Στη συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου της Ελληνικής Βουλής, που συνεδρίασε την Παρασκευή 28 Αυγούστου στην αίθουσα Γερουσίας της Ελληνικής Βουλής κατέθεσε τις προτάσεις της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) ο Βλάσσης Σιώμος, πρόεδρος της Επιτροπής Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας της ΚΕΔΕ και δημοτικός σύμβουλος Πεντέλης για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο : «Νέο πλαίσιο μέτρων στεγαστικής αρωγής και λοιπών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές, βελτίωση πλαισίου κρατικής αρωγής και ιδιωτικής ασφάλισης επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών – Τροποποιήσεις Ν.4797/2021 και Ν.5116/2024»
Ο Βλάσσης Σιώμος απάντησε τεκμηριωμένα σε σειρά ερωτήσεων που υπέβαλλαν οι παριστάμενοι βουλευτές μέλη της Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου της Ελληνικής Βουλής, ενώ μετά την λήξη της συνεδρίασης τόνισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση Α’ Βαθμού με θεσμική ευθύνη και επιστημονική τεκμηρίωση, συμβάλλει με τις προτάσεις της ενεργά στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού θεσμικού πλαισίου για την κρατική συνδρομή και αρωγή φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων μετά από φυσικές καταστροφές.
«Οι Δήμοι αντιμετωπίζονται ως εν δυνάμει κακοδιαχειριστές»
Αναλυτικά η εισήγηση του Βλάσση Σιώμου :
«Το σχέδιο νόμου που τέθηκε σε διαβούλευση μέσα στο τρέχοντα μήνα έχει ως σκοπό την αποτελεσματική και έγκαιρη λήψη μέτρων στεγαστικής αρωγής για την αποκατάσταση βλαβών από φυσικές καταστροφές που έχουν ως αποτέλεσμα τη μερική βλάβη ή την ολική καταστροφή κτιρίων ιδιοκτησίας φυσικών ή νομικών προσώπων καθώς και κτιρίων του δημοσίου καθώς και η κάλυψη των πρώτων αναγκών των πληγέντων.
Αντικείμενο των προβλεπόμενων ρυθμίσεων είναι:
α) ο καθορισμός των δικαιούχων στεγαστικής αρωγής,
β) ο προσδιορισμός της διαδικασίας χορήγησης στεγαστικής αρωγής και πρώτης αρωγής έναντι στεγαστικής αρωγής,
γ) η επιδότηση της προσωρινής στέγασης των πληγέντων,
δ) η παροχή οικονομικών και λοιπών ενισχύσεων στους δικαιούχους πληγέντες, και
ε) η διαχείριση των ενιαία μεταφερόμενων οικίσκων για την κάλυψη στεγαστικών αναγκών των πληγέντων
Το νομοσχέδιο μέσω του οποίου βελτιώνονται αρκετά οι ισχύουσες μέχρι σήμερα διατάξεις δημιουργεί ένα πολύ πιο σαφές και συγκεντρωτικό πλαίσιο για τη στεγαστική αρωγή, μέσα στο οποίο οι Δήμοι:
- παραμένουν επιχειρησιακοί εταίροι,
- αναλαμβάνουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις,
- μπορούν να διαχειρίζονται και πληρωμές,
- διαχειρίζονται κρίσιμο κομμάτι της προσωρινής στέγασης,
- υπόκεινται σε ελέγχους,
Επισημαίνουμε ότι οι βασικοί κανόνες, ο έλεγχος και η χρηματοδοτική διαδικασία παραμένουν και συγκεντρώνονται στο κεντρικό κράτος.
Στις διατάξεις και ρυθμίσεις που αφορούν και τους Δήμους της χώρας και για τις οποίες επισημαίνουμε τα πιο κάτω ζητήματα.
Το άρθρο 16 αφορά τις εφάπαξ οικονομικές ενισχύσεις προς πληγέντες, για επισκευές, οικοσκευή και πρώτες βιοτικές ανάγκες. Η βασική διαδικασία πλέον προβλέπεται ηλεκτρονικά και ορίζει ως αρμόδια υπηρεσία για τον έλεγχο και τον καθορισμό των δικαιούχων υπηρεσία της Γενικής Διεύθυνσης Στεγαστικής Αρωγής. Με βάση τη παρ. 5 γίνεται αναφορά για τη καταβολή των εφάπαξ οικονομικών ενισχύσεων από τους Δήμους.
Αναφέρεται δε ότι στην περίπτωση καταβολής των εφάπαξ οικονομικών ενισχύσεων από τους Δήμους στους δικαιούχους μπορεί να διενεργείται έκτακτος έλεγχος στους Δήμους από τη Γενική Διεύθυνση Στεγαστικής Αρωγής. Ο Δήμος άρα δεν είναι απλώς ‘’συνεργαζόμενος φορέας’’ αφού αναφέρεται ρητά η δυνατότητα ο Δήμος να καταβάλλει τις οικονομικές ενισχύσεις στους δικαιούχους.
Παρατηρούμε ότι όμως αντί να υπάρχει μια ιδιαίτερη αναφορά στη διαδικασία και στο πως θα υποστηριχθούν οι Δήμοι για να ανταποκριθούν στην διαδικασία, η αναφορά γίνεται μόνο στη δυνατότητα εκτάκτου ελέγχου του Δήμου από το Υπουργείο αντιμετωπίζοντας τους Δήμους ως εν δυνάμει κακοδιαχειριστές στη διαδικασία αυτή.
Στο Άρθρο 17 γίνεται αναφορά στην εμπλοκή των Δήμων σε σχέση με την εγκατάσταση μεταφερόμενων οικίσκων. Μετά την οριοθέτηση μιας περιοχής ως πληγείσας, μπορεί να παραχωρείται ο αναγκαίος αριθμός οικίσκων προς τους Δήμους, κατόπιν αιτήματός τους, για την προσωρινή στέγαση των πληγέντων πολιτών τους. Υπάρχει μάλιστα προϋπόθεση οι οικίσκοι να εγκαθίστανται σε δημόσιες ή δημοτικές εκτάσεις.
Αυτό δημιουργεί έναν αρκετά συγκεκριμένο ρόλο για τον Δήμο στην εξής σειρά πληγέντες πολίτες → ανάγκη προσωρινής στέγασης → αίτημα δήμου → παραχώρηση οικίσκων από το Υπουργείο → εγκατάσταση σε δημόσια ή δημοτική έκταση.
Επιπλέον, ο οικείος Δήμος έχει ευθύνη για την επιστροφή των οικίσκων όταν ολοκληρωθούν οι εργασίες αποκατάστασης, ενώ προβλέπονται διοικητικές κυρώσεις και καταλογισμός δαπανών σε περίπτωση μη έγκαιρης ή προσήκουσας επιστροφής.
Καταγράφουμε ότι η πρόβλεψη αυτή δεν είναι απλώς μια δυνατότητα που δίνεται στους πληγέντες μέσω των τοπικών Δήμων αλλά συνοδεύεται από ευθύνη διαχείρισης και συμμόρφωσης.
Κανείς δεν αντιλέγει στο ότι οι Δήμοι λόγω της εγγύτητας θα πρέπει να έχουν ρόλο στη διαδικασία εξασφάλισης προσωρινής στέγασης σε πληγέντες αλλά βλέπουμε κι εδώ μια λογική μεταφοράς ενός ακόμα βάρους στους Δήμους χωρίς καμία αναφορά για το πώς θα ενισχυθούν σε μέσα, προσωπικό και οικονομικούς πόρους οι Δήμοι, που απαιτούνται για να οργανωθεί η προσωρινή στέγαση.
Στο Άρθρο 20 παρ. 2 έχουμε ίσως την πιο καθαρή διάταξη που επιβάλλει διοικητικές υποχρεώσεις στην Αυτοδιοίκηση.
Στη παρ. 2 αναφέρεται ρητά ότι οι υπηρεσίες των ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού υποχρεούνται:
- να τηρούν για τουλάχιστον 10 χρόνια από τη φυσική καταστροφή το σύνολο των φακέλων, εγγράφων και δικαιολογητικών:
- για την εφάπαξ χορήγηση οικονομικών ενισχύσεων,
- για την παραχώρηση ενιαία μεταφερόμενων οικίσκων,
- να παρέχουν στη Γενική Διεύθυνση Στεγαστικής Αρωγής κάθε σχετική πληροφόρηση ή στοιχείο που τους ζητείται.
Αυτό δημιουργεί ένα συγκεκριμένο διοικητικό και οργανωτικό βάρος στους Δήμους. Οι υπηρεσίες των Δήμων υποχρεούνται να τηρούν αρχεία επί δεκαετία και να παρέχουν στοιχεία όποτε απαιτηθεί από τις υπηρεσίες του Υπουργείου. Και εδώ δεν βλέπουμε καμία πρόβλεψη ή έστω αναφορά για τις προϋποθέσεις και την υποστήριξη των Δήμων με προσωπικό, μέσα και οικονομικούς πόρους, προκειμένου να ανταποκριθούν οι ούτως ή άλλως υποστελεχωμένοι και υποχρηματοδοτούμενοι Δήμοι. Μεγαλύτερο δε είναι το πρόβλημα στη περίπτωση που στη διαδικασία αυτή θα πρέπει να ανταποκριθούν μικροί ή μεσαίοι και ορεινοί και νησιωτικοί Δήμοι.
Στο Άρθρο 23 – Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και τα συναρμόδια Υπουργεία θα καθορίσουν με ΚΥΑ το πλαίσιο διαχείρισης των οικίσκων και των ελέγχων των Δήμων. Δίνεται η εξουσιοδότηση στον Υπουργό να ρυθμίσει το πλαίσιο διαχείρισης των οικίσκων και ειδικότερα:
- τη διαδικασία καταγραφής,
- τη βάση δεδομένων,
- την εκτίμηση της αξίας,
- τις κατηγορίες,
- τους όρους και τις προϋποθέσεις παραχώρησης,
- τους τακτικούς και έκτακτους ελέγχους,
- τους λόγους ανάκλησης/άρσης της παραχώρησης.
Προβλέπεται ειδικά ότι θα καθοριστεί το πλαίσιο των ελέγχων του άρθρου 20, με εξαίρεση τους έκτακτους ελέγχους των Δήμων της παρ. 5 του άρθρου 16.
Διαπιστώνουμε ότι οι δευτερογενείς και λεπτομερείς ρυθμίσεις των λειτουργιών αυτών που αφορούν και τους Δήμους μετατίθενται σε υπουργικές αποφάσεις. Στο πεδίο αυτών των ρυθμίσεων θα πρέπει να ιχνηλατήσουμε τη πραγματική επιβάρυνση στην άσκηση αρμοδιοτήτων καθώς και της αναλογούσας διοικητικής και οικονομικής επιβάρυνσης των Δήμων και πως θα καλυφθούν.
Με το Άρθρο 34 τροποποιείται η παρ 4 του άρθρου 3 του ν. 5116/2024 σχετικά με το Παρατηρητήριο Ιδιωτικής Ασφάλισης έναντι Φυσικών Καταστροφών. Στο προβλεπόμενο αυτό όργανο συμμετέχει: ένας (1) εκπρόσωπος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας μαζί με έναν εκπρόσωπο της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας.
Καταγράφουμε ως θετική τη θεσμοθετημένη εκπροσώπηση της ΚΕΔΕ και της ΕΝΠΕ στο Παρατηρητήριο.
Συνολική αποτίμηση της εμπλοκής των Δήμων στα ζητήματα της στεγαστικής αρωγής
Ο Βλ. Σιώμος πρόσθεσε:
«Το νομοσχέδιο εμπλέκει και διευκρινίζει ρητά το ρόλο των Δήμων μέσα στον μηχανισμό στεγαστικής συνδρομής και καταβολής και ελέγχου των ενισχύσεων προς τους πληγέντες.
Το ζήτημα για τους Δήμους και τη ΚΕΔΕ είναι ότι για άλλη μια φορά οι διατάξεις που αφορούν τους Δήμους δεν απαντούν σε όλα τα πρακτικά ερωτήματα εφαρμογής:
- Με ποιο προσωπικό θα γίνονται οι διαδικασίες αυτές στο επίπεδο των Δήμων;
- Ποια ακριβώς είναι η ευθύνη των Δήμων έναντι των ελέγχων όταν καλούνται σε ελλειμματικές συνθήκες να ασκήσουν αρμοδιότητες ;
- Θα υπάρξει πρόβλεψη για τη πλήρη διοικητική και οικονομική κάλυψη του κόστους διαχείρισης που μεταφέρεται επιπρόσθετα στους Δήμους;
Με δεδομένο ότι δεν υπάρχει ρητή πρόβλεψη κάλυψης της χρηματοδότησης του διοικητικού και λειτουργικού κόστους των Δήμων η ΚΕΔΕ ζητά να αποσαφηνιστούν στο ίδιο το νομοσχέδιο οι όροι ανάθεσης των αρμοδιοτήτων στους Δήμους της χώρας και να υπάρξει ρητή πρόβλεψη και για τη πλήρη κάλυψη του διοικητικού και οικονομικού κόστους που προκαλείται στους Δήμους από την εφαρμογή των διατάξεων του νομοσχεδίου»
