα είχε αντίστοιχα 16. Γνωρίζουµε τα παραπάνω από στοιχεία από τη Νότια Αφρική, η οποία έχει ένα εξαιρετικό δίκτυο αντιµετώπισης λοιµωδών νοσηµάτων και πανδηµικής επαγρύπνησης. Ένα νέο στοιχείο είναι πως η µετάδοση παρατηρείται σε νέους (σε άτοµα κάτω των 40 ετών), όπου σχεδόν το 65% είναι ανεµβολίαστοι και η µεγάλη πλειοψηφία των υπολοίπων είναι ατελώς εµβολιασµένοι. Έµµεσα, λοιπόν, ίσως και να µπορούµε να εξάγουµε ένα πρώιµο συµπέρασµα πως οι εµβολιασµένοι προστατεύονται από σοβαρή λοίµωξη. Να επισηµάνω εδώ πως τα στοιχεία που έχουµε αφορούν κυρίως στον νεότερο πληθυσµό και ότι πέραν της διαφοράς στα επίπεδα εµβολιασµού µεταξύ των 2 χωρών, η διάµεση ηλικία στη Νότια Αφρική είναι τα 27.6 έτη ενώ στην Ελλάδα είναι τα 45.6 έτη.
Είναι πιθανό η παραλλαγή Όµικρον να προκαλεί πιο βαριά νόσο σε σχέση µε τη ∆έλτα στους µεγαλύτερης ηλικίας φορείς.
Ποια είναι τα πιθανά σενάρια
Τα σενάρια που ακούγονται είναι πολλά αλλά θα µείνω στα σπουδαιότερα από αυτά, µε κριτήρια την έκβαση της λοίµωξης και τον φόρτο στο Σύστηµα Υγείας.
• Να είναι το νέο στέλεχος λιγότερο µολυσµατικό σε σύγκριση µε τη ∆έλτα. Στην περίπτωση αυτή, δεν θα έχουµε σηµαντικό πρόβληµα.
• Nα έχουµε να κάνουµε µε εξίσου µολυσµατικό ιό µε την παραλλαγή ∆έλτα αλλά να προκαλεί περισσότερες ήπιες και σοβαρές λοιµώξεις σε ανεµβολίαστους και ταυτόχρονα περισσότερες ήπιες λοιµώξεις σε εµβολιασµένους.
• Nα έχουµε να κάνουµε µε εξίσου µολυσµατικό ιό µε την παραλλαγή ∆έλτα, αλλά να προκαλεί περισσότερες ήπιες και σοβαρές λοιµώξεις και σε ανεµβολίαστους και σε εµβολιασµένους σε σύγκριση µε τη ∆έλτα.
• Nα έχουµε να κάνουµε µε περισσότερο µολυσµατικό ιό από την παραλλαγή ∆έλτα αλλά να προκαλεί περισσότερες ήπιες και σοβαρές λοιµώξεις σε ανεµβολίαστους και εµβολιασµένους. Σε αυτή την περίπτωση επειδή θα έχουµε περισσότερους νοσήσαντες, θα έχουµε µεγαλύτερη εισροή στα νοσοκοµεία.
Τι θα ξέρουµε σε λίγες εβδοµάδες
Σε 2-3 εβδοµάδες θα ξέρουµε πόσοι έχουν κολλήσει, και πόσοι από αυτούς νοσηλεύτηκαν. Θα ξέρουµε χαρακτηριστικά όπως η ηλικία, το φύλο και οι πιθανές συννοσηρότητες. ∆εδοµένων των µεγάλων δυνατοτήτων του συστήµατος υγείας της Νότιας Αφρικής, θα έχουµε και στοιχεία για την κλινική εικόνα των φορέων. ∆ηλαδή, στοιχεία για τη βαρύτητα της νόσου και την έκβαση της νοσηλείας.
Ταυτόχρονα, θα έχουµε και στοιχεία από εργαστηριακές µελέτες που θα εµβαθύνουν στην προστασία των εµβολίων σε όσους από τους φορείς ήταν εµβολιασµένοι.
Τι πρέπει να κάνουµε τώρα
Τώρα, πρέπει να κερδίσουµε χρόνο και να δώσουµε τη δυνατότητα στους επιστήµονες να χαρακτηρίσουν την παραλλαγή. Αλλά υπάρχουν πράγµατα που µπορούν να γίνουν σε επίπεδο κυβερνητικών αποφάσεων και πράγµατα που µπορούν να κάνουν οι πολίτες.
Ήδη, για παράδειγµα, πολλές χώρες περιορίζουν τις πτήσεις -και καλά κάνουν- σε κάποιες χώρες της Αφρικής. Αυτό δεν θα εµποδίσει τη διασπορά αλλά ελπίζουµε να την καθυστερήσει µέχρι να έχουµε πιο ασφαλή δεδοµένα για τη νέα παραλλαγή.
Άλλες χώρες επανεξετάζουν παλαιότερα δείγµατα από ταξιδιώτες που µπήκαν στη χώρα τους, για να ιχνηλατήσουν την πιθανή υπάρχουσα διασπορά.
Στην Αγγλία δεν θα γίνονται πλέον rapid test, αλλά PCR, και θα αποµονώνονται οι ταξιδιώτες έως ότου βγουν τα αποτελέσµατα. Αυτό ίσως είναι κάτι που πρέπει να εξετάσει και η χώρα µας.
