Γράφει ο Χάρης Κατσιβαρδάς
Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω και του Σ.τ.Ε.
Ανεξάρτητος βουλευτής του Ελληνικού Κοινοβουλίου
Tο πολυσχιδές φαινόμενο της παγκοσμιοποιήσεως ως προς όλο το εύρος των διαστάσεων, εντάσσεται στο νέο κίνημα της μετανεωτερικότητας, το οποίο σηματοδοτεί το εκκωφαντικό πέρας του προηγούμενου σταδίου της νεωτερικότητας, το οποίο εν πολλοίς, λόγω της γραμμικής ερμηνευτικής πρόσληψης της ιστορίας το υπερβαίνει, εγκαινιάζοντας έναν άρδην καινοφανή τρόπο του νοείν, εις την φιλοσοφία, την τέχνη, τον κινηματογράφο, την λογοτεχνία, την αρχιτεκτονική, την θεολογία, την ψυχανάλυση, την κοινωνιολογία, με δεσπόζοντα ρόλο την κατισχύσασα τεχνολογική επιρροή των Μ.Μ.Ε.
Άρα η πολιτισμική παράδοση από την σκοπιά των σταθερών αξιών, τις οποίες αντλεί από την ακένωτη πηγή της ελληνικής και χριστιανικής παραδόσεως, σήμερον αμφισβητείται εντόνως, συμπυκνουμένη εις το δίπολο, «Συντήρηση ή «Ανακαίνιση» καθώς και στην «Αποδόμηση» ή «Αναδόμηση», καθότι η έννοια της παραδόσεως αυτή καθ’ αυτή, υπόκειται σε διττή αμφισβήτηση, αφενός από την πλευρά της νεωτερικότητας -το πνεύμα του διαφωτισμού- αλλά, εξ ετέρου, και από την πλευρά της μετανεωτερικότητας-ήτοι από το πνεύμα του ακραίου σχετικισμού και μηδενισμού, το οποίο εισάγει την μεταδημοκρατία ενός σύγχρονου μετανθρώπου, χωρίς ταυτόητα, ο οποίος θα αναπαράγει την «Νέα Γλώσσα» των Μ.Μ.Ε. ήτοι μία γλώσσα, άνευ συνομιλητού.
Εις την νέα αυτή εποχή, την Νέα Τάξη πραγμάτων εντάσσεται, ως έκφανση της παγκοσμιοποιήσεως, ο εθνομηδενισμός, ο άκρατος δικαιωματισμός, δηλαδή τάσεις κατάργησης και σχετικοποιήσεως των εθνικών ταυτοτήτων αλλά και ειδωλοποιήσεως, των ατομικών δικαιωμάτων, προσδίδοντας υπερφυή διάσταση εις την μονοδιάστατη επιβολή τους στα πλαίσια μίας οργανωμένης διεθνώς,κοινωνίας. Συναφής σύγχρονη στάση, καθίσταται και ο πολύφερνος πολιτισμικός συμφυρμός της «woke», ατζέντας.
Τέλος, εν τω πλαισίω της μετανεωτερικότητας, θεμελιώνεται και το φιλοσοφικό κίνημα του μετανθρωπισμού, με καίρια ερωτήματα βιοηθικής, λόγω της εισόδου των νέων τεχνολογιών της τεχνικής ανυπερθέτως νοημοσύνης, δηλαδή ποια είναι η ιδεολογία του μετανθρωπισμού και ποια η σχέση του με τον αντι-ανθρωπισμό, τι είναι ο υπερανθρωπισμός και η ανθρώπινη αναβάθμιση; Γιατί ο μετανθρωπισμός διακηρύττει την εξίσωση ζώου – ανθρώπου και την κατάργηση της διακρίσεως έμβιων – άβιων όντων, καθώς και ποια η σχέση με την ψηφιακή τεχνολογία, την βιοτεχνολογία και τις βιοεπιστήμες αλλά και της τεχνητής νοημοσύνης απέναντι εις την ανθρωπότητα;
Ως εκ τούτου καθίσταται πρόδηλον ότι η παγκοσμιοποίηση και η Νέα Τάξη πραγμάτων, δεν λογίζεται ως οικουμενισμός ή διεθνισμός αλλά συνίσταται εις την εμπέδωση της επικυριαρχίας1, μίας ισχυρής δύναμης (οικονομικής, στρατιωτικής), ήτις και επιβάλλει τους ιδικούς της πολιτισμικούς κανόνες επ’ άπειρον, αξιώνοντας την κατάργηση των επιμέρους, εθνικών, πολιτισμικών, θρησκευτικών δεσμών, κοινών αγώνων, θυσιών και ελπίδων, των λαών, δίκην της απελευθερώσεως της ισχύος μίας υπέρτερης οικονομικής αγοράς, η οποία προκρίνει την απελευθέρωση του ατόμου εκ των προαναφερθέντων δεσμών, καταργώντας εν άλλαις λέξεσι, τους διαχρονικούς δεσμούς με την παράδοση και τις συλλογικότητες2, την ιστορική ιδιοπροσωπία, καθότι εφεξής, τα άτομα, αποσυνδέονται εκ του κοινού τους παρελθόντος, την διαχρονική τους παράδοση και ανήκουν αρρήκτως, εις ένα υπερεθνικό παγκόσμιο περιβάλλον, με αποκλειστικό σημείο αναφοράς την αναγνώριση ατομικών δικαιωμάτων εις ένα ρευστό και αενάως μεταβαλλόμενο πολιτικό περιβάλλον, ερειδόμενο προς ένα παγκόσμιο ολοκληρωτικό σύστημα εξουσίας.
H παγκοσμιοποίηση ναι μεν διευκολύνει την μετακίνηση των ανθρώπων, των εμπορευμάτων από τόπο σε τόπο, εκμηδενίζοντας τις αποστάσεις λόγω του ανοίγματος των συνόρων, την άρση των περιορισμών, ως προς την διασυνοριακή ιδίως μετακίνηση, εκμηδενίζοντας τις αποστάσεις, δια μέσου της διαχύσεως της ραγδαίας εξελίξεως της τεχνολογίας, πλην όμως ουδόλως συνιστά πανάκεια.
Ως όμως αντίβαρο των ως άνω θετικών εκφάνσεων του φαινομένου της παγκοσμιοποιήσεως, καθίσταται η προαναφερθείσα κατάργηση των ταυτοτήτων (των όρων του έθνους και του πατριωτισμού), των πολιτισμικών ιδιομορφιών και θρησκευτικών ιδιατεροτήτων, καθότι την θέση τους διαδέχεται μία νεοπαγής μορφή, οικουμενικού φεουδαρχισμού, ήτοι μία αρτιφανής οικονομική πολυεθνική αυτοκρατορία, με κυρίαρχη εξουσία των λαών, οι οποίοι θα αντιμετωπίζονται ως μία συσσωματωμένη άμορφή μάζα.
Η παγκοσμιοποίηση εκλαμβάνει ως επτυχημένο τον άνθρωπο-«άτομο» που πιστεύει ότι ολοκληρώνεται ως ύπαρξη, εάν συνδέσει την ζωή του με ό,τι σημαίνει το «εγώ», ήτοι την ιδιοτέλεια και ουχί την υπέρβαση, μέσω θυσίας και αγάπης προς τον συνάνθρωπο.
Εις τον αντίποδα, η Οικουμενικότητα προαπαιτεί την ισότιμη συνύπαρξη εθνών – κρατών και συνακολούθως των επιμέρους, λαών, επί τη βάσει της αγαστής αλληλοπεριχωρήσεως, ερειδομένη, δηλαδή, επί του αμοιβαίου και ισοτίμου σεβασμού της πολιτισμικής ταυτότητας, της διαχρονικής παράδοσης καθώς και της εθνικής ιδιοπροσωπίας του εκάστοτε έθνους – κράτους.
Καταφάσκεται δηλαδή η ετερότητα του εκάστοτε έθνους, επί τη βάσει, μίας αμοιβαίας αλληλλεπιδράσεως και γόνιμης συνυπάρξεως, χωρίς ποτέ το ένα κράτος να επιχειρεί να επιβληθεί εξουσιαστικά προς το έτερο επί τω τέλει να το αφομοιώσει δυναστικά, αλλά τουναντίον αποβλέπει εις την ειρηνική, υπερβατική συνύπαρξη των διαφορετικών πολιτισμών, εν πνεύματι αλληλοσεβασμού, αλληλεγγύης και αυθυπέρβασης.
Ως εκ τούτου, διαρκώς ζητούμενο πρέπει να είναι η πολιτισμική όσμωση, η αλληλλεπίδραση των πολιτισμών, χωρίς επιβολή και κατάλυση των ταυτοτήτων εκ του εκάστοτε ισχυρού. Μόνον κατά αυτόν τον τρόπο θα υπάρξει συμμετρική και αναλογική τω όντι πρόοδος της κοινωνίας των εθνών, σεβόμενα αμοιβαίως την πολιτισμική ιδιαιτερότητα αλλήλοις.
