Γράφει ο Σάββας Ιακωβίδης
Ο Τάσσος, ικανότατος, έξυπνος και µεθοδικός πολιτικός, δεν θέλησε ν’ απαγκιστρωθεί από ξεπερασµένες και αποτυχηµένες µικροπολιτικές πρακτικές και να καταξιωθεί στον Ελληνισµό ως ο Ηγέτης που όχι µόνο απέρριψε βροντερά, διά του λαού, το έκτρωµα Ανάν, αλλά και ανέτρεψε την καθεστηκυία κοµµατική και πολιτική τάξη, αλλάζοντας τα δεδοµένα της επίλυσης του Κυπριακού. ∆εν τόλµησε!
Στην πολιτική και στη διπλωµατία, οι ευκαιρίες για σωτήριες και κρατικά ωφέλιµες αποφάσεις, µία φορά παρουσιάζονται. Αυτήν τη βασική αρχή ο πρώην Πρόεδρος της Κύπρου, Τάσσος Παπαδόπουλος, την υποτίµησε. Στις 24/4/2026 συµπληρώθηκαν 22 χρόνια από το βροντερό και σωτήριο ΟΧΙ του κυπριακού Ελληνισµού στο πολιτειακό, κρατικό, νοµικό και συνταγµατικό τερατούργηµα του Σχεδίου Ανάν.
Τι συνέβη και γιατί ο µ. Τάσσος, αντί ν’ αναδειχθεί σε πολιτικό Εθνάρχη, προτίµησε την ιδιότητα του κοινοτάρχη; Η «Σηµερινή» µε το Ράδιο Πρώτο και το ΣΙΓΜΑ, καθώς και ο Αντέννα και το Συγκρότηµα του «Φιλελευθέρου» είχαν συνασπιστεί εναντίον του Σχεδίου.
Οι Έλληνες Κύπριοι είχαν χωριστεί σε υποστηρικτές του «ναι» και σε προασπιστές του «όχι» στα χωριστά δηµοψηφίσµατα, που κακώς δέχτηκε ο Τάσσος.
∆ύο 24ωρα πριν από το διάγγελµα του Τάσσου (7/4/2004), ο ∆ιευθυντής του Συγκροτήµατος ∆ΙΑΣ, Κωστής Ν. Χατζηκωστής, που βρισκόταν για προσκύνηµα στο Άγιον Όρος µε τον Νίκο Παττίχη (Συγκρότηµα «Φιλελευθέρου») και τον Πεύκιο Γεωργιάδη, τότε Υπουργό Παιδείας, µου τηλεφώνησε. Ζήτησε να πληροφορηθεί τι σχεδίαζε ο Τάσσος να πει.
Τον ενηµέρωσα πως, µε βάση πληροφορίες µας, ο Πρόεδρος θα παρέθετε τα θετικά και τα αρνητικά του σχεδίου και θα άφηνε τους πολίτες ν’ αποφασίσουν.
Ο κ. Χατζηκωστής σε έντονο ύφος διερωτήθηκε τι ο Τάσσος πάει να κάνει. «Αυτός γνωρίζει καλύτερα απ’ όλους το Σχέδιο και θα κλοτσήσει την µπάλα της ευθύνης στους πολίτες;
Οφείλει να τους καλέσει να το απορρίψουν», πρόσθεσε. Ευθύς αµέσως άρχισε έναν µαραθώνιο τηλεφωνηµάτων προς τον Τάσσο και στενούς συνεργάτες του, ώστε να πειστεί να καλέσει τους πολίτες να εκφράσουν ένα βροντερό ΟΧΙ στο Σχέδιο.
Άλλωστε, όπως γράφει και στο γνωστό βιβλίο του: «7 Προεδρικά Πορτραίτα. Τι συζήτησα µε τους 7 Προέδρους της Κύπρου» (Β’ έκδοση, Γερµανός, 2023), ο κ. Χατζηκωστής είχε διαβεβαιώσει έγκαιρα τον Τάσσο ότι, σύµφωνα µε εκτιµήσεις και αναλύσεις της «Σηµερινής», πέραν του 70% των πολιτών θα ψήφιζαν ΟΧΙ. Ο Τάσσος συνέταξε διάφορα προσχέδια διαγγέλµατος. Με το τελευταίο κάλεσε τον λαό να µην υποθηκεύσει το µέλλον «στην πολιτική βούληση της Τουρκίας. Να προασπιστεί την Κυπριακή ∆ηµοκρατία λέγοντας ‘‘όχι’’ στην κατάλυσή της». Για να προσθέσει τα εξής κεφαλαιώδη:
«Λυπούµαι, ειλικρινά, γιατί δεν µπορώ ν’ αποδεχθώ και να υπογράψω το Σχέδιο Ανάν όπως, τελικά, διαµορφώθηκε. Παρέλαβα Κράτος διεθνώς αναγνωρισµένο. ∆εν θα παραδώσω ‘‘κοινότητα’’ χωρίς δικαίωµα λόγου διεθνώς και σε αναζήτηση κηδεµόνα. Και όλα αυτά έναντι κενών, παραπλανητικών, δήθεν, προσδοκιών. Έναντι της ανεδαφικής ψευδαίσθησης ότι η Τουρκία θα τηρήσει τις δεσµεύσεις της».
Στην Κύπρο και ειδικά στην Ελλάδα, το διάγγελµα του Τάσου και η δραµατική έκκληση στους Έλληνες της Κύπρου ν’ απορρίψουν το Σχέδιο, θεωρήθηκε ως ένα δεύτερο εθνικό ΟΧΙ µετά από εκείνο του Μεταξά. Πολλοί τον χαρακτήριζαν ως νέο πολιτικό Εθνάρχη επειδή διέσωσε την αξιοπρέπεια των Ελλήνων και την Κυπριακή ∆ηµοκρατία από την κατάλυση.
Η 24η Απριλίου 2004 ήταν Σάββατο – και τραγική επέτειος της γενοκτονίας των Αρµενίων από τις σφαγιαστικές ορδές των Τούρκων. ∆εν ήταν τυχαία η επιλογή της ηµέρας, ως ακόµα µία αισχρή απειλητική υποβολή εναντίον των Ελλήνων της Κύπρου. Όπως ήταν αναµενόµενο, το ΟΧΙ στο Σχέδιο Ανάν προκάλεσε ανείπωτη ανακούφιση στον λαό. Ο Τάσσος είχε µία, µοναδική, ιστορική και ανεπανάληπτη ευκαιρία ν’ αναδειχθεί όντως σε Εθνάρχη µε δύο αποφάσεις.
Πρώτον, αφού το Σχέδιο Ανάν απορρίφθηκε συντριπτικά και ήταν άκυρο (null and void όπως παραδέχθηκαν Ανάν και Ντε Σότο), όφειλε να καταθέσει δική µας πρόταση λύσης του Κυπριακού. ∆εύτερον, ήταν µοναδική ευκαιρία να ιδρύσει ένα νέο κόµµα, αξιοποιώντας τη δυναµική απ’ όλους τους κοµµατικούς, πολιτικούς χώρους, ώστε να συνενώσει τους πολίτες µε ένα νέο όραµα, µια νέα στρατηγική επίλυσης του προβλήµατος και αντιµετώπισης της Τουρκίας.
Ο Πρόεδρος δεν είχε σχέδιο Β’ είτε για το «ναι» είτε για το «όχι». ∆εν σκέφτηκε τι θα κάνει µετά το, σωτήριο για την Κυπριακή ∆ηµοκρατία, αποτέλεσµα του δηµοψηφίσµατος και πώς θα το αξιοποιήσει. Οι έξωθεν και έσωθεν πιέσεις, απειλές και εκβιασµοί και µικροπολιτικές φιλοδοξίες τον εµφάνισαν να πελαγοδροµεί. Και εµφανώς φαίνεται πως επενέργησαν κατασταλτικά.
Πληροφορίες µου λένε πως, αφού το αποτέλεσµα του δηµοψηφίσµατος ήταν προδιαγεγραµµένο, ο Τάσσος συσκέφθηκε στο Προεδρικό µε τους εταίρους του, ΑΚΕΛ, Ε∆ΕΚ και Οικολόγους για να διαβουλευθούν περί του πρακτέου. Ανάµεσά τους επικράτησε έκδηλη αµηχανία. Ένας εκ των παρισταµένων εισηγήθηκε όπως η ελληνική πλευρά ετοιµάσει δικό µας σχέδιο λύσης αντί ν’ αναµένει σχέδια που τεχνουργούνταν από τους Εγγλέζους σε συνέργεια µε τους Τούρκους και τον αδύναµο ΟΗΕ, και είχαν τη σφραγίδα της υποταγής και της κατάλυσης της Κυπριακής ∆ηµοκρατίας.
Ο Τάσσος απέρριψε την εισήγηση (αλλά αποδέχτηκε, δυστυχώς, την ολέθρια επιδιαιτησία στη σύσκεψη της Ν. Υόρκης, επειδή η τότε πολιτική ηγεσία πήγε εντελώς απροετοίµαστη και στηριζόµενη σε δήθεν δεδοµένη άρνηση του Ντενκτάς).
Εκ των υστέρων έγινε κατανοητό γιατί δεν άρπαξε τη µοναδική ευκαιρία να καταθέσει δικό µας σχέδιο και να ανατρέψει µια διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού, που οδηγούσε και οδηγεί και σήµερα κατευθείαν προς τουρκικόν κρηµνόν και προτεκτορατοποίηση, τουρκοποίηση της Κύπρου.
Πρώτον, δεν ήθελε να συγκρουστεί µε τον µεγάλο συνέταιρό του, το ΑΚΕΛ, που, κατά τον µ. Χριστόφια, είπε ΟΧΙ στο Σχέδιο Ανάν για να… τσιµεντώσει το «ναι». ∆εύτερον, ο Τάσσος, αντί να δράσει ως µεγάλος Ηγέτης µε το φωτοστέφανο τού ΟΧΙ και την ευρύτατη λαϊκή αποδοχή, ενήργησε ως απλός κοινοτάρχης µε µικροπολιτικές σκοπιµότητες, επειδή η έγνοια του ήταν οι Προεδρικές του 2008. Τρίτον, πίστευε αφελέστατα ότι το ΑΚΕΛ και ο ∆. Χριστόφιας, έναντι του οποίου έτρεφε ιδιαίτερη συµπάθεια, θα τον υποστήριζαν εκ νέου για την Προεδρία.
Έπεσε τραγικά έξω στους υπολογισµούς του. Ήδη, από τις αρχές του 2007 και µέχρι την άνοιξη ο τότε ΓΓ του ΑΚΕΛ είχε αρχίσει διερευνητικές επαφές και συναντήσεις µε διάφορους παράγοντες και πρόσωπα, µεταξύ αυτών και ο διευθυντής της «Σηµερινής», Κ.Ν. Χατζηκωστής. Στόχος του ήταν να σφυγµοµετρήσει αντιδράσεις και ν’ ακούσει γνώµες και εισηγήσεις.
Όπως µου εξιστόρησε ο κ. Χατζηκωστής, κάποια στιγµή τηλεφώνησε στον Τάσσο και τον πληροφόρησε ότι «ο φίλος σου ο ∆ηµήτρης (Χριστόφιας) θα είναι υποψήφιος το 2008 για την Προεδρία». Ο Τάσσος δεν ήθελε ν’ ακούσει και µάλιστα οργισµένος είπε στον κ. Χατζηκωστή ότι επίτηδες λέει αυτά για να τους βάλει να τσακωθούν!
Όντως, ο ∆. Χριστόφιας εξήγγειλε την υποψηφιότητά του και στον δεύτερο γύρο των Προεδρικών του 2008, µε την υποστήριξη του ∆ΗΚΟ (αφού ο Τάσσος αποκλείστηκε από τον πρώτο γύρο – είναι άλλο µεγάλο κεφάλαιο γιατί απέτυχε…), εξελέγη Πρόεδρος.
Ο Τάσσος, ικανότατος, έξυπνος και µεθοδικός πολιτικός, δεν θέλησε ν’ απαγκιστρωθεί από ξεπερασµένες και αποτυχηµένες µικροπολιτικές πρακτικές και να καταξιωθεί στον Ελληνισµό ως ο Ηγέτης που όχι µόνο απέρριψε βροντερά, διά του λαού, το έκτρωµα Ανάν, αλλά και ανέτρεψε την καθεστηκυία κοµµατική και πολιτική τάξη, αλλάζοντας τα δεδοµένα της επίλυσης του Κυπριακού. ∆εν τόλµησε!
Όπως δεν τόλµησε ν’ απορρίψει την επιδιαιτησία. ∆εν αξιοποίησε τη δυναµική τού ΟΧΙ. ∆εν αντιστάθηκε σε πιέσεις. Φοβήθηκε µήπως µας κατηγορήσουν ότι δεν είµαστε «καλά παιδιά» αφού δεν θέλουµε λύση. ∆εν απέρριψε τις µηχανεύσεις ΟΗΕδων και άλλων διαµεσολαβούντων. Προτίµησε να καταφύγει στις γνωστές µικροκοµµατικές συναλλαγές επειδή ο στόχος του ήταν η επανεκλογή του το 2008. Η Ιστορία µία φορά χτύπησε την πόρτα και ο Τάσσος δεν της άνοιξε…
