Γράφει ο
Σάββας Ιακωβίδης
«Υπευθυνότητα σηµαίνει ότι µε την εκλογή ή τον διορισµό του ο υπουργός γίνεται αυτόµατα υπόλογος για οτιδήποτε σχετίζεται µε τη σφαίρα των καθηκόντων του. Ο υπουργός είναι ο µοναδικός υπεύθυνος για τις πράξεις ή τις παραλείψεις και του τελευταίου υπαλλήλου στο υπουργείο του».
Η υποβολή παραίτησης από έναν πολιτειακό ή και δηµόσιο αξιωµατούχο είναι επιβεβαίωση προσωπικής ευθιξίας, υπευθυνότητας, εντιµότητας και σεβασµού στους θεσµούς και στους πολίτες. Το θέµα δεν είναι µόνο προσωπικό ούτε επαφίεται απλώς στις όποιες ευαισθησίες αξιωµατούχου. Είναι θεσµικό και σαν τέτοιο πρέπει ν’ αντιµετωπίζεται, επειδή συναρτάται και άπτεται της αξιόπιστης λειτουργίας των θεσµών, που στηρίζουν το πολιτειακό και δηµοκρατικό οικοδόµηµα. Κάθε πολιτειακός και δηµόσιος αξιωµατούχος οφείλει να έχει σταθερά και µόνιµα στην τσέπη του έτοιµη επιστολή υποβολής παραίτησης.
Τέτοια αρετή απουσιάζει θλιβερά από την δήθεν µακαρία και τάχα νήσο των Αγίων και µαρτύρων, Κύπρο. Σπάνια και κάποτε κάποιος ή κάποιοι υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους από ευθιξία. Ο κανόνας είναι η παχυλή παχυδερµία, η απαξίωση της λαϊκής οργής και αντίδρασης και η γελοία όσο και βλακώδης επίκληση της γνωστής φράσης: «Αναλαµβάνω την ευθύνη». Με απλά λόγια, «σας εµπαίζω χοντρά, κορόιδα, απαξιώ να ικανοποιήσω την απαίτησή σας, παραµένω αµετακίνητος στη θέση µου, δεν µε ενδιαφέρουν οι επικρίσεις και οι κατηγορίες και συνεχίζω το έργο µου». Ως εάν να µη συµβαίνει τίποτε. Παραθέτουµε σχετικά παραδείγµατα:
Το 2011, επί προεδρίας ∆. Χριστόφια, ανατινάχτηκε η Κύπρος µετά τη φοβερή έκρηξη κοντέινερ µε εκρηκτικά στο Μαρί. Από τον Ιούλιο µέχρι τον Νοέµβριο, κάθε µέρα χιλιάδες πολίτες διαδήλωναν έξω από το Προεδρικό την οργή τους και απαιτούσαν παραιτήσεις. Έγινε έρευνα, το πόρισµα της οποίας ο ∆. Χριστόφιας δεσµεύτηκε να σεβαστεί. Επειδή ήταν ηχηρός κόλαφος για τις εγκληµατικές ανεπάρκειες του κράτους, της Κυβέρνησης και του ιδίου, το πέταξε στον κάλαθο. Το 2013, ο τότε Πρόεδρος, Ν. Αναστασιάδης, ως κουτοπόνηρη Ιερεµιάς, παραδέχτηκε δηµόσια ότι δέχτηκε το µνηµόνιο της ΕΕ για κούρεµα επειδή, είπε, «µου έβαλαν το πιστόλι στον κρόταφο». Και αντί να πατήσει τη σκανδάλη και ν’ αυτοκτονήσει, προτίµησε να οδηγήσει τον τόπο σε οικονοµική εξαθλίωση και καταστροφή.
Έγιναν έρευνες για την κατάρρευση των Κυπριακών Αερογραµµών, της Hellas Jet, του Συνεργατισµού… Ούτε ένας υπέβαλε την παραίτησή του. Ούτε ένας να ζητήσει συγγνώµη. Ούτε ένας να σεβαστεί την οργή των πολιτών. Πριν από λίγες ηµέρες ξέσπασε µια βιβλική πυρκαγιά, που κατέκαψε πάνω από 120 τ. χλµ. χορτολιβαδικών και δασικών περιοχών, φάρµες µε ζώα, βιοτεχνίες, σπίτια. Ένα µήνα προηγουµένως, ο Κυβ. Εκπρόσωπος κόµπαζε ότι η Κυβέρνηση ήταν πανέτοιµη σε πτητικά µέσα και προσωπικό ν’ αντιµετωπίσει µια προαναγγελλόµενη δύσκολη καλοκαιρινή περίοδο. Όταν ξέσπασε η πυρκαγιά, αναδείχθηκαν η ανοργανωσιά, η έλλειψη συντονισµού και η ανεκδιήγητη προσπάθεια του Προέδρου να εκµεταλλευτεί επικοινωνιακά τον όλεθρο για την εικόνα του.
Χωριά ολόκληρα έγιναν στάχτη και αποκαΐδια. Εκατοντάδες πολίτες έµειναν άστεγοι, οι ζηµιές ανυπολόγιστες. Οι πολίτες, µε οργή απαιτούσαν εξηγήσεις και ανάληψη ευθύνης. Τι παρατηρήθηκε; Πρόεδρος, υπουργοί, βουλευτές, αρχηγοί κοµµάτων και άλλοι αξιωµατούχοι, όλοι πανάσχετοι µε την κατάσβεση πυρκαγιών, συνωθούντο στο κέντρο συντονισµού για να κάνουν δηλώσεις και να εκφράσουν υποκριτικά τη λύπη τους για τα καµένα χωριά και να υποσχεθούν ότι θα έρθουν αρωγοί των πυρόπληκτων.
Η πλειοψηφία των πολιτών απαιτούσαν παραιτήσεις. ∆εν είδαµε ούτε µία! Παρά µόνο µιαν απλή απολογία από τον Πρόεδρο. Τρεις τουλάχιστον υπουργοί και άλλοι κρατικοί αξιωµατούχοι όφειλαν να υποβάλουν τις παραιτήσεις τους. Ούτε ένας την υπέλαβε, ούτε ένας ζήτησε συγγνώµη! Ένας υπουργός χαρακτήρισε ως «ατυχές περιστατικό» τον φρικτό θάνατο δύο ηλικιωµένων, που κάηκαν στην πυρκαγιά, και προκάλεσε θύελλα οργισµένων επικρίσεων. Η πυρκαγιά είχε ένα άλλο, περισσότερο τραγικό, αποτέλεσµα: Κατέκαψε κυριολεκτικά την εµπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος, στην Κυβέρνηση και στους θεσµούς.
Απόδειξη: Όταν το Γενικό Λογιστήριο ανακοίνωσε ότι άνοιξε λογαριασµό ώστε οι πολίτες να εισφέρουν για τους πυρόπληκτους, η αντίδραση των πολιτών ήταν ένα βροντώδες «όχι»! Όλοι είπαν να εισφέρουν και να βοηθήσουν απευθείας και όχι µέσω ενός αναξιόπιστου κράτους και µιας πολιτικά αναίσθητης κυβέρνησης.
Η πολιτική ευθιξία θάλλει σε άλλα, σοβαρά κράτη, όπου οι δηµοκρατικοί θεσµοί είναι σεβαστοί επειδή οι εκπρόσωποί τους τιµούν επάξια τη θέση τους. Όπως στη Σκανδιναβία. Το 2006, η µόλις 13 ηµερών Κυβέρνηση της Σουηδίας εκδίωξε κλοτσηδόν δύο υπουργούς της, επειδή η µία πλήρωνε µε µαύρα χρήµατα την γυναίκα που καθάριζε το σπίτι της. Και η άλλη δεν πλήρωνε το ετήσιο τέλος για την τηλεόραση.
Το 2006, επίσης, ο ηγέτης των Φιλελευθέρων στη Bρετανία παραιτήθηκε από την ηγεσία του κόµµατος, όταν έγινε γνωστό ότι δίνει αγώνα απεξάρτησης από το αλκοόλ. – Παραιτήθηκε ο Διευθυντής της CIA, λόγω των διαφωνιών του µε τους χειρισµούς του Υπ. Άµυνας. – Eν µιά νυκτί παραιτήθηκαν οι Υπουργοί Δικαιοσύνης και Oικισµού της Oλλανδίας, διότι θεώρησαν εαυτούς υπευθύνους για προβλήµατα ασφάλειας στο αεροδρόµιο Σίπχολ.
Το 2014 η Υπουργός Πολιτισµού της Βρετανίας υπέβαλε την παραίτησή της µετά από επικρίσεις για τη διαχείριση των βουλευτικών της δαπανών. Στην Κύπρο, η Υφυπουργός Πολιτισµού αρνήθηκε να παραιτηθεί µετά το σκάνδαλο µε την µπιενάλε Βενετίας. Στην Ιαπωνία, διευθυντής σχολείου αυτοκτόνησε επειδή δεν έκανε όλα τα απαιτούµενα µαθήµατα, ώστε οι µαθητές του να επιτύχουν εισαγωγή στο πανεπιστήµιο. Το 2002 ολόκληρη η ολλανδική κυβέρνηση παραιτήθηκε, ενώ δεν ευθυνόταν, για τη σφαγή στη Σρεµπρένιτσα το 1995, επειδή το ολλανδικό απόσπασµα δεν αντέδρασε.
Το 2014 ο Πρωθυπουργός της Ν. Κορέας παραιτήθηκε, µετά από ναυάγιο που στοίχισε τη ζωή σε εκατοντάδες µαθητές. Το 2018 Βρετανός υπουργός υπέβαλε την παραίτησή του επειδή καθυστέρησε µία ώρα, εξαιτίας του κυκλοφοριακού, να πάει σε συνάντηση στη Βουλή. Στη Φινλανδία, το 2019, ο Πρωθυπουργός υπέβαλε την παραίτηση της κυβέρνησής του µετά την αποτυχία να περάσει ένα πρόγραµµα κοινωνικών µεταρρυθµίσεων και µεταρρυθµίσεων στο σύστηµα Υγείας. Μόλις πρόσφατα, ο Πρωθυπουργός της Λιθουανίας υπέβαλε την παραίτησή του µετά από αποκαλύψεις για σκάνδαλο διαφθοράς…
Οι εκλεγµένοι ηγέτες οφείλουν ν’ αντιλαµβάνονται δύο βασικά συστατικά της πολιτικής: Την πολιτική υπευθυνότητα και την προσωπική ακεραιότητά τους. «Υπευθυνότητα σηµαίνει», σηµειώνει ο γνωστός πολιτικός κοινωνιολόγος, Nτάρεντορφ, ότι «µε την εκλογή ή τον διορισµό του ο υπουργός γίνεται αυτόµατα υπόλογος για οτιδήποτε σχετίζεται µε τη σφαίρα των καθηκόντων του. Ο υπουργός είναι ο µοναδικός υπεύθυνος για τις πράξεις ή τις παραλείψεις και του τελευταίου υπαλλήλου στο υπουργείο του». Ακούν, καταλαβαίνουν οι δικοί µας πολιτικοί και υπουργοί; Ούτε κατά διάνοιαν! Απλώς θεωρητικά και ανέξοδα «αναλαµβάνουν την ευθύνη», που συνιστά το πιο χονδροειδές και ξετσίπωτο περιπαίξιµο των πολιτών.
