Γράφει ο Φώτης Αλεξόπουλος
Οικονοµολόγος, Μέλος του ΙΝΚΑ/Γενική Οµοσπονδία
Καταναλωτών Ελλάδος
Υπάρχουν ζητήµατα για σοβαρές µεταρρυθµίσεις που δεν αναβάλλονται και ένα από αυτά είναι το ασφαλιστικό.
Το 2032 έχει αρχίσει να αναφέρεται όλο και συχνότερα ως κρίσιµο ορόσηµο για τα δηµόσια οικονοµικά και τη µακροχρόνια πορεία του ασφαλιστικού.
Φυσικά, δεν σηµαίνει ότι το 2032 «σταµατά» η κρατική χρηµατοδότηση των συντάξεων. Σηµαίνει όµως ότι η Ελλάδα πρέπει να κοιτάξει πολύ πιο µακριά από τον σηµερινό προϋπολογισµό και να απαντήσει σε ένα απλό αλλά δύσκολο ερώτηµα:
Τι σύνταξη θα µπορεί να πληρώνει η χώρα στους σηµερινούς εργαζόµενους;
Η απάντηση δίνεται από την εικόνα που έχουµε για την οικονοµία, την αγορά εργασίας και τη δηµογραφία γιατί ως γνωστόν , για να πληρωθούν συντάξεις χρειάζονται εισφορές, φορολογικά έσοδα και οικονοµική δραστηριότητα.
Η κύρια σύνταξη σήµερα αποτελείται από εθνική και ανταποδοτική σύνταξη. Η εθνική συνδέεται µε κρατική χρηµατοδότηση, ενώ η ανταποδοτική συνδέεται µε τις εισφορές και τον ασφαλιστικό βίο του εργαζοµένου.
Άρα η µελλοντική σύνταξη µε τα σηµερινά δεδοµένα , δεν είναι ανεξάρτητη από την πορεία της έκδοσης σύνταξης µε την παρούσα διαδικασία..
Εξυπακούεται ότι ο σηµερινός 40άρης δεν πρέπει να θεωρεί δεδοµένο ότι η σύνταξη που θα λάβει σε 25 ή 30 χρόνια θα έχει την ίδια σχέση µε τον τελευταίο µισθό του που είχαν προηγούµενες γενιές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις µακροχρόνιες προβολές του 2024 Ageing Reports, εξετάζει ακριβώς τις επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσµού στις δηµόσιες συνταξιοδοτικές δαπάνες µέχρι το 2070. Οι προβολές περιλαµβάνουν και σενάρια για µεταβολές στο προσδόκιµο ζωής, τη µετανάστευση και το εργατικό δυναµικό.
Αυτό σηµαίνει ότι το ασφαλιστικό της επόµενης εικοσαετίας δεν µπορεί να αντιµετωπιστεί µε τη λογική: «Όταν έρθει η ώρα, θα βρούµε τα χρήµατα».
Η πραγµατική συζήτηση για το ασφαλιστικό δεν πρέπει να περιορίζεται στο σηµερινό σύστηµα αλλά επιβάλλεται να επιδιώξουµε να εγκαταστήσουµε ένα σύνθετο µοντέρνο συνταξιοδοτικό µοντέλο.
Το ζητούµενο δηλαδή , είναι να δηµιουργηθεί ένα συνταξιοδοτικό σύστηµα µε στοιχεία Τεχνοκρατικού σύνθετου µοντέλου που να είναι ταυτόχρονα βιώσιµο, επαρκές και κοινωνικά δίκαιο.
Τι κινήσεις χρειάζεται να κάνει η Ελληνική κυβέρνηση από σήµερα:
1. Περισσότερες θέσεις εργασίας.
2. Υψηλότεροι µισθοί και παραγωγικότητα.
3. Περιορισµός της µαύρης και υποδηλωµένης εργασίας.
4. Περισσότερες ασφαλισµένες ώρες και ηµέρες εργασίας.
5. Αντιµετώπιση της δηµογραφικής συρρίκνωσης.
6. Κίνητρα επιστροφής νέων ανθρώπων που έφυγαν στο εξωτερικό.
7. Ενίσχυση της συµπληρωµατικής και επαγγελµατικής ασφάλισης.
8. Μακροχρόνιος σχεδιασµός του ασφαλιστικού, χωρίς συνεχείς αιφνιδιασµούς.
Τρόπο τινά, η Ελλάδα δεν πρέπει να περιµένει µια νέα ασφαλιστική κρίση για να αντιδράσει. Πρέπει να δράσει τώρα.
Γιατί η σύνταξη του 2040 και του 2050 δεν θα αποφασιστεί τότε.
Θα αποφασιστεί από το πόσες θέσεις εργασίας δηµιουργούµε σήµερα, από το πόσους εργαζόµενους ασφαλίζουµε, από το ύψος των µισθών, από την παραγωγικότητα της οικονοµίας και από το αν θα µπορέσουµε να ανακόψουµε τη δηµογραφική συρρίκνωση.
Το ασφαλιστικό δεν είναι πρόβληµα των συνταξιούχων. Είναι ο λογαριασµός του µέλλοντος που χτίζουµε σήµερα.
Και εάν δεν επέµβουµε» σήµερα , αυτόν τον «λογαριασµό» θα τον πληρώσει η επόµενη γενιά.
