Γράφει ο Χρήστος Στρυφτός
Ιστορικός
Το 1896 αποτέλεσε χρονολογία ορόσηµο για την ιστορία του αθλητισµού αλλά και του ελληνικού κράτους, καθώς τότε πραγµατοποιήθηκαν στην Αθήνα οι πρώτοι Ολυµπιακοί Αγώνες του νεότερου και σύγχρονου κόσµου αποτελώντας έτσι ένα σηµαντικό γεγονός µε ιδιαίτερο πολιτικό, κοινωνικό και πολιτισµικό κυρίως αντίκτυπο.
Η πραγµάτωση των Ολυµπιακών Αγώνων εκείνη την χρονική συγκυρία για την Ελλάδα συνάντησε τις οικονοµικές δυσκολίες που είχαν προκύψει, τις έντονες αντιπαραθέσεις του πολιτικού δικοµµατικού κατεστηµένου αλλά και τις ιδεολογικές νόρµες του εθνικού αφηγήµατος της Μ. Ιδέας σχετικά µε την σύνδεση και αναγέννηση της αρχαίας ελληνικής κληρονοµιάς στο πλαίσιο µιας συγκυρίας µε διεθνή ακτινοβολία όπως αυτή της 1ης Ολυµπιάδας.
Τα µεγάλα και πολυδάπανα έργα υποδοµών και η απότοµη στροφή στην αστική καπιταλιστική οικονοµία κατά την περίοδο Τρικούπη οδήγησαν την Ελλάδα σε πτώχευση τρία χρόνια πριν µε την ελληνική κοινωνία να έρχεται αντιµέτωπη µε την φτώχεια και την ανασφάλεια. Η οικονοµική κρίση και οι οξυµένες ελληνοτουρκικές σχέσεις λόγω της Κρητικής Επανάστασης που είχε ξεσπάσει έφερναν τον ελληνικό λαό να αλληλοεπιδρά µε µεγαλοïδεατικές κορώνες και να αποζητά προοπτικές εθνικής ανάτασης. Ακριβώς οι Ολυµπιακοί Αγώνες πέρα από το «ευ αγωνίζεσθαι» που δεόντως πρέσβευαν, εκείνη την χρονική περίοδο της διοργάνωσής τους το 1896 προέβαλαν το ελληνικό βασίλειο ως θεµατοφύλακα της ολυµπιακής παράδοσης και άτυπα ανέδειξαν το επιχείρηµα της ιστορικής σύνδεσης του αρχαίου µε τον νεότερο ελληνισµό.
Πράγµατι η επιτυχής έκβαση των Ολυµπιακών Αγώνων στην Αθήνα, η διεθνής προβολή της ιστορικής αναβίωσης του σηµαντικού αυτού γεγονότος και οι πολυάριθµες νίκες της ελληνικής συµµετοχής όπως αυτή στον «Μαραθώνιο» του 1896 µε χρυσό ολυµπιονίκη τον Μαρουσιώτη Σπύρο Λούη, συνέβαλαν στην ενίσχυση της εθνικής αυτοπεποίθησης και την καλλιέργεια της συλλογικής υπερηφάνειας των Ελλήνων.
Η κυβέρνηση ∆ηλιγιάννη µαζί µε το παλάτι στήριξαν πολιτικά κι εθνικά την διοργάνωση των Ολυµπιακών Αγώνων στην Αθήνα και πίστεψαν στην προσπάθεια των πρωτοστατών κι εµπνευστών του όλου εγχειρήµατος που δεν ήταν άλλοι από τους Έλληνα ευεργέτη ∆ηµήτριο Βικέλα πρώτο πρόεδρο της ∆ιεθνούς Ολυµπιακής Επιτροπής (∆ΟΕ) και του ιδρυτή αυτής Γάλλο φιλέλληνα βαρόνο Πιερ Ντε Κουµπερτέν. Αθλητικοί σύλλογοι, σωµατεία, δηµοσιογράφοι, πνευµατικοί άνθρωποι ακόµη και οι Ένοπλες ∆υνάµεις της χώρας φάνηκαν σπουδαίοι αρωγοί για την επιτέλεση των διεργασιών των Ολυµπιακών Αγώνων.
Ο ∆ηµήτριος Βικέλας σε επιστολή τους προς τον πρόεδρο του ποδηλατικού συλλόγου Αθηνών Μιλτιάδη Νεγρεπόντη παρουσιάζει την θέση του πως ο Ολυµπισµός ως αθλητικός θεσµός συνιστούσε επιπλέον µια συνθήκη ηθικής διαπαιδαγώγησης, αναγνωρίζοντας παράλληλα την σηµαντικότητα της άθλησης ως µέσο διεθνούς επικοινωνίας των λαών αλλά και της επαφής των ανθρώπων µε τα λαϊκά εθνικά τους θεµέλια.
Ο καθηγητής αρχαιολογίας Χρήστος Τσούντας σε δηµοσίευσή του στην εφηµερίδα «ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ» το 1896 αναφέρει µεταξύ άλλων πως οι σύγχρονοί του αδιαφορούσαν για την εκγύµναση του σώµατός τους και οι Ολυµπιακοί Αγώνες ήταν εκείνη η περίσταση όπου θα έπρεπε πλέον να παραδειγµατιστούν από το αρχαίο ελληνικό πνεύµα και να αντιληφθούν τις αξίες της γυµναστικής, της άµιλλας ακόµη του ανθρωπισµού και της ελευθερίας. Η ιδεολογική µετουσίωση του ολυµπιακού αθλητικού ιδεώδους σε οικουµενικό επίπεδο αναδεικνύεται µε τρόπο λυρικό από τον διάσηµο Έλληνα ποιητή Κωστή Παλαµά στο ποιητικό του δηµιούργηµα «Ο Ολυµπιακός Ύµνος».
Ο ελληνικός αλλά και ο διεθνής τύπος του 1896 («ΕΦΗΜΕΡΙΣ», «Τα Ολύµπια», «ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ» και “TIMES”, “MAIL EXPRESS, “LE TEMPS” αντίστοιχα) διαφήµισαν τους Ολυµπιακούς Αγώνες και τις συµµετοχές ενώ οι εφηµερίδες «ΤΟ ΑΣΤΥ» και «ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ» ασχολήθηκαν εντατικά µε την παρουσίαση των Αγώνων δηµοσιεύοντας παράλληλα αρκετές συνεντεύξεις του Βικέλα. Άρθρα που αναδεικνύουν την ελληνική αναβίωση των Ολυµπιακών αγώνων γεµίζουν τα εξώφυλλα του ξένου τύπου όπως π.χ. συνέβη στην γαλλική εφηµερίδα “L’ OEUVRE D’ ART”, ενώ ταυτόχρονα ο ελληνικός τύπος κατακλύζεται από δηµοσιεύµατα τα οποία προβάλλουν τον ενθουσιασµό και τις ευχαριστήριες επιστολές του βασιλιά Γεωργίου Α΄ των Ελλήνων και του διαδόχου Κωνσταντίνου προς τις νικήτριες ελληνικές συµµετοχές καλώντας τες σε πρόποση στα ανάκτορα όπως παρουσιάζει η εφηµερίδα «ΣΚΡΙΠ» (4/1896).
Επιπλέον ο βασιλεύς Γεώργιος µε ιδιαίτερη τιµή αναγνώρισε τις σηµαντικές προσφορές των Ελλήνων µεγαλοαστών ευεργετών που στην ουσία έδωσαν σάρκα και οστά στην πραγµάτωση του όλου εγχειρήµατος της 1ης Ολυµπιάδας του 1896 κι έτσι λοιπόν στην εφηµερίδα «ΠΡΩΙΑ» εκφράζει τον ένθερµο θαυµασµό του στον Γεώργιο Αβέρωφ τον αναστηλωτή του Καλλιµάρµαρου Σταδίου παροµοιάζοντάς τον µε έναν δεύτερο «Ηρώδη Αττικό» ενώ στην «Εφηµερίδα της Κυβερνήσεως» ανακοινώνει την τιµητική απονοµή του Σταυρού του Σωτήρος στον ∆. Βικέλα.
Ο ∆ηµήτριος Βικέλας ως γνήσιος ευπατρίδης διπλωµάτης αξιοποιώντας τις ισχυρές γνωριµίες του από την µακρόχρονη παρουσία του στο Παρίσι, προώθησε µεν την διεξαγωγή των Αγώνων στην Αθήνα αλλά συνέβαλε δε ενεργά στην ισχυροποίηση των σχέσεων µεταξύ των δυο χωρών Ελλάδας – Γαλλίας. Σε αυτά τα χρόνια της δράσης του Βικέλα και επί προεδρίας του στην ∆ΟΕ οι ελληνογαλλικές σχέσεις είχαν καλλιεργηθεί σε µεγάλο βαθµό. Η «ΕΣΤΙΑ» δηµοσιεύει επιστολή του Βικέλα εκ µέρους της Εθνικής Εταιρείας της οποίας υπήρξε µέλος, προς τον διαπρεπή Γάλλο πολιτικό Κλεµανσώ, όπου και τον ενηµερώνει για το εθνικό συµφέρον της Ελλάδας στο να επιτευχθεί η ένωση µε την Κρήτη επικαλούµενος την υποστήριξη της φίλης χώρας Γαλλίας. Επιπροσθέτως η γαλλική εφηµερίδα “LE FIGARO” (4/1896) παρουσιάζει µε συγκίνηση και θαυµασµό το µεγαλείο της 1ης Ολυµπιάδας στην Αθήνα εγκωµιάζοντας ταυτόχρονα στοιχεία και αρετές του ελληνικού λαού.
Έτσι το 1896 η Ελλάδα µέσα από την πρώτη σύγχρονη Ολυµπιάδα συνάντησε το ένδοξο ιστορικό της παρελθόν αναδεικνύοντας το µέσα από τον πολιτισµό της και τις αξίες του αθλητισµού όπως το ίδιο έπραξε πάλι στην ίδια περίπτωση το 2004. Τα τελευταία χρόνια στους Ολυµπιακούς Αγώνες επικρατεί άραγε αυτή η εθνικά εύστοχη διατήρηση της ιστορικής και πολιτισµικής κληρονοµιάς της εκάστοτε διοργανώτριας χώρας;… ή µήπως συνίσταται πλέον µια διαφορετική απόδοση των πραγµάτων;
Πηγές:
– Χριστίνα Κουλούρη, «Αθήνα η πόλη των Ολυµπιακών Αγώνων», εκδ:∆ΟΑ. Αθήνα,2004
– Πολίτης, Ν.Ε., «Οι Ολυµπιακοί Αγώνες του 1896. Όπως τους έζησαν τότε οι Έλληνες και οι Ξένοι», Αχαϊκές εκδόσεις, Πάτρα1996
