Μία από τις σημαντικές ειδήσεις των ημερών είναι η σύλληψη τριών ατόμων – ενός εκδότη και δύο δημοσιογράφων – με την κατηγορία της σύστασης εγκληματικής οργάνωσης, η οποία είχε ως σκοπό την απόσπαση, μέσω εκβιασμών, μεγάλων χρηματικών ποσών από ΔΕΚΟ – μεταξύ των οποίων και η ΕΥΔΑΠ – και ιδιωτικές επιχειρήσεις, ως διαφήμιση σε εφημερίδες και ιστοσελίδες.
Διαβάζοντας την είδηση αναρωτήθηκα τι ακριβώς διαφήμιση έκανε η ΕΥΔΑΠ; «Το δικό μας νερό είναι το καλύτερο, προτιμήστε μας»; Τα σχετικά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι «εγκέφαλος» της υπόθεσης θεωρείται ο Παναγιώτης Μουσσάς, πολιτικός συντάκτης σε εφημερίδες και κανάλια, άτομο με πολλές διασυνδέσεις, που φαίνεται ότι ήλεγχε μια σειρά από εφημερίδες και ενημερωτικά sites. Ο έλεγχος που ασκούσε είχε σχέση με τη δυνατότητα παρέμβασης στην καταχώριση ή μη κειμένων, που αφορούσαν πρόσωπα του πολιτικού και επιχειρηματικού κόσμου.
Επίσης σύμφωνα με τα δημοσιεύματα ο Μουσσάς εκμεταλλευόμενος τις γνωριμίες που είχε με κορυφαία στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, τοποθετήθηκε προ τετραετίας στη θέση του συμβούλου επικοινωνίας στην Attica Bank, ως σύμβουλος της Γενικής Γραμματέως Δημοσίων Εσόδων κατά την τελευταία περίοδο της Κυβέρνησης Σαμαρά και επίσης στο Γραφείο τύπου της ΕΥΔΑΠ μέχρι τη σύλληψή του.
Και στο σημείο αυτό ανακύπτουν ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα:
Πως τα κατάφερνε ο Μουσσάς, ενώ εργαζόταν σε εφημερίδες, να έχει ταυτόχρονα και τρεις θέσεις σε Attica Bank, Υπουργείο Οικονομικών και ΕΥΔΑΠ και παράλληλα να ασκεί και τη δραστηριότητα του «προστάτη»;
Μήπως όλες οι δραστηριότητές του ταυτίζονταν, συνδεόμενες μεταξύ τους με την …κόκκινη κλωστή της παρανομίας; Υπήρχαν «προστάτες» του, που για ιδιοτελείς λόγους προστάτευαν τον «προστάτη», εν γνώσει των παράνομων δραστηριοτήτων του;
Ένα άρθρο γνώμης δεν περιγράφει τα γεγονότα, δηλαδή δεν κάνει ρεπορτάζ, αλλά αναζητά τον «καταλύτη», τη βαθύτερη αιτία τους και αυτή μπορεί να αποκαλυφθεί χρησιμοποιώντας ως εργαλεία δύο έννοιες: α) εξουσιομανείς managers β) σύμβουλοι επικοινωνίας. Ήρθα σε επαφή με τη δεύτερη έννοια στα δύο τελευταία χρόνια του εργασιακού μου βίου, όταν μετατέθηκα στη Διεύθυνση Προσωπικού της Τράπεζας. Αναρωτήθηκα και τότε, όπως και τώρα με το παρόν κείμενο, τι ακριβώς κάνει ένας προσλαμβανόμενος από τη Διοίκηση σύμβουλος επικοινωνίας – δημοσιογράφος στην Τράπεζα της Ελλάδος, αλλά και σε μια ΔΕΚΟ, ή στο Υπουργείο Οικονομικών; Γιατί δεν μπορεί λόγου χάριν το αρμόδιο Τμήμα Επικοινωνίας της Τράπεζας με Υπηρεσίες Τύπου, Διαδικτυακής Επικοινωνίας και Δημοσίων Σχέσεων να ανταποκριθεί επαρκώς στα καθήκοντά του και χρειάζεται η πρόσληψη με παχυλό μισθό ενός συμβούλου επικοινωνίας – δημοσιογράφου; Σπεύδω να απαντήσω ευθύς αμέσως: Ο σύμβουλος επικοινωνίας δεν προσλαμβάνεται για να συμβάλλει στην επίτευξη του σκοπού (εξυπηρέτηση δημοσίου συμφέροντος) ενός δημόσιου οργανισμού, αλλά για να εξασφαλίσει την εξουσιαστική δυναμική αυτού που τον προσλαμβάνει. Η κρυμμένη αλήθεια στην υπόγεια σχέση του προσλαμβανόμενου συμβούλου – δημοσιογράφου με τον πάτρωνά του προκύπτει από την ανάλυση που ακολουθεί.
Τα άτομα τα οποία καταφέρνουν να αναδειχθούν σε CEO’s των επιχειρήσεων του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα της οικονομίας, σε συντριπτικά μεγάλο ποσοστό είναι εξουσιομανείς νάρκισσοι, παθιασμένοι θηρευτές εξουσίας. Ειδικότερα πρόκειται για τύπους ανθρώπων που έχουν συνήθως αυξημένα τυπικά προσόντα και εκμεταλλεύονται επιτυχώς την επικρατούσα στο σύγχρονο καπιταλισμό αντίληψη ότι η προβολή (προβεβλημένος), η «χαρισματικότητα» (χαρισματικός), η ορμή (ορμητικός), η εικόνα και η φήμη νικητή είναι σημαντικότερη από την απόδοση έργου. Με άλλα λόγια η απόδοση έργου για ένα τέτοιο τύπο δεν έχει σχέση με αντικειμενικά, μετρήσιμα στοιχεία, αλλά είναι προσωπική υπόθεση και ταυτίζεται με το «να αναδειχθεί, να ανέβει, να φτάσει», η επιτυχία ισούται με την επιτυχία. Στην επαγγελματική του καριέρα ο εξουσιομανής νάρκισσος γνωρίζει συχνά σημαντική επιτυχία, διότι η διαχείριση των προσωπικών εντυπώσεων (δημιουργία «image» για να επιτύχει την άνοδό του) είναι συστατικό στοιχείο της προσωπικότητάς του. Η επιτυχία αυτής της μορφής συμπίπτει με τη διασημότητα στα πεδία της πολιτικής, της οικονομίας, του κόσμου της show business και ορίζεται μόνο σε σχέση με τον εαυτό της. Τα σημαντικότερο γνώρισμα της «διασημότητας» είναι ότι είναι διάσημη. Αυτός ο τύπος θα «κάνει δουλειές» με οποιοδήποτε καθεστώς, ακόμη και αν δεν συμφωνεί με τις βασικές αρχές του, αρκεί να του εξασφαλίζει την προβολή του. Και ποιο είναι το άτομο το οποίο προσλαμβάνει για να του εξασφαλίσει αυτή την προβολή προς τα έξω και την εξ αυτής προκύπτουσα εξουσιαστική δυναμική του; Μα φυσικά ο σύμβουλος επικοινωνίας – δημοσιογράφος.
Το θέμα όμως περιπλέκεται λόγω του επικρατούντος στη χώρα μας κλεπτοκαπιταλιστικού κοινωνικο-οικονομικού συστήματος. Εδώ δεν λειτουργεί το κράτος δικαίου, δεν λειτουργεί η δημοσιογραφική δεοντολογία, δεν λειτουργεί η δικαστική εξουσία, η ελληνική κοινωνία είναι μια ανώριμη κοινωνία ανοχής και συνενοχής, όλα είναι «χύμα», οι άλλοι θηρευτές εξουσίας καραδοκούν και τα κτυπήματα είναι «κάτω από τη μέση». Μέσα σ’ αυτό λοιπόν το ελληνικό «μπάχαλο» τι κάνει ένας εξουσιομανής νάρκισσος, που τοποθετείται για παράδειγμα στη Διοίκηση μιας ΔΕΚΟ, για να εξασφαλίσει την εξουσιαστική δυναμική του (παρούσα και μέλλουσα); Η πρώτη του ενέργεια είναι να μαζέψει γύρω του όλους τους δικούς του ανθρώπους στους οποίους έχει εμπιστοσύνη και με τη βοήθεια αυτών να προσπαθήσει να ελέγξει το εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον. Ο συγκεκριμένος στόχος μπορεί να επιτευχθεί μέσω δημοσίων και κυρίως ιδιωτικών σχέσεων και τήρησης ισορροπιών ανάμεσα στα πολιτικά, επιχειρηματικά, δημοσιογραφικά και συνδικαλιστικά κέντρα ισχύος, από τα οποία εξαρτάται η εξουσιαστική δυναμική του. Στην προσπάθεια ελέγχου του εσωτερικού περιβάλλοντος της επιχείρησης τοποθετεί τους δικούς του ανθρώπους στις νευραλγικές θέσεις ευθύνης (σύμβουλοι, διευθυντές, μέλη επιτροπών…), οι οποίοι με τη σειρά τους, μέσω επίσης πελατειακών – ναρκισσιστικών σχέσεων αλληλεξάρτησης, τοποθετούν τους δικούς τους ανθρώπους στις χαμηλότερες βαθμίδες της ιεραρχικής κλίμακας. Διαμορφώνεται έτσι ένα πολυπλόκαμο δίκτυο αλληλο-εξαρτήσεων προσώπων και συμφερόντων, με υποκρυπτόμενο απώτερο σκοπό όχι την υπεράσπιση του δημοσίου συμφέροντος, αλλά την εξασφάλισης της εξουσιαστικής δυναμικής του CEO. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και στο πεδίο της πολιτικής.
Η δεύτερη καθοριστικής σημασίας ενέργεια για τη συντήρηση της εξουσιαστικής δυναμικής του είναι ο έλεγχος του εξωτερικού περιβάλλοντος και εκεί αναλαμβάνει δράση ο προσληφθείς σύμβουλος επικοινωνίας – δημοσιογράφος. Αυτός με τις διασυνδέσεις του – ακριβώς γι’ αυτές άλλωστε έχει προσληφθεί – προβάλλει τις επιτυχίες ή «επιτυχίες» του CEO και προσπαθεί να «πνίξει» τις αποτυχίες ή «αποτυχίες». Πως το καταφέρνει αυτό; Μεταξύ των άλλων μοιράζοντας κονδύλια και μέσω διαφημίσεων… Τώρα όσον αφορά τη μεθοδολογία, τις διαδικασίες, τα πρόσωπα, τις ενέργειες που λαμβάνουν χώρα μέσα σ’ αυτό το γκρίζο και μαύρο ελληνικό πεδίο, αφήστε όχι τη φαντασία σας, αλλά τη λογική σας να οργιάσει…
Τελικά αξίζει όλη αυτή η υπεράνθρωπη προσπάθεια ελέγχου ενός «άρρωστου» περιβάλλοντος από τους εξουσιομανείς νάρκισσους, προκειμένου να καταλάβουν την εξουσία; Αν όμως η εξουσία είναι το μόνο καταπραϋντικό «φάρμακο» της «αρρώστιας» τους; Φαύλος κύκλος…
Δημήτρης Σουλιώτης
