Γ
ράφει ο Δημήτριος Κοτσώνης
Πολιτικός μηχανικός
Ένα χρόνιο, δομικό και απολύτως προβλέψιμο πρόβλημα.
Οι επαναλαμβανόμενες καταστροφικές δασικές πυρκαγιές στην Αττική και σε ολόκληρη τη χώρα δεν αποτελούν ούτε φυσικό φαινόμενο εκτός ελέγχου, ούτε απλή συνέπεια της κλιματικής αλλαγής.
Αποτελούν το απολύτως προβλέψιμο αποτέλεσμα μιας λανθασμένης, ιδεολογικά φορτισμένης και θεσμικά μονοπωλιακής δασικής πολιτικής, η οποία εφαρμόζεται επί δεκαετίες από τη Γενική Διεύθυνση Δασών και τους Έλληνες δασολόγους – δημοσίους υπαλλήλους.
Η πολιτική αυτή απέτυχε παταγωδώς στον βασικό της σκοπό: την προστασία της ανθρώπινης ζωής και της περιουσίας των πολιτών.
Τα έργα που εφαρμόζονται και γιατί είναι ανεπαρκή
Η δασική διοίκηση, παρά τη διάθεση τεράστιων κονδυλίων (άνω των 900 εκατ. ευρώ την τελευταία τετραετία), περιορίζει την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών σε τρία έργα:
1. Απομάκρυνση ακαθόριστης «καύσιμης ύλης» (ξερόχορτα και ξερόκλαδα), όχι γύρω από τους οικισμούς, αλλά μακριά από αυτούς, βαθειά μέσα στο δάσος.
2. Κλάδεμα δέντρων έως ύψος περίπου 3 μέτρων από το έδαφος.
3. Συντήρηση παλαιών δασικών δρόμων και
4.Συντήρηση των εγκαταλελειμμένων αντιπυρικών λωρίδων, για την αποτροπή μεταφορά της πυρκαγιάς από ένα μέρος του δάσους στο άλλο, Αυτές που κατασκευάστηκαν παλαιότερα με πλάτος 10 μέτρων, απολύτως ανεπαρκές. Φυσικά, αφού δημιουργήθηκαν, αφέθηκαν στην τύχη τους.
Τα μέτρα αυτά βασίζονται στη θεωρία ότι η δασική πυρκαγιά ξεκινά και περιορίζεται στη χαμηλή βλάστηση.
Όμως αποσιωπούνται δυο κρίσιμα ερωτήματα:
– Τι συμβαίνει όταν η φωτιά ανάψει ή μεταφερθεί στο φύλλωμα των πεύκων, είτε από εμπρησμό είτε από σπινθήρες ηλεκτρικών δικτύων;
– Και το κυριότερο, εντός των δασών δεν υπάρχουν αιτίες για να ανάψουν πυρκαγιές. Οι πιο πολλές ξεκινούν από τις περιοχές που υπάρχουν σπίτια, από τους δρόμους και από τις κολώνες του ΑΔΜΗΕΔΕ.
Σε αυτό το πραγματικό και απολύτως σύνηθες σενάριο, τα μέτρα της Δασικής Υπηρεσίας είναι πλήρως άχρηστα.
Χαρακτηριστική είναι η άποψη της Επιτροπής του Γερμανού καθηγητή Δασολογίας και παγκοσμίως αποδεκτού ως αυθεντία περί των δασικών πυρκαγιών κ. Γκόλνταμερ, που συστήθηκε μετά από την τραγωδία στο ΜΑΤΙ και συνέστησε δυο πράγματα :
α) Η ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ανήκει στην Πυροσβεστική Υπηρεσία. Αναφέρεται, δε, αυτό διότι άρχισε ο χώρος για τη μεταφορά της στη Δασική Υπηρεσία…
β) Η ΠΡΟΛΗΨΗ ως ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ έχει την κατασκευή αντιπυρικών ζωνών στις περιοχές σμίξεις δάσους – κατοικιών, σημείων του ηλεκτρικού δικτύου και περιοχές στις οποίες διακινούνται άνθρωποι.
Εγκληματική επομένως η απουσία αντιπυρικών ζωνών οικιστικής προστασίας, καθώς και ο καθαρισμός γύρω από τις κολώνες του ΑΔΜΗΕ!
Το κεντρικό, καθοριστικό και αποσιωπημένο ζήτημα είναι η συστηματική άρνηση των δασολόγων να επιτρέψουν και να υλοποιήσουν την δημιουργία ουσιαστικών αντιπυρικών ζωνών στις περιοχές σμίξης δάσους – οικισμών.
Κι αυτό παρά:
– την τραγωδία στο Μάτι,
– την πρόταση της Επιτροπής Γκόλνταμερ,
– τη νομοθέτηση της δυνατότητας κατασκευής αντιπυρικών ζωνών με την υπ. απ. φεκ 2863/2019,
– τις δημόσιες δεσμεύσεις του πρωθυπουργού για 18 τέτοιες ζώνες στην Αττική…
Τον Μάιο του 2021 ο πρωθυπουργός (2), απευθυνόμενος προς τους αξιωματούχους της Τοπικής
Αυτοδιοίκησης, τόνισε «πως είναι εξαιρετικά σημαντικό, ότι η Πολιτική Προστασία πια έχει εντοπίσει 18 περιοχές σε 11 Δήμους της Αττικής, που έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά επικινδυνότητας, «εκεί δηλαδή που συνυπάρχει αστικός ιστός με δάσος ή και δασική έκταση».
Από αυτές δεν κατασκευάστηκε ούτε μια ουσιαστική αντιπυρική ζώνη.
Υπάρχει υπεύθυνος ή όχι;
Αντιθέτως, όταν θεσπίστηκε ο λεγόμενος «Πυροσβεστικός Κανονισμός», που προέβλεπε να δημιουργηθούν οι αντιπυρικές ζώνες των 100 μέτρων στα σημεία των Οικισμών στα οποία σμίγει το δάσος με οικοδομές, το πλάτος τους μειώθηκε στα 10 μέτρα, μετά από τις αντιρρήσεις των δασολόγων, ότι ο δασικός νόμος δεν επιτρέπει την αλλαγή της χρήσης των δασών και συνεπώς την καταστροφή τους, που συνεπάγεται η δημιουργία αυτών των Αντιπυρικών Ζωνών, με συνέπεια ο υπουργός να αλλάξει το πλάτος των 100 μέτρων στα 10 μέτρα. Ταυτόχρονα μείωσε το βάθος της ζώνης των 100 μέτρων εντός των οικισμών, στην οποία έπρεπε να κοπούν τα δένδρα, μετά από τον ξεσηκωμό των Δήμων και των πολιτών, διάταξη παντελώς επιστημονικά αστήρικτη και η οποία δεν προβλέπεται από κανένα Πυροσβεστικό Κανονισμό.
Μια διάταξη, η οποία εάν δεν είχε σκοπό να πλήξη την κυβέρνηση, είναι προφανές, ότι τέθηκε για να δικαιολογήσει την αντικατάσταση της ζώνης των 100 μέτρων έξω από τον οικισμό. Είναι για να θαυμάζει την ευστροφία αυτών που την πρότειναν και που προδήλως δεν είναι άλλοι από τους δασολόγους, αφού αυτός ο Πυροσβεστικός Κανονισμός που αντικείμενο έχει πρωτίστως την ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ των πολιτών από τις δασικές πυρκαγιές αλλά και την ΠΡΟΛΗΨΗ της προστασίας τους, είναι αποκλειστικό αντικείμενο των δασολόγων.
Αυτών που άρχισαν πάλι να αξιώνουν να περιέλθει η καταστολή των δασικών πυρκαγιών στην αρμοδιότητα τους!
Προς αντίκρουση κάθε δικαιολογίας για τη δημιουργία αυτών των ζωνών, πρέπει να συμπληρώσουμε, ότι η Επιτροπή που συνέστησε ο πρωθυπουργός Αλ. Τσίπρας, προκειμένου να εισηγηθούν τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών και τη προστασία της ζωής και της περιουσίας των πολιτών, αποτελείτο από τον Γερμανό δασολόγο καθηγητή και 6 δασολόγους και η απόφασή της ήταν ομόφωνη!
Εξάλλου ο διευθυντής του σχετικού οργάνου για τη διαμόρφωση του Πυροσβεστικού Κανονισμού Πρόληψης των δασικών πυρκαγιών του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη είναι ο γενικός διευθυντής Δασών.
Αυτό για να μην υπάρξουν δικαιολογίες για μεταφορά της ευθύνης σε άλλες Υπηρεσίες.
Τι αποδεικνύει η διεθνής εμπειρία
Σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία:
– οι αντιπυρικές ζώνες γύρω από οικισμούς έχουν πλάτος 50-100 μέτρα
– είναι υποχρεωτικές δια νόμου
– συνδυάζονται με δρόμους πυρόσβεσης, καθαρισμούς, χαμηλή βλάστηση και συνεχή συντήρηση.
Αποτέλεσμα: οι φωτιές αναχαιτίζονται πριν εισέλθουν στον οικιστικό ιστό.
Στην Ελλάδα
1. Οι οικισμοί παραμένουν σκόπιμα «αθωράκιστοι».
2. Οι ευρωπαϊκές χώρες, ιδιαίτερα αυτές της Μεσογείου (Πορτογαλία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία), έχουν μετατοπίσει το βάρος τους από την απλή καταστολή σε ολοκληρωμένα συστήματα πρόληψης.
Αυτά τα μέτρα δεν περιορίζονται μόνο σε αντιπυρικές ζώνες, αλλά εστιάζουν στη διαχείριση του τοπίου ώστε αυτό να γίνει «ανθεκτικό στη φωτιά».
Τα βασικά μέτρα πρόληψης που εφαρμόζονται είναι:
– Η Ενεργή Διαχείριση Καύσιμης Ύλης, αντί για απλό καθαρισμό.
– Οι χώρες αυτές εφαρμόζουν συστηματικές μεθόδους για τη μείωση της βιομάζας που τροφοδοτεί τις πυρκαγιές, που είναι:
1. Η Ελεγχόμενη Καύση, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως στην Πορτογαλία και τη Γαλλία. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, οι Αρχές καίνε ελεγχόμενα μικρές εκτάσεις για να δημιουργήσουν κενά στη συνέχεια της καύσιμης ύλης, εμποδίζοντας την εξάπλωση μεγάλων πυρκαγιών το καλοκαίρι.
Στην Ελλάδα τη μέθοδο αυτή την ονομάσαμε ΑΝΤΙΠΥΡ, αλλά δεν το εφαρμόσαμε, ούτε την εφαρμόζουμε.
2. Προληπτική Βόσκηση (Preventive Grazing): Στην Ισπανία (ιδίως στην Ανδαλουσία), οι κτηνοτρόφοι πληρώνονται για να οδηγούν τα κοπάδια τους σε στρατηγικά σημεία του δάσους ώστε να «καθαρίζουν» με φυσικό τρόπο τη χαμηλή βλάστηση.
