Ο μέχρι πρόσφατα σφιχτός «εναγκαλισμός» μεταξύ της κεντρικής διοίκησης και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης απειλεί να οδηγήσει σε βίαιο «πνιγμό» και τις δύο πλευρές. Οι σχέσεις εξάρτησης και συναλλαγής, που χρόνια τώρα κτίζονταν μεταξύ των «εκλεκτών» της κεντρικής και τοπικής πολιτικής σκηνής, γυρίζουν σήμερα «μπούμερανγκ» για τους πρωταγωνιστές τους, αλλά δυστυχώς και για τους κυβερνώμενους από τις δύο παραπάνω μορφές εξουσίας.
Του Θάνου Σταθόπουλου
Η πρόσφατη δημοσιοποίηση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) με τα υψηλότερα χρέη σε σχέση με τα τακτικά έσοδά τους (μεταξύ τους βρίσκουμε δύο Δήμους των Βορείων Προαστίων, το Μαρούσι και τη Λυκόβρυση-Πεύκη) μόνο κεραυνός εν αιθρία δεν ήταν. Πέραν του ότι μήνες τώρα τα σχετικά στοιχεία διέρρεαν δεξιά κι αριστερά, το πρόβλημα με τις «τρύπες» των ΟΤΑ ήταν εδώ και πολλά χρόνια γνωστό στις εκάστοτε κυβερνήσεις. Μόνο που και σε αυτή την περίπτωση, όπως συνέβη με δεκάδες παρόμοιες υποθέσεις, οι κυβερνώντες φρόντιζαν «να κρύβουν τα σκουπίδια κάτω από το χαλάκι».
Και να που τώρα, υπό την ασφυκτική πίεση των ξένων επιτηρητών – δανειστών μας, η κυβέρνηση αναγκάζεται «να βγάλει στη σέντρα» τα οικονομικώς άτακτα αυτοδιοικητικά τέκνα της, ζητώντας από αυτά να ενταχθούν σε σκληρό πρόγραμμα περικοπών και συμμαζέματος, προκειμένου να επιβιώσουν και να συνεχίσουν να λειτουργούν.
Βέβαια, παρ’ όλο που το πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης που προβλέπει ο «Καλλικράτης» για τους υπερχρεωμένους ΟΤΑ είναι αρκετά αναλυτικό ως προς τα μέτρα τα οποία θα χρειαστεί να λάβουν οι τελευταίοι, δεν κάνει κουβέντα για τυχόν αναζήτηση και απόδοση ευθυνών σε όσους δημιούργησαν τα εν λόγω χρέη. Αλλά πώς θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά, αφού, σε αντίθετη περίπτωση, η κεντρική εξουσία θα ήταν αναγκασμένη να ομολογήσει ότι τα όσα οικονομικά παρατράγουδα συνέβησαν -κι εξακολουθούν να συμβαίνουν- στους δήμους και τις κοινότητες της χώρας, έγιναν, αν όχι με τη συνενοχή της, σίγουρα με την ανοχή της;
Εκτός κι αν υπάρχει κάποιος που μπορεί να ισχυριστεί ότι μέχρι την έλευση του «Καλλικράτη» ουδείς ελεγκτικός-κατασταλτικός μηχανισμός υφίστατο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ώστε ν’ αποτρέψει τη σπάταλη -και ορισμένες φορές έκνομη- διαχείριση των οικονομικών ορισμένων ΟΤΑ. Δυστυχώς για την κεντρική εξουσία και στην περίπτωση της Αυτοδιοίκησης αποδεικνύεται περίτρανα η βασιμότητα όσων υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από νέους νόμους, αλλά από τη βούληση να εφαρμοστούν οι υφιστάμενοι νόμοι…
Οι δήμαρχοι και οι κοινοτάρχες οι οποίοι διαχειρίστηκαν ασύδοτα το δημοτικό χρήμα, «φόρτωσαν» με υπερβολικά οικονομικά βαρίδια τους φορείς που διοικούσαν, πλούτισαν οι ίδιοι και οι… ημέτεροί τους, γνώριζαν πολύ καλά ότι θα μείνουν ατιμώρητοι. Ακολουθώντας το παράδειγμα της «μητρικής» εξουσίας, λειτούργησαν σάμπως ο δήμος ή η κοινότητα που είχαν υπό την εξουσία τους να τελείωνε με την ολοκλήρωση της δικής τους θητείας, επιδεικνύοντας πρωτοφανή αναισθησία για το μέλλον των γενιών που ακολουθούσαν.
Το αποτέλεσμα των έργων και των ημερών τους είναι να καλείται ο πολίτης-δημότης, μετά τον λογαριασμό της κεντρικής διοίκησης, να πληρώσει και τον «φουσκωμένο» λογαριασμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Και θα τον πληρώσει διπλά· σε χρήμα και σε έλλειμμα πολλών κοινωνικών υπηρεσιών που απολάμβανε μέχρι σήμερα.
Υπάρχει, άραγε, «σωσίβιο» που να μπορεί να διασώσει τις τοπικές κοινωνίες και το σύνολο του θεσμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από το μοιραίο τέλος; Πολύ δύσκολο. Ρίχνοντας μια ματιά στις πρώτες αντιδράσεις αρκετών σημερινών διαχειριστών της τοπικής εξουσίας, το μόνο που εντοπίζουμε είναι ο καταγγελτικός λόγος και η προσπάθεια επίρριψης των όποιων ευθυνών στην κεντρική εξουσία.
Χωρίς ίχνος μεταμέλειας και χωρίς καμία διάθεση απολογίας (είτε γιατί δημιούργησαν τα υπέρογκα χρέη, είτε γιατί αποδείχθηκαν ανίκανοι να τα αντιμετωπίσουν) μια μεγάλη μερίδα αιρετών προαναγγέλλουν «επαναστατικές» κινητοποιήσεις και στέλνουν (σε ποιους, άραγε) ανέξοδα «τελεσίγραφα», ότι δήθεν η επιτήρηση δεν θα περάσει και οι κοινωνικές δομές των ΟΤΑ δεν θα πληγούν.
Μα, αλήθεια, πόση αφέλεια θα πρέπει να διαθέτουν όσοι νομίζουν ότι με παρόμοιους «λεονταρισμούς» θα καταφέρουν να αποσείσουν από πάνω τους τις μεγάλες ευθύνες που τους βαραίνουν; Εκτός κι αν «ποντάρουν» στη, δυστυχώς αποδεδειγμένη, τάση του Νεοέλληνα να διαθέτει «κοντή» μνήμη κι ακόμη «κοντύτερη» κρίση την ώρα που βρίσκεται μπροστά στην κάλπη, για να επιλέξει εκείνους που θα τον κυβερνήσουν, σε κεντρικό ή αυτοδιοικητικό επίπεδο.
Μα ακόμα κι έτσι να ’ναι, ακόμη κι αν αποδειχθεί για άλλη μια φορά ότι η αφέλεια είναι με την πλευρά των κυβερνωμένων, τι κάνει ορισμένους κυβερνώντες να πιστεύουν ότι θα έχουν πολιτικό μέλλον, εάν στα χέρια τους καταρρεύσουν οι κοινωνικές δομές για τις οποίες έχουν ευθύνη και είναι αυτοί που θα βάλουν το «λουκέτο» στους δήμους τους; Ποια άλλη πολιτική καριέρα ονειρεύονται, εάν στο βιογραφικό τους ενυπάρχει η αποτυχία να βάλουν έστω κι ένα λιθαράκι στην ανάπτυξη της αυτοδιοικητικής μονάδας που ανέλαβαν να διοικήσουν;
Η μόνη περίπτωση να διασωθούν οι συγκεκριμένοι αιρετοί είναι, έστω και την τελευταία στιγμή, να σηκώσουν τα μανίκια κι επιτέλους να δουλέψουν γι’ αυτό που ψηφίστηκαν από τις τοπικές κοινωνίες· για το κοινό καλό. Σε διαφορετική περίπτωση, ακόμη κι αν βρεθεί «σωσίβιο» για τον θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αυτό δεν θα μπορέσει να γλιτώσει όσους -συνειδητά ή ασυνείδητα- τα… θαλάσσωσαν και αποδείχθηκαν κακοί καπεταναίοι στη φουρτούνα των καιρών…
