Στο Επιστημονικό Συνέδριο της Ένωσης Γενικών Γραμματέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ με τίτλο «Τοπική Αυτοδιοίκση- Η επόμενη μέρα» που πραγματοποιήθηκε το τριήμερο 26-28 Μαρτίου στις εγκαταστάσεις της ΔΕΘ-HELEXPO στη Θεσσαλονίκη, συμμετείχε ως ομιλητής με την ιδιότητα του προέδρου της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης της ΚΕΔΕ ο Βλάσσης Σιώμος, πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης της ΚΕΔΕ, αντιπρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ και δημοτικός σύμβουλος Πεντέλης.
Κατά την διάρκεια του Συνεδρίου ο Βλάσσης Σιώμος τόνισε, μεταξύ άλλων:
«Στο Συνέδριο είχαμε την ευκαιρία μαζί με συναδέλφους Δημάρχους, Αντιδημάρχους, Γενικούς Γραμματείς και Στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να ανταλλάξουμε εμπειρίες, καλές πρακτικές και νέες τεχνολογίες που υλοποιεί ο καθένας στον Δήμο του, να συζητήσουμε ουσιαστικά ζητήματα και προβλήματα που μας απασχολούν, να προτείνουμε λύσεις για όλα αυτά που επηρεάζουν άμεσα την Ανθεκτικότητα των Δήμων της χώρας μας και δυσκολεύουν την καθημερινότητα των συμπολιτών μας.
Τοποθετήθηκα σε 2 θεματικές ενότητες:
– Φυσικές Καταστροφές και Πολιτική Προστασία
– Ανθεκτικότητα Πόλεων και Νήσων και Ψηφιακός Μετασχηματισμός Ο.Τ.Α. ».
«Η αποτελεσματική Πολιτική Προστασία προϋποθέτει σταθερό θεσμικό πλαίσιο»
Αναλυτικα, η τοποθέτηση του Βλάσση Σιώμου:
Αγαπητοί συνεργάτες,
Η ΚΕΔΕ για μια ακόμα χρονιά αγκαλιάζει και στηρίζει το συνέδριο των Γενικών Γραμματέων των Δήμων. Το επιστημονικό συνέδριο σας με τίτλο ‘’Τοπική Αυτοδιοίκηση η Επόμενη Μέρα’’ δεν το αντιμετωπίζει ως μια τυπική συνεργασία και ως μια εθιμική συμμετοχή. Συμμετέχει ουσιαστικά και μοιράζεται μαζί σας τους προβληματισμούς και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών που από κοινού αιρετοί και υπηρεσιακά στελέχη καλούμαστε καθημερινά ν’ αντιμετωπίσουμε και να δώσουμε άμεσες, ουσιαστικές και βιώσιμες λύσεις.
Όπως έχετε και έχουμε όλοι διαπιστώσει τα τελευταία χρόνια το ζήτημα των φυσικών καταστροφών και της ανάγκης μιας αποτελεσματικής οργάνωσης της πολιτικής προστασίας σε τοπικό επίπεδο αποτελεί ένα καίριο ζήτημα και ένα μεγάλο στοίχημα για όλους εμάς που υπηρετούμε την αυτοδιοίκηση.
Η κλιματική κρίση συνιστά πλέον διαρκή και δομική παράμετρο άσκησης δημόσιας πολιτικής. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι εκτεταμένες πυρκαγιές, οι πλημμύρες, οι παρατεταμένοι καύσωνες και λοιποί φυσικοί κίνδυνοι, επηρεάζουν άμεσα τις τοπικές κοινωνίες, τις υποδομές και την οικονομική δραστηριότητα. Στο πλαίσιο αυτό, οι Δήμοι καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξημένες απαιτήσεις πρόληψης, ετοιμότητας, απόκρισης αλλά και μιας ταχείας αποκατάστασης.
Η Πολιτική Προστασία δεν περιορίζεται στους φυσικούς κινδύνους, αλλά περιλαμβάνει και την πρόληψη και διαχείριση τεχνολογικών ή βιομηχανικών ατυχημάτων, τα οποία δύνανται να επιφέρουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, στη δημόσια υγεία και στη λειτουργία των τοπικών κοινωνιών.
Η αρμοδιότητα ελέγχου, αδειοδότησης και εποπτείας των βιομηχανικών εγκαταστάσεων ανήκει στα καθ’ ύλην αρμόδια κρατικά όργανα. Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, οι Δήμοι οφείλουν να διασφαλίζουν την επιχειρησιακή τους ετοιμότητα, μέσω επικαιροποιημένων τοπικών σχεδίων, ενσωμάτωσης σχετικών σεναρίων στις ασκήσεις πολιτικής προστασίας και πρόβλεψης διαδικασιών έγκαιρης ενημέρωσης και προστασίας του πληθυσμού σε περίπτωση συμβάντος.
Η συστηματική συνεργασία και η έγκαιρη ανταλλαγή πληροφόρησης μεταξύ Κεντρικής Διοίκησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης συνιστούν βασική προϋπόθεση για τη συγκρότηση ενός ολοκληρωμένου και αποτελεσματικού συστήματος Πολιτικής Προστασίας.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών καταδεικνύει ότι, παρά τη θεσμική πρόοδο που έχει επιτευχθεί, η εφαρμογή της πολιτικής προστασίας σε τοπικό επίπεδο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις που αφορούν κυρίως την επάρκεια πόρων, την οργανωτική ετοιμότητα και την επιχειρησιακή συνέχεια. Η μεταφορά αρμοδιοτήτων προς τους Δήμους δεν συνοδεύθηκε πάντοτε από αντίστοιχη ενίσχυση ανθρώπινου δυναμικού, χρηματοδότησης και τεχνικής υποστήριξης.
Ιδιαίτερα οι μικροί, ορεινοί και νησιωτικοί Δήμοι αντιμετωπίζουν αυξημένη τρωτότητα, χωρίς να διαθέτουν πάντοτε τις αναγκαίες διοικητικές και οικονομικές δυνατότητες για την πλήρη ανταπόκριση στις υποχρεώσεις τους.
Η ΚΕΔΕ επισημαίνει ότι η αποτελεσματική Πολιτική Προστασία προϋποθέτει σταθερό θεσμικό πλαίσιο, σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων και ουσιαστική πολυεπίπεδη συνεργασία μεταξύ Κεντρικής Διοίκησης, Περιφερειών και Δήμων.
Η ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας των Δήμων δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στη θεσμική πρόβλεψη αρμοδιοτήτων. Προϋποθέτει συστηματική, διαρκή και πιστοποιημένη εκπαίδευση όλων των εμπλεκόμενων στελεχών. Η εκπαίδευση πρέπει να αφορά:
– τους αιρετούς, οι οποίοι καλούνται να λαμβάνουν αποφάσεις υπό συνθήκες πίεσης και αβεβαιότητας,
– τα υπηρεσιακά στελέχη, που διαχειρίζονται επιχειρησιακά σχέδια και συντονίζουν πολλαπλούς φορείς,
– το τεχνικό προσωπικό και τους εργαζομένους πρώτης γραμμής,
– καθώς και τις πιστοποιημένες εθελοντικές ομάδες.
Η εκπαίδευση οφείλει να είναι δομημένη, θεσμοθετημένη και χρηματοδοτούμενη, να βασίζεται σε τυποποιημένα πρωτόκολλα, να περιλαμβάνει ασκήσεις ετοιμότητας, προσομοιώσεις σεναρίων και αξιολόγηση αποτελεσμάτων. Παράλληλα, είναι αναγκαία η δημιουργία ενιαίου πλαισίου πιστοποίησης γνώσεων και δεξιοτήτων στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα και η επιχειρησιακή επάρκεια των στελεχών σε πανελλαδικό επίπεδο.
Εξίσου όμως καθοριστικός είναι ο ρόλος των νέων τεχνολογιών. Η σύγχρονη Πολιτική Προστασία οφείλει να αξιοποιεί:
– γεωχωρικά συστήματα πληροφοριών (GIS) για τη χαρτογράφηση κινδύνων και την ιεράρχηση παρεμβάσεων,
– συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και ανάλυσης δεδομένων σε πραγματικό χρόνο,
– ψηφιακές πλατφόρμες διαχείρισης συμβάντων και συντονισμού φορέων,
– εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για πρόβλεψη κινδύνων και βελτιστοποίηση πόρων,
– καθώς και εφαρμογές ενημέρωσης και ειδοποίησης πολιτών.
Ωστόσο, η τεχνολογία δεν αποτελεί αυτοτελή λύση. Η αποτελεσματική αξιοποίησή της προϋποθέτει κατάλληλη εκπαίδευση των χρηστών, τεχνική υποστήριξη, διαλειτουργικότητα συστημάτων και διασφάλιση κυβερνοασφάλειας. Παράλληλα, είναι κρίσιμη η εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης όλων των Δήμων στα τεχνολογικά εργαλεία, ώστε να αποτραπεί η δημιουργία ανισοτήτων μεταξύ Δήμων με διαφορετικό επίπεδο πόρων και τεχνικής ωριμότητας.
Η ΚΕΔΕ θεωρεί ότι η επένδυση στην εκπαίδευση και την τεχνολογία δεν αποτελεί συμπληρωματική επιλογή, αλλά βασική προϋπόθεση μετάβασης σε ένα σύγχρονο, μοντέλο Πολιτικής Προστασίας που θέτει σε προτεραιότητα τη πρόληψη και την ανθεκτικότητα.
Με βάση το νέο θεσμικό πλαίσιο που φέρνει η δημοσίευση του νόμου 5281/2026 με τίτλο «Ενεργή μάχη: Ολοκληρωμένη αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι δασικών πυρκαγιών και λοιπών φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών η ΚΕΔΕ επεξεργάστηκε και κατέθεσε στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας προτάσεις οι οποίες εκτιμούμε ότι θα συμβάλλουν στην ενίσχυση της εφαρμογής και της αποτελεσματικότητας του νέου πλαισίου του μηχανισμού πολιτικής προστασίας στη χώρα μας. Ειδικότερα για συγκεκριμένα ζητήματα προτείναμε τα πιο κάτω:
1. Εθελοντικές Ομάδες Πολιτικής Προστασίας
Οι εθελοντικές οργανώσεις αποτελούν ουσιώδη επιχειρησιακό πυλώνα. Θεωρούμε αναγκαία:
– Τη θέσπιση ειδικού τύπου πινακίδας κυκλοφορίας για τα οχήματα και μηχανήματα που ανήκουν σε εθελοντικές ομάδες, προκειμένου να διασφαλίζεται η διακριτότητά τους.
– Τη πλήρη και ενιαία εφαρμογή της απαλλαγής από τα τέλη κυκλοφορίας για οχήματα που ανήκουν ή παραχωρούνται σε εγγεγραμμένες οργανώσεις του Μητρώου Εθελοντικών Οργανώσεων Πολιτικής Προστασίας, σύμφωνα με την ισχύουσα κανονιστική ρύθμιση.
Ήδη με την πρόσφατη ΚΥΑ (Αριθ. ΦΕΚ: Β΄7066/29-12-2025) προβλέπεται η απαλλαγή οχημάτων εγγεγραμμένων στο Μητρώο Εθελοντικών Οργανώσεων Πολιτικής Προστασίας. Η πρόβλεψη αυτή πρέπει να εφαρμόζεται ενιαία και χωρίς ερμηνευτικές αποκλίσεις.
2. Συμβάσεις Εποχικού Προσωπικού Πολιτικής Προστασίας
Για τις συμβάσεις αυτές προτείνουμε:
– Τη δυνατότητα σύναψης συμβάσεων διάρκειας έως έξι (6) μηνών, ώστε να καλύπτεται πλήρως η επίσημη αντιπυρική περίοδος.
– Την εξαίρεση της συγκεκριμένης κατηγορίας προσωπικού από την υποχρεωτική μεσολάβηση δωδεκάμηνου διαστήματος πριν από νέα σύμβαση, προκειμένου να διασφαλίζεται η διατήρηση έμπειρου ανθρώπινου δυναμικού.
3. Αυτοτελή Τμήματα Πολιτικής Προστασίας
Η πρόβλεψη για σύσταση Αυτοτελούς Τμήματος Πολιτικής Προστασίας σε κάθε Δήμο αξιολογείται θετικά. Ωστόσο απαιτούνται:
– Η επικαιροποίηση των Οργανισμών Εσωτερικής Υπηρεσίας (ΟΕΥ) βάσει τεκμηριωμένης εκτίμησης κινδύνων.
– Ο καθορισμός ελάχιστων απαιτούμενων οργανικών θέσεων ανά Δήμο.
– Η στελέχωση μέσω ειδικών προκηρύξεων του ΑΣΕΠ αποκλειστικά για τη σταθερή στελέχωση των εν λόγω Τμημάτων με πρόβλεψη και του αμετάθετου για 5 τουλάχιστον έτη.
– Η πρόβλεψη ειδικών κριτηρίων μοριοδότησης για προσωπικό με συναφή εμπειρία.
– Η διαρκής εξειδικευμένη εκπαίδευση και πιστοποίηση γνώσεων.
4. ΣΑΤΑ Πολιτικής Προστασίας
Η ΚΕΔΕ επαναλαμβάνει το αίτημα μετατροπής της ΣΑΤΑ πυροπροστασίας σε ΣΑΤΑ Πολιτικής Προστασίας, με:
– Κατανομή της χρηματοδότησης σε δύο δόσεις.
– Δυνατότητα σύνδεσης της δεύτερης δόσης με σύναψη εξάμηνων συμβάσεων για δράσεις πρόληψης και διαχείρισης κινδύνων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
5. Πρόγραμμα Κοινωφελούς Εργασίας
Προτείνεται ο άμεσος σχεδιασμός ειδικού προγράμματος κοινωφελούς εργασίας με αποκλειστική στόχευση στην Πολιτική Προστασία, για την ενίσχυση δράσεων πρόληψης, καθαρισμού και επιχειρησιακής υποστήριξης, έως την πλήρη στελέχωση των μόνιμων δομών.
6. Ειδικό Πρόγραμμα Υποστήριξης Εφαρμογής του Νόμου
Λαμβάνοντας υπόψη τις αυξημένες υποχρεώσεις που προβλέπει ο νέος νόμος (τοπικά σχέδια, κέντρα επιχειρήσεων, έλεγχοι συμμόρφωσης, συμμετοχή σε στρατηγικά σχέδια), κρίνεται αναγκαία:
– Η θέσπιση ειδικού προγράμματος υποστήριξης εφαρμογής με κοστολογημένες δράσεις.
– Η διασφάλιση χρηματοδότησης από τα αρμόδια Υπουργεία.
– Η δυνατότητα συνδρομής του Πράσινου Ταμείου.
– Η σύναψη προγραμματικής σύμβασης μεταξύ Υπουργείου Εσωτερικών, Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, ΚΕΔΕ και ΙΤΑ, με αντικείμενο την ανάπτυξη πρότυπων σχεδίων, μεθοδολογικών εργαλείων και ψηφιακών εφαρμογών.
7. Το Διεθνές Περιβάλλον κινδύνων και προκλήσεων
Ζούμε σε μια περίοδο αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας.
Οι πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η ένταση γύρω από το Ιράν υπενθυμίζουν ότι οι σύγχρονες κρίσεις δεν είναι μόνο φυσικές.
Έχουν και γεωπολιτική διάσταση, η οποία, ακόμη και όταν δεν εκδηλώνεται άμεσα, μπορεί να δημιουργεί ένα ευρύτερο πλαίσιο αστάθειας και αλληλεξαρτήσεων.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι τοπικές κοινωνίες ενδέχεται να επηρεάζονται έμμεσα μέσα από πιέσεις στο ενεργειακό κόστος και τη διαθεσιμότητα πόρων, μέσα από ενδεχόμενες μετακινήσεις πληθυσμών ή ανθρωπιστικές ροές αλλά και μέσα από την ανάγκη αυξημένης επιχειρησιακής ετοιμότητας και συντονισμού.
Δεν πρόκειται για δραματοποίηση της κατάστασης. Πρόκειται για μια ρεαλιστική παραδοχή ότι το περιβάλλον κινδύνων έχει γίνει πιο σύνθετο και διασυνδεδεμένο. Για τον λόγο αυτό, η Πολιτική Προστασία δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται μόνο στη διαχείριση φυσικών καταστροφών.
Οφείλει να ενσωματώνει έναν πιο ολιστικό και πολυεπίπεδο σχεδιασμό, ο οποίος λαμβάνει υπόψη ένα ευρύτερο φάσμα πιθανών επιπτώσεων, χωρίς υπερβολές αλλά με επάρκεια και προνοητικότητα.
Και σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης καθίσταται ακόμη πιο κρίσιμος, καθώς οι Δήμοι αποτελούν το πρώτο επίπεδο προσαρμογής και ανθεκτικότητας απέναντι σε κάθε μορφή κρίσης.
Θεωρούμε ότι στα ανοικτά αυτά ζητήματα και κυρίως στο πεδίο της εφαρμογής του νέου θεσμικού πλαισίου καθώς και των δευτερογενών ρυθμίσεων του Ν. 5281/2026 ο ρόλος των Γενικών Γραμματέων στους Δήμους μας είναι καίριος νευραλγικός και επιδραστικός στο σύνολο των υπηρεσιακού μηχανισμού των Δήμων.
Η ΚΕΔΕ θα συνεχίσει να διεκδικεί σαφές θεσμικό πλαίσιο, επαρκή χρηματοδότηση, μόνιμες δομές, κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό, καινοτόμες τεχνολογίες και ουσιαστική εκπαίδευση.
Οι αιρετοί, ο υπηρεσιακός μηχανισμός των Δήμων, οι εθελοντές και οι τοπικές κοινωνίες οφείλουμε να είμαστε συντεταγμένα σε μια διαρκή ετοιμότητα για την αντιμετώπιση των κινδύνων από φυσικές ή άλλες καταστροφές που μπορούν να απειλήσουν την ασφάλεια των πολιτών».
