Όταν οι άνθρωποι αποφάσισαν να κάνουν πολιτεία, ο Δίας έστειλε τον Ερμή με δύο θεϊκά δώρα, απαραίτητα για την επιτυχία του σκοπού τους: την Αιδώ και τη Δίκη, δηλαδή τη Ντροπή και τη Δικαιοσύνη. Οι νεότεροι Έλληνες, προχωρώντας ακόμα περισσότερο, ενσωμάτωσαν αυτές τις δύο αξίες, με πλήθος άλλων αξιών, κοινωνικώς αποδεκτών, σε μία υπέροχη λέξη, μοναδική και μη επιδεχόμενη μετάφρασης σε ξένη γλώσσα.
Φιλότιμο: έντονη συναίσθηση της προσωπικής τιμής και αξιοπρέπειας που εκδηλώνεται κυρίως με την επιθυμία κάποιου να κερδίσει την εκτίμηση των άλλων (Μπαμπινιώτης). Πρακτικά, στις μικρές κοινωνίες των χωριών, η λέξη υποδηλώνει, ατύπως αλλά ουσιαστικώς, όλους τους ηθικούς κώδικες ένταξης του ατόμου στο σύνολο. Για παράδειγμα, αυτός που χρωστά χρήματα σε συγχωριανό του δε συχνάζει στο ίδιο καφενείο με αυτόν, αποφεύγει τις κοινωνικές συναθροίσεις, «αλλάζει δρόμο», γιατί «δεν έχει πρόσωπο στον κόσμο» και μάλιστα εύχεται «ν’ άνοιγε η γη να τον κατάπινε».
Σήμερα, που ολόκληρη η χώρα απλώνει χέρι επαιτείας, το κράτος πρόνοιας απουσιάζει, η ανεργία και η μετανάστευση σαν σαράκια κατατρώγουν τη νεολαία μας, η φοροεπιδρομή τσακίζει τα νοικοκυριά και η θλιβερή λίστα από νεόπτωχους, άστεγους, κρυφόπτωχους, άνεργους και αυτόχειρες αυξάνεται μέρα με τη μέρα, καμία ερυθρίαση στα πρόσωπα των πρωταγωνιστών του δράματος. Μάλιστα, το Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο, επικαλούμενο τα ατομικά δικαιώματα, απαγόρευσε τη μετάδοση ζωντανών εικόνων από το σκηνικό της εξαθλίωσης (χαρτοκούτια, νυχτερινά καταφύγια, κάδοι σκουπιδιών, ράντζα νοσοκομείων κ.ά.), εκτός κι αν ήθελαν να συναινέσουν στη μετάδοση του ρεπορτάζ οι ίδιοι οι πληττόμενοι Έλληνες, που εμφανίζονται σ’ αυτό.
Κύριοι σοφοί των Μ.Μ.Ε., οι δοκιμαζόμενοι συμπολίτες μας δεν πρόκειται ποτέ να επιδείξουν την κατάντια τους, γιατί έχουν την Αιδώ του φτωχού. Οι όντως πένητες θα σκεπάσουν το κεφάλι τους με το πάπλωμα του δρόμου για ν’ αποφύγουν την κάμερα, θα κλείσουν την πόρτα και τ’ αυτιά τους στις ερωτήσεις, θα προτιμήσουν τη σιωπή των αμνών, προκειμένου να περιφρουρήσουν την αξιοπρέπειά τους. Έχουν προ πολλού καταδικάσει την υποκρισία της υψηλής θεαματικότητας – ακροαματικότητας των μέσων…
Ψάξτε λοιπόν να βρείτε φωνασκούντες παλιάτσους να δείξετε! Μήπως όμως η απαγόρευση αυτή υπηρετεί την σκοπιμότητα να μη ξεγυμνωθεί η δριμύτητα της φτώχιας, που σαν φονικός χιονιάς πλήττει τη χώρα;
Στις 23/11/2012 ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, κ. Μεϊμαράκης, με δηλώσεις του ξεκαθάρισε τις αμοιβές των εθνοπατέρων μας: 1) 6.000 ευρώ βουλευτική αποζημίωση, μέρος της οποίας είναι αφορολόγητο, 2) Επίδομα κίνησης 750 ευρώ, 3) Εξοπλισμός γραφείου 1169 ευρώ, 4) Ταχυδρομικά τέλη 1136 ευρώ, 5) Έξοδα κινητής τηλεφωνίας 200 ευρώ, 6) Έξοδα σταθερής τηλεφωνίας 917 ευρώ, 7) Αποζημίωση συμμετοχής σε επιτροπές 150 ευρώ για κάθε συνεδρίαση (τουλάχιστον 3 φορές ανά μήνα), 8) 2.200 ευρώ το μήνα για ξενοδοχεία των εξ επαρχίας βουλευτών, 9) Κρατικό αυτοκίνητο, οδηγός, αστυνομικός φύλακας, γυμναστήριο κ.λ.π.
«Δαπανηρός ο προϋπολογισμός του ιδρύματος της Βουλής για το 2013, που δόθηκε στη δημοσιότητα. Τα έξοδα για το 2012 έφτασαν τα 2.508.000 ευρώ, από τα οποία τα 592.000 ευρώ δαπανήθηκαν για αμοιβές προσωπικού, χωρίς ν’ αναφέρεται ο συλλογικός αριθμός των υπαλλήλων. Με 368.000 ευρώ τουλάχιστον επιχορηγήθηκε η λειτουργία του Πάρκου Εθνικής Συμφιλίωσης στο Γράμμο, για το οποίο είχε προκληθεί μεγάλη αναστάτωση» (Εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ»).
Η Βουλή χρηματοδότησε με μεγάλα ποσά τη δημιουργία του Πάρκου και την οικοδόμηση των πολυτελών ξενώνων, επί προεδρίας γνωστού πολιτικού, ο οποίος εκλεγόταν στον αντίστοιχο νομό. Βρίσκεται σε δύσβατη ορεινή περιοχή, αποκλεισμένη από χιόνια για πολύ καιρό, κατάλληλο «για λύκους και αρκούδες μάλλον, παρά για επισκέπτες» έγραψαν οι εφημερίδες της εποχής.
Ένα έργο τέχνης αφιερωμένο στη μάνα που έχασε παιδιά κι από τα δύο στρατόπεδα, σε τόπο μαρτυρίας, προσβάσιμο για όλους, θα προτιμούσαν ασφαλώς οι νεκροί του εμφυλίου, από τα τουριστικά θέρετρα ελβετικού τύπου, κύριοι βουλευτές! Η ιστορική μνήμη, ξέρετε, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στα απλά και ταπεινά πράγματα, όπως είναι ένα τραγούδι, ένα αγριολούλουδο, ένα δάκρυ για την αβάσταχτη απώλεια, δύο ροζιασμένα χέρια που σταυροκοπιούνται, προσευχόμενα, εδώ κι εξήντα χρόνια «εις μνήμην»… Απεχθάνεται τις παράτες, τις επισημότητες, τις ομιλίες των εγκαινίων, τις τηλεοπτικές μεταδόσεις.
Όσο για τον πρώην πρωθυπουργό, ο οποίος εκλέχτηκε στην Αχαΐα, «πήρε το καπελάκι του, το ποδηλατάκι του, το κανό του και μετανάστευσε σε κλίματα πολιτικώς πιο εύκρατα, όπως το αμφιθέατρο του Χάρβαρντ», εξηγώντας στους ομοϊδεάτες του πως η σωματική ευεξία, για την οποία είναι περήφανος, οφείλεται στην καθημερινή άσκηση και το κολύμπι. Πολλαπλά μάλιστα τα οφέλη της, αφού χαρίζοντάς του και καθαρό μυαλό, τον βοήθησε στην εργασία του, δηλαδή στην πολιτική. Κουβέντα για την ανθρωπιστική κρίση που περνά η χώρα. «Ο πολιτικός λόγος κόβει όλα τα περιττά και ενοχλητικά, λέει αυτά που βολεύουν και εξυπηρετούν τον πρόσκαιρο σκοπό του, τη σκοποθεσία του, δηλαδή το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου, που είναι η εξουσία» (Π. Μπουκάλας).
Η λέξη όμως –φιλότιμο– ενέχει επίσης και την έννοια της δικαιοσύνης, αφού το δεύτερο συνθετικό της –η τιμή– υπόκειται σε συλλογική κρίση και βαθμολόγηση. Γι αυτό το λόγο άλλοτε απονέμεται σε φυσικό πρόσωπο, ως επιβράβευση αγαθών πράξεών του και άλλοτε αφαιρείται για την ανάρμοστη συμπεριφορά του.
Μέσα στο σκοτεινό νεφέλωμα της κρίσης (μερικοί τη θεωρούν μάλιστα ως καταστροφή με μη ανατρέψιμα αποτελέσματα) ο λαός προσπαθεί ν’ αποτιμήσει τόσο τις δικές του ευθύνες όσο και των πολιτικών. Το πρόβλημα είναι πως αυτή η εκτίμηση θα μπορέσει να εκφραστεί με διαδικασίες απονομής της δικαιοσύνης. Η κάθαρση είναι απαραίτητη στην τελευταία στάση της τραγωδίας. Διαφορετικά, οι συνεχώς επιταχυνόμενοι κραδασμοί της ανισότητας, θα διαρρήξουν τον κοινωνικό ιστό. Όσο θα μακραίνουν οι ουρές των συσσιτίων, τόσο ζεστό χρήμα θα μπαίνει στις τσέπες των φοροφυγάδων κι όσο θα αδειάζει το καρότσι της νοικοκυράς, κάποιο άλλο θα ξεχειλίζει… Ο αρχαίος μύθος διδάσκει πως όπου απουσιάζει η Αιδώς, το φιλότιμο, εκεί επεμβαίνει η Δικαιοσύνη. «Πότε θα έρθει η ώρα που θα ενεργοποιηθούν οι εισαγγελείς και οι Έλληνες δικαστές θα πράξουν το καθήκον τους»;
Κρατώ για το τέλος μία ακόμη λέξη για τους έχοντες και κατέχοντες. Ίσως φανεί χρήσιμη. Φιλοτιμία: Η ανωτερότητα, η ευγένεια ψυχής που εκδηλώνεται κυρίως με τη γενναιοδωρία (Μπαμπινιώτης). Σε χαλεπούς καιρούς του παρελθόντος, καλή ώρα όπως σήμερα, η αξία αυτή συγκίνησε και παρότρυνε πλούσιους Έλληνες της διασποράς να πάρουν μέρος στον ευγενή ανταγωνισμό των Εθνικών Ευεργετών. Κληροδοτήματα, δωρεές, κληρονομιές, ευεργεσίες, καταθέσεις, περιουσίες συνόδευσαν τις διαθήκες τους, υποστηρίζοντας την οικονομία της φτωχής πατρίδας αλλά και την υστεροφημία των δωρητών στο διάβα του χρόνου.
Ελένη Καραμπέτσου, δασκάλα στο πρόγραμμα «Μαθαίνω Ελληνικά» του Δήμου Αμαρουσίου
Ελένη Καραμπέτσου
Δασκάλα στο πρόγραμμα «Μαθαίνω Ελληνικά» του Δήμου Αμαρουσίου
