Την ανάγκη μιας ουσιαστικής μεταρρύθμισης του Κράτους, με ισχυρούς Δήμους, επαρκή χρηματοδότηση και πραγματική διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, έθεσε στο επίκεντρο της κεντρικής του εισήγησης ο Πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος και Δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης Λάζαρος Κυρίζογλου, κατά την έναρξη του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της ΚΕΔΕ, που πραγματοποιείται στην Καλαμάτα από τις 5 έως τις 7 Νοεμβρίου.
Παρουσιάζοντας τις θεσμικές κατακτήσεις, τις οικονομικές διεκδικήσεις και τις προτεραιότητες της Αυτοδιοίκησης, ο κ. Κυρίζογλου υπογράμμισε ότι η αποκέντρωση παραμένει ανολοκλήρωτη όσο οι Δήμοι καλούνται να ασκούν διαρκώς περισσότερες αρμοδιότητες χωρίς τους αναγκαίους πόρους.
«Καμία νέα αρμοδιότητα στους Δήμους χωρίς τους αντίστοιχους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους», ξεκαθάρισε, προσδιορίζοντας την αδιαπραγμάτευτη θέση της ΚΕΔΕ για τη μελλοντική σχέση Κεντρικής Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης.
Η οικονομική πραγματικότητα των Δήμων
Κεντρικό σημείο της εισήγησης αποτέλεσε η παρουσίαση της πρώτης ολοκληρωμένης μελέτης αποτίμησης του κόστους άσκησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων, που εκπονήθηκε από την ΚΕΔΕ σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ και υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Εσωτερικών.
Σύμφωνα με τα ευρήματά της, το κόστος λειτουργίας των Δήμων για το 2025 ανήλθε σε 5,34 δισ. ευρώ, έναντι χρηματοδότησης 3,040 δισ. ευρώ μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων το 2026, με το χρηματοδοτικό κενό να διαμορφώνεται στα 2,3 δισ. ευρώ.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ αναγνώρισε την αύξηση των ΚΑΠ από 1,8 δισ. ευρώ το 2019 σε 3,040 δισ. ευρώ το 2026, επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι το 2009 ανέρχονταν σε 3,5 δισ. ευρώ, παρά το σημαντικά χαμηλότερο τότε λειτουργικό κόστος.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην απόκλιση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς οι δαπάνες των Δήμων στην Ελλάδα αντιστοιχούν στο 4,01% του ΑΕΠ, έναντι 11,27% στην Ευρώπη.
«Δεν θέλουμε οι Δήμαρχοι να είμαστε επαίτες. Να έχουμε διαρκώς το χέρι απλωμένο στους εκάστοτε Υπουργούς και να παρακαλάμε για τα αυτονόητα», τόνισε, διευκρινίζοντας ότι η διεκδίκηση επαρκούς χρηματοδότησης αφορά πρωτίστως τη δυνατότητα των Δήμων να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών, χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Οκτώ οικονομικές διεκδικήσεις – Συγκεκριμένη πρόταση χρηματοδότησης
Ο Λ. Κυρίζογλου παρουσίασε τις οκτώ οικονομικές διεκδικήσεις της ΚΕΔΕ, οι οποίες έχουν ήδη υποβληθεί στον πρωθυπουργό.
Βασικό αίτημα αποτελεί η άμεση αύξηση των ΚΑΠ ώστε να καλύπτουν το λειτουργικό κόστος των δήμων, με απόδοση εντός πενταετίας του 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού και μακροπρόθεσμο στόχο τη διάθεση του 8% του ΑΕΠ στην Αυτοδιοίκηση.
Η διεκδίκηση περιλαμβάνει επίσης ένα νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα για τη βελτίωση των τοπικών υποδομών, τριετές πρόγραμμα προσλήψεων, κάλυψη των πρόσθετων μισθολογικών επιβαρύνσεων που αποφασίζει το Κράτος, ειδική μέριμνα για ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους και μείωση του ενεργειακού κόστους.
Παράλληλα, διεκδικείται η επαναφορά του ενεργειακού συμψηφισμού, η κατάργηση του τέλους ταφής κι επιστροφή των πόρων που έχουν ήδη εισπραχθεί, η χρηματοδότηση υποδομών ανακύκλωσης, ύδρευσης και αποχέτευσης και η καθιέρωση μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων.
Νέος Κώδικας: «Σημαντική κατάκτηση, αλλά όχι ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης»
Ως «σημαντικότερη θεσμική εξέλιξη της προηγούμενης περιόδου» χαρακτήρισε ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ την ψήφιση του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, αναγνωρίζοντας τη συνεργασία με τον υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρο Λιβάνιο.
Όπως επισήμανε, ενσωματώθηκε περισσότερο από το 90% των προτάσεων της ΚΕΔΕ, ενώ ενοποιούνται πάνω από 2.000 διάσπαρτες διατάξεις, περιορίζοντας την πολυνομία και τη διοικητική γραφειοκρατία.
Στις θετικές ρυθμίσεις συμπεριέλαβε τη σύνδεση νέων αρμοδιοτήτων με αντίστοιχη χρηματοδότηση, το μόνιμο πλαίσιο στελέχωσης περισσότερων από 9.000 θέσεων στις κοινωνικοπρονοιακές δομές και την προβλεπόμενη οικονομική ενίσχυση των ΔΕΥΑ με 200 εκατ. ευρώ.
Υπογράμμισε, εντούτοις, ότι ο νέος Κώδικας «δεν συνιστά από μόνος του τη συνολική μεταρρύθμιση που χρειάζεται η χώρα», προσθέτοντας ότι «προϋπόθεση παραμένει η ουσιαστική εφαρμογή των συνταγματικών προβλέψεων για την αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης».
Αποκέντρωση και εθνικές προτεραιότητες
Αναφερόμενος στη Συνταγματική Αναθεώρηση, επανέφερε τις προτάσεις της ΚΕΔΕ για τα άρθρα 101 και 102, υποστηρίζοντας ένα σύστημα διακυβέρνησης με επιτελικό ρόλο της Κεντρικής Διοίκησης και ουσιαστική ευθύνη των Δήμων στην εφαρμογή των δημόσιων πολιτικών.
Συνέδεσε, παράλληλα, την ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης με την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος, τη συγκράτηση του πληθυσμού στην ελληνική περιφέρεια και τη στήριξη των νέων οικογενειών.
Για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων επανέλαβε τη θέση υπέρ του δημόσιου χαρακτήρα της ύδρευσης, απορρίπτοντας την υποχρεωτική ένταξη ΔΕΥΑ στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ χωρίς τη συναίνεση των οικείων Δήμων.
Αντίστοιχα, ζήτησε δίκαιο και αποτελεσματικό σχεδιασμό στη διαχείριση των απορριμμάτων, επιτάχυνση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και διατήρηση των Υπηρεσιών Δόμησης στους Δήμους, αντί της μεταφοράς τους στο Κτηματολόγιο.
Προειδοποίηση για κινητοποιήσεις
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ προανήγγειλε νέες παρεμβάσεις προς την Κυβέρνηση και τα κοινοβουλευτικά κόμματα, καθώς και ενεργό παρουσία της Ένωσης στη διαδικασία συζήτησης του Κρατικού Προϋπολογισμού.
Κατέστησε σαφές ότι, εφόσον δεν υπάρξουν συγκεκριμένες απαντήσεις στα οικονομικά αιτήματα, η Αυτοδιοίκηση θα προχωρήσει σε δυναμικές κινητοποιήσεις, ακόμη και σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας στη Βουλή.
Επιδίωξη της ΚΕΔΕ είναι η ολοκλήρωση του Συνεδρίου με συναινετικό, ομόφωνο ψήφισμα, που θα αποτυπώνει τις κοινές διεκδικήσεις του αυτοδιοικητικού κόσμου.
Εκδήλωση για τα 100 χρόνια ΚΕΔΕ
Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυση της ΚΕΔΕ το 2027, ο κ. Κυρίζογλου ανακοίνωσε την πραγματοποίηση κεντρικής επετειακής εκδήλωσης στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στις αρχές Μαρτίου.
Ολοκληρώνοντας την εισήγησή του, κάλεσε τους αιρετούς να συγκροτήσουν μια «Συμμαχία Ευθύνης» για την επόμενη δεκαετία, με κοινή επιδίωξη τη θεσμική ενδυνάμωση των Δήμων και την ισόρροπη ανάπτυξη της χώρας.
«Δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή Ελλάδα χωρίς ισχυρούς Δήμους», υπογράμμισε, συνοψίζοντας το κεντρικό μήνυμα του Συνεδρίου: «Ισχυροί Δήμοι, Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες, Ισχυρή Ελλάδα»
Χαιρετισμοί
Οι εργασίες του συνεδρίου ξεκίνησαν με το καλωσόρισμα του προέδρου της ΚΕΔΕ. Χαιρετισμό απηύθυνε ο μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος μεταφέροντας το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος. Ακολούθησαν οι χαιρετισμοί του δημάρχου Καλαμάτας και Προέδρου ΠΕΔ Πελοποννήσου Θανάση Βασιλόπουλου και του περιφερειάρχη Πελοποννήσου Δημήτρη Πτωχού, ενώ στη συνέχεια έλαβε τον λόγο ο υπουργός Εσωτερικός Θεόδωρος Λιβάνιος. Στο πλαίσιο των πολιτικών παρεμβάσεων τοποθετήθηκαν επίσης ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ–Κινήματος Αλλαγής κ. Νίκος Ανδρουλάκης, η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ Ρένα Δούρου, ο γ.γ. της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Κωνσταντίνος Κυρανάκης, εκ μέρους του ΚΚΕ ο Χρήστος Κατσώτης και εκ μέρους της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ ο Κωνσταντίνος Μπούμπας. Εκ των αυτοδιοικητικών φορέων, σύντομους χαιρετισμούς απηύθυναν οι κ.κ. Χρίστος Πιτταράς, Μέλος ΔΣ Ένωσης Δήμων Κύπρου και Δήμαρχος Λατσιών, Ανδρέας Κιτρομηλίδης, πρόεδρος Ένωσης Κοινοτήτων Κύπρου, Νίκος Τράκας, πρόεδρος Εκτελεστικής Επιτροπής ΠΟΕ-ΟΤΑ και Μάρκος Δαρδαμάνης, πρόεδρος ΠΟΠ-ΟΤΑ.
Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε η τελετή βράβευσης δύο σημαντικών προσωπικοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ως αναγνώριση της πολυετούς προσφοράς και του έργου τους. Τιμήθηκαν ο Σταύρος Μπένος, πρώην Δήμαρχος Καλαμάτας και πρώην Υπουργός, για την καθοριστική συμβολή του στην ανασυγκρότηση της Καλαμάτας μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1986, καθώς και ο Δημήτρης Δράκος, πρώην Νομάρχης Μεσσηνίας και τελευταίος Πρόεδρος της Ένωσης Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Ελλάδας (ΕΝΑΕ), για τη μακρόχρονη προσφορά του στον θεσμό της Αυτοδιοίκησης.
